Cruises naar Hellesylt

Een dorp van tweehonderdvijftig mensen

Er komen 191 reizen langs in Hellesylt en er vertrekt er geen enkele. Het dorp telt ongeveer tweehonderdvijftig inwoners en ziet er per zomer tienduizenden bezoekers langskomen.

Hellesylt ligt aan het eind van de Sunnylvsfjord, precies op de plek waar de weg naar het binnenland begint. Dat is de reden dat schepen hier stoppen: het is de landzijde van de Geirangerfjord.

De gebruikelijke gang van zaken is dat een deel van de passagiers hier van boord gaat en met de bus over de bergweg naar Geiranger rijdt, terwijl het schip die fjord invaart. Aan de andere kant stappen ze weer aan boord.

Wie aan boord blijft, ziet het dorp vanaf het water en daarna de fjord. Dat is niet de mindere keuze: die vaart is waar het om gaat.

Door het dorp valt een waterval van ruim twintig meter, tussen de huizen door, en die komt uit op de fjord naast de aanlegsteiger.

De berg die wordt gemeten

Boven deze fjord zit een scheur in een berghelling die dag en nacht in de gaten wordt gehouden.

Het gaat om Akerneset, een flank boven de Storfjord waarvan een deel langzaam wegglijdt: enkele centimeters per jaar, versnellend na natte perioden. Als dat blok in één keer loskomt, valt er miljoenen kubieke meters gesteente in de fjord.

Wat er dan gebeurt is doorgerekend. De golf die zoiets opwekt zou in Geiranger tot tientallen meters hoog kunnen komen en in Hellesylt eveneens; er is voor beide plaatsen een evacuatieplan met een waarschuwingstijd van ongeveer een uur.

De helling hangt vol meetapparatuur: rekstroken in boorgaten, gps-punten, radar vanaf de overkant. Er is een bemand centrum dat de gegevens permanent volgt.

Dat is geen theoretische zorg. In 1934 kwam bij Tafjord, dertig kilometer verderop, een rotsblok naar beneden dat een golf van veertig meter veroorzaakte; er kwamen veertig mensen om.

Watervallen met een verhaal

De fjord waar dit dorp de toegang tot is, staat sinds 2005 op de Werelderfgoedlijst.

Hij is vijftien kilometer lang, op sommige plekken nog geen kilometer breed, en de wanden lopen tot boven de duizend meter. Het is een uitgesleten dal dat na de ijstijd is volgelopen met zeewater.

Halverwege komen zeven stralen naast elkaar naar beneden, de Zeven Zusters. Aan de overkant valt er nog een, die om zijn vorm de Vrijer wordt genoemd, met een uitloop die op een fles lijkt.

Het verhaal dat erbij hoort is dat de vrijer de zeven zusters het hof maakte, telkens werd afgewezen en zich op de drank stortte. Dat verhaal is jonger dan de watervallen en waarschijnlijk voor bezoekers bedacht, maar het staat in elke gids.

Op de rotsrichels hoog boven het water liggen verlaten boerderijen. Die zijn tot in de twintigste eeuw bewoond geweest en waren alleen per boot en daarna via een ladder bereikbaar.

Er wordt verteld dat de bewoners de ladder ophaalden als de belastinginner in aantocht was. Wat vaststaat is dat kinderen er met een touw aan werden vastgezet zodat ze niet van de richel konden vallen; het gras liep tot aan de rand.

Waarom hier straks minder schepen komen

Er verandert iets in deze fjorden dat voor de komende jaren van belang is.

Noorwegen heeft besloten dat schepen in de fjorden die op de Werelderfgoedlijst staan uitstootvrij moeten varen. Voor schepen tot tienduizend brutoton gaat dat vanaf 2026 in, voor grotere schepen enkele jaren later.

De aanleiding is de luchtkwaliteit. Een fjord met steile wanden ventileert slecht; de uitstoot van schepen blijft er hangen, en op drukke dagen lagen er meerdere tegelijk.

Wat dat betekent voor het aanbod is nog niet uitgekristalliseerd. Sommige rederijen bouwen om naar accu's of walstroom, andere schrappen de fjord uit hun route.

Wij hebben de precieze invoeringsdata en de gevolgen per rederij niet nagegaan; controleer bij het boeken of de fjord zelf in de route staat of alleen het dorp. Wij hebben de vaartijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Vijf maanden, en korte reizen

Augustus telt 49 reizen, juli 45 en juni 44. Van november tot maart komt hier niets langs.

Dat is het Noorse zomerseizoen. De bergweg naar Geiranger, met elf haarspeldbochten, gaat in de winter dicht door sneeuw.

172 van de 191 reizen duren vijf tot zeven dagen, en dat is voor een Noorse haven veel.

86 reizen vertrekken uit Kopenhagen, 78 uit Kiel en 21 uit Southampton.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Kopenhagen, Kiel, Geirangerfjord en Stavanger, met Kopenhagen op 247, Kiel op 234 en Geirangerfjord op 152. De rederijen zijn MSC Cruises, Costa Cruises, P&O Cruises en TUI Cruises Mein Schiff met schepen als MSC Euribia, Costa Diadema, Iona en Mein Schiff Relax.

Waar je op moet letten

• Kijk of je schip de fjord in vaart of alleen hier aanlegt.
• De bus naar Geiranger gaat over een bergweg met elf haarspeldbochten.
• Het dorp is in een half uur gezien; de fjord is de bestemming.
• Ga aan dek bij het uitvaren; de watervallen zitten halverwege.
• Van november tot maart vaart hier niets.