Cruises naar Geirangerfjord

Een fjord waar je niet aanlegt maar doorheen vaart

Er komen 225 reizen langs in het Geirangerfjord en er vertrekt er geen enkele. Dit is geen haven in de gewone zin: het is een vaartraject van vijftien kilometer waar het schip doorheen gaat en aan het eind voor anker gaat.

Het fjord is een zijarm van het Storfjord en op sommige plekken maar zeshonderd meter breed, met wanden die er tot boven de duizend meter loodrecht uit oprijzen. Het water is er tot tweehonderdzestig meter diep.

Grote schepen moeten zich er letterlijk doorheen wringen en draaien aan het eind op de plek zelf. Dat manoeuvre, met de wanden aan weerszijden, is voor veel passagiers het hoogtepunt van de dag.

Aan het eind ligt het dorp Geiranger, met ongeveer tweehonderd inwoners. Er is geen kade voor cruiseschepen; je gaat met een tender aan land.

Het fjord staat sinds 2005 op de Werelderfgoedlijst, samen met het Nærøyfjord verderop.

De zeven zusters en de vrijer

Halverwege stort aan de noordzijde een waterval in zeven aparte stralen naar beneden, ongeveer tweehonderdvijftig meter.

Die heet de Zeven Zusters. Recht ertegenover, aan de andere wand, valt een enkele straal die de Vrijer wordt genoemd, en die heeft de vorm van een fles.

Het verhaal dat erbij verteld wordt is dat de vrijer alle zeven zusters het hof maakte, door geen van hen werd geaccepteerd en zich uiteindelijk aan de drank heeft overgegeven. Vandaar de fles.

Het aantal stralen wisselt met het seizoen. In juni, als de sneeuw op de hoogvlakte smelt, zijn het er zeven of meer; eind augustus kunnen het er drie of vier zijn en in een droge zomer valt hij vrijwel droog.

Wie de watervallen op hun sterkst wil zien, moet dus in juni of begin juli komen. Dat is precies wanneer het hier het drukst is.

Boerderijen op richels

Tegen de wanden van het fjord liggen verlaten boerderijen op plekken waar je niet zou denken dat mensen wonen.

Ze staan op smalle richels, honderden meters boven het water, bereikbaar via ladders die na afloop werden opgehaald zodat niemand naar boven kon. Er wordt verteld dat de kinderen aan touwen werden vastgebonden zodat ze niet van de rand konden vallen; dat is niet met zekerheid vast te stellen, maar de hellingen maken het geloofwaardig.

Ze zijn er gebouwd omdat de grond er vruchtbaar was en omdat de belastinginner er niet kwam. Er is tot in de twintigste eeuw gewoond; de laatste is in de jaren zestig verlaten.

Enkele zijn hersteld en te bezoeken, met een boot en een klim. Vanaf het schip zijn ze met een verrekijker goed te zien.

Dat er hier boerderijen zijn opgegeven heeft ook met steenval te maken: op sommige plekken is de wand instabiel.

De berg die het fjord kan verwoesten

Dit hoort bij een eerlijk beeld van deze plek, en het wordt zelden verteld.

Ongeveer veertig kilometer verderop, bij Stranda, staat de bergwand Åkerneset. Daar loopt een scheur waar de rots met enkele centimeters per jaar naar het fjord toe schuift.

Als dat blok losraakt, en geologen gaan ervan uit dat dat gebeurt, valt er tientallen miljoenen kubieke meters gesteente in het water. De golf die daaruit ontstaat zou Geiranger naar verwachting met tientallen meters treffen.

De berg wordt daarom permanent gemeten, met tientallen instrumenten en een bemande meldkamer. Bij een versnelling van de beweging gaat er een waarschuwing uit en worden de dorpen ontruimd; de bevolking oefent dat.

Er is een vergelijkbare ramp geweest: in 1934 stortte bij Tafjord, een fjordarm hiernaast, een rotsblok naar beneden en veroorzaakte een golf van tientallen meters waarbij veertig mensen omkwamen. Wij hebben de tarieven, reistijden en actuele voorschriften niet ter plaatse gecontroleerd.

Vier maanden, en dan is het over

Juli telt 52 reizen, en juni, augustus en september elk 51 en 52. Van november tot en met april komt hier vrijwel niets langs: die maanden tellen er samen 6.

Dat is het scherpste zomerpatroon van de Noorse fjorden op deze site. Van mei tot september is het hier vijftien tot twintig graden, blijft het tot laat licht en zijn de bergwegen open.

Er geldt sinds enkele jaren een strengere uitstootnorm voor schepen in de werelderfgoedfjorden, en die wordt verder aangescherpt. Dat bepaalt mee welke schepen hier nog mogen komen.

150 van de 225 reizen duren zes tot negen dagen en 61 tien tot veertien. Ze vertrekken uit Kiel (85), Kopenhagen (76) en Hamburg (49); dit is vooral een Duitse route.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Kopenhagen, Kiel, Hellesylt en Hamburg, met Ålesund op 173 en Hellesylt op 152.

Waar je op moet letten

• Sta buiten bij het invaren; dat is het mooiste deel van de dag.
• Alleen met tenderboten; er is geen kade.
• De watervallen zijn in juni op hun sterkst en in augustus dun.
• Het dorp is klein; excursies gaan de bergwegen op.
• Van oktober tot april komt hier vrijwel niets.