Cruises naar Klawock

Een dorp van achthonderd mensen met zevenenzestig schepen per jaar

Er komen 68 reizen langs in Klawock en er vertrekt er geen enkele. Hier wonen ongeveer achthonderd mensen.

Dat is een verhouding die je in Alaska vaker ziet, en zij verklaart welke schepen hier komen. Eenentwintig van de zevenenzestig aanlopen komen van een luxerederij, negen van een expeditierederij en negen van een tweede; er staat geen enkele grote naam bij.

Zesenveertig reizen beginnen in Vancouver, veertien in Seward en zeven in Seattle. Vierentwintig van de zevenenzestig duren zeven nachten en dertien veertien.

De prijzen lopen van vierentwintighonderdvijfenveertig euro tot achttienduizend negenennegentig, en bij twintig reizen ontbreekt het bedrag.

Er wordt vijf maanden per jaar aangelegd. juli telt twintig aanlopen, juni zeventien, september twaalf en augustus tien; van oktober tot en met april komt hier niets.

Dat is het gewone Alaska-seizoen. De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Vancouver, Juneau, Sitka en Ketchikan, en dat is de bekende route langs de Inside Passage.

Het oudste totempaalpark van Alaska

Boven het dorp staat een heuvel met eenentwintig totempalen, en dat is de grootste verzameling van Alaska op een plek.

Die palen komen oorspronkelijk niet hiervandaan. Zij stonden in een dorp verderop aan de kust dat in de negentiende eeuw is verlaten toen de bewoners hierheen trokken, en zij zijn daar blijven staan en vergaan.

In de jaren dertig is er een federaal werkgelegenheidsprogramma geweest waarbij werkloze mannen aan het werk werden gezet, en in Alaska is dat gebruikt om totempalen te redden. Tlingit-snijders hebben de oude palen opgehaald, en waar die te ver heen waren hebben zij er nieuwe naar gesneden.

Dat is bepalend geweest. Het snijden was in die jaren vrijwel uitgestorven doordat het door zendelingen en de overheid werd tegengewerkt, en dit programma heeft de kennis doorgegeven aan een generatie die haar anders niet had gekregen.

Wat er staat is dus deels honderd jaar oud en deels ouder, en het is geen museumopstelling maar het bezit van de gemeenschap. Er staat een snijhuis bij waar nog wordt gewerkt.

Het ligt op loopafstand van de kade en het is vrij toegankelijk. Reken op een uur.

De eerste conservenfabriek van Alaska

In 1878 is hier de eerste zalmconservenfabriek van Alaska gebouwd, en dat is het begin geweest van wat een eeuw lang de belangrijkste bedrijfstak van deze kust was.

De Tlingit visten hier al duizenden jaren op de zalmtrek in de rivier achter het dorp. Wat er in 1878 bij kwam was blik: vis die maandenlang houdbaar was en over de wereld verscheept kon worden.

Binnen enkele decennia stonden er langs deze kust honderden fabrieken. Zij werkten met Chinese en later Filipijnse arbeiders die per seizoen werden aangevoerd, en zij hebben de zalmstand op veel rivieren uitgeput.

De fabriek hier is in de jaren twintig gesloten. Wat er van over is zijn palen in het water en een enkele loods, en de rivier voert nog altijd zalm aan.

Aan die rivier staat een viskwekerij die jonge zalm uitzet om de trek op peil te houden. In juli en augustus staat het water er vol; dat is te bekijken en het trekt beren aan.

Het enige eiland waar je omheen kunt rijden

Dit dorp ligt op een eiland dat het vierde van de Verenigde Staten is naar oppervlakte en dat zich van de rest van deze kust onderscheidt door zijn wegen.

Er ligt ruim tweeduizend kilometer weg op, en dat is voor Zuidoost-Alaska uitzonderlijk: de meeste plaatsen daar hebben een paar kilometer asfalt en verder niets, en je komt er alleen per boot of vliegtuig.

De reden is de houtkap. Dit eiland is het zwaarst gekapte deel van het grootste nationale bos van het land, en die wegen zijn aangelegd om het hout af te voeren. Wat er nu overblijft is een net van grindwegen waar je met een huurauto overheen kunt.

Dat maakt de excursies hier anders dan elders in Alaska. Je gaat niet met een boot of een watervliegtuig maar met een busje het binnenland in, langs meren, riviertjes en kapvlakten in verschillende stadia van herstel.

Er leven zwarte beren op dit eiland en geen bruine. Dat scheelt voor wie wil wandelen: de regels zijn er minder streng dan op het vasteland, al blijft afstand houden de eerste raad.

Aan de westkant ligt een grot met een ingang halverwege een berghelling, waar botten van beren zijn gevonden die twaalfduizend jaar oud zijn. Er worden rondleidingen gegeven; het is er acht graden en nat.

De vondst van 1996

In een andere grot op dit eiland is in 1996 iets gevonden dat het beeld van de bewoning van dit werelddeel heeft veranderd.

Een onderzoeker die op zoek was naar dierenbotten vond een menselijke onderkaak en enkele andere resten. Die bleken ruim tienduizend jaar oud te zijn, en daarmee horen zij tot de oudste menselijke resten die in Amerika zijn gevonden.

Wat het bijzonder maakte was het vervolg. De archeologen hebben van meet af aan met de Tlingit en Haida van dit eiland samengewerkt, en die hebben toestemming gegeven voor onderzoek aan het erfelijk materiaal.

Daaruit bleek dat deze man rechtstreeks verwant is aan mensen die vandaag op deze kust wonen. Dat leverde het bewijs voor iets wat de gemeenschappen zelf altijd hadden gezegd en wat lang in twijfel was getrokken: dat zij hier al zijn zolang er mensen zijn.

Uit de chemie van zijn botten bleek bovendien dat hij vrijwel uitsluitend van zee leefde, wat erop wijst dat de eerste mensen langs de kust zijn gekomen en niet over land door het binnenland.

De resten zijn in 2008 aan de gemeenschappen teruggegeven en herbegraven. In het snijhuis en in de school hier wordt dat verhaal verteld. Wij hebben de afstanden, rijtijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Dit is een dorp van achthonderd mensen. Verwacht geen winkelstraat.
• Er komen alleen kleine schepen. Grote lijnen varen hier niet.
• Het totempaalpark ligt op loopafstand en is vrij toegankelijk.
• Het seizoen is mei tot en met september. Daarbuiten komt hier niets.
• Dit eiland heeft wegen. Excursies gaan hier over land en niet per boot.
• Neem regenkleding mee. Dit is gematigd regenwoud.