Cruises naar Flåm

Tweehonderd kilometer landinwaarts en toch op zee

Er komen 404 reizen langs in Flåm en er vertrekt er geen enkele. Om hier te komen vaart het schip meer dan tweehonderd kilometer het land in, en dat is de aankomst waar mensen voor betalen.

Flåm ligt aan het uiteinde van de Aurlandsfjord, een zijarm van de Sognefjord. Die laatste is met tweehonderdvijf kilometer de langste van Noorwegen en op het diepste punt dertienhonderd meter, dieper dan de bergen ernaast hoog zijn.

Je vaart dus urenlang tussen wanden door die steeds dichterbij komen, terwijl het water zout blijft en het schip zeewaardig moet zijn. Op het laatste stuk is de fjord nog een paar honderd meter breed.

Aan het eind ligt een dorp van ongeveer driehonderdvijftig inwoners. Dat ontvangt jaarlijks honderdduizenden bezoekers, en die verhouding merk je: als er twee schepen liggen, staat het aantal bezoekers in geen enkele verhouding tot de plaats.

Een spoorlijn die twintig jaar bouwen kostte

Vanaf de kade vertrekt een trein die twintig kilometer verderop achthonderdzevenenzestig meter hoger uitkomt.

De Flåmsbana klimt over vier vijfde van zijn lengte met een helling van één op achttien, en dat is voor een gewone trein op normaalspoor bijna het uiterste. Er is geen tandrad; het gaat op wrijving alleen, met vijf onafhankelijke remsystemen.

De lijn telt twintig tunnels, en achttien daarvan zijn met de hand uitgehakt. Een man kwam met houweel en schop ongeveer een meter per maand vooruit; het werk begon in 1924 en de lijn ging pas in 1940 open.

De trein maakt onderweg een stop bij een waterval van tweeënnegentig meter, waar je uit mag stappen. Bij dat bezoek hoort een opvoering met een zangeres in het rood tussen de rotsen, die de meeste reizigers niet zien aankomen.

De rit duurt een uur per kant en zit vaak in het excursieprogramma. Wij hebben de tarieven, reistijden en dienstregeling niet ter plaatse gecontroleerd.

De smalste fjord ligt om de hoek

Naast de arm waar je ligt, loopt de Nærøyfjord, en die is het bekijken meer dan waard.

Hij is op het smalste punt tweehonderdvijftig meter breed, met wanden van zeventienhonderd meter aan weerskanten. Dat maakt hem een van de smalste bevaarbare fjorden ter wereld en hij staat sinds 2005 op de Werelderfgoedlijst.

Een cruiseschip kan er niet in. Je gaat er met een kleinere boot heen, en dat is een tocht van ongeveer twee uur waarbij het licht per bocht verandert en er watervallen recht uit de wand komen.

Er is iets dat de komende jaren gaat veranderen. Noorwegen heeft besloten dat schepen in de werelderfgoedfjorden zonder uitstoot moeten varen, met een eerste grens vanaf 2026 voor de kleinere schepen en een latere datum voor de grote. Wat dat voor het aanbod betekent, wordt de komende jaren duidelijk.

Voor wie liever de hoogte in gaat: op zeshonderdvijftig meter boven de fjord ligt het uitkijkpunt Stegastein, een houten platform dat dertig meter over de rand steekt en daar in een boog naar beneden buigt. Dat is twintig minuten rijden.

Waarom het hier zo groen is

Wie voor het eerst in een Noorse fjord komt, verwacht kaal gesteente en vindt bos.

De wanden zijn tot ver naar boven begroeid, met watervallen ertussen en boerderijen op richels die van beneden onbereikbaar lijken. Sommige van die hoeves zijn eeuwenlang alleen via een ladder te bereiken geweest.

Dat komt door de Golfstroom en door de beschutting. In deze fjorden regent het veel, het vriest er zelden lang, en de wanden houden de wind tegen; er groeien zelfs fruitbomen, en langs de Sognefjord staan appel- en perenboomgaarden.

Het dal achter Flåm loopt door naar een hoogvlakte waar de sneeuw tot in juni blijft liggen. Er lopen fietsroutes vanaf het bergstation naar beneden, over de oude bouwweg met eenentwintig haarspeldbochten.

In het dorp zelf is een klein museum over de spoorlijn, een brouwerij en een houten staafkerk uit ongeveer 1180 op vijf kilometer.

Een langer seizoen dan je verwacht

September telt 59 reizen, juni 56 en juli 53. Maart en april tellen er elk 15 en januari 14.

Dat er ook in de winter schepen komen, is voor een fjord ongebruikelijk en het komt door reizen die op het noorderlicht en op de winterse fjorden mikken. Reken dan wel op vier uur daglicht en op temperaturen rond het vriespunt.

Van mei tot september is het hier vijftien tot twintig graden, met lange lichte avonden; in juni gaat de zon nauwelijks onder. Het regent in dit gebied veel, ook in de zomer.

195 van de 404 reizen duren zes tot negen dagen en 107 tien tot veertien. Ze vertrekken uit Kiel (103), Oslo (73) en Kopenhagen (70).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Kiel, Kopenhagen, Oslo en Stavanger, met Bergen op 240.

Waar je op moet letten

• Blijf aan dek bij het invaren; dat is de helft van het bezoek.
• Boek de trein vooraf. Bij twee schepen is hij vol.
• De smalle fjord doe je met een kleine boot, niet met het schip.
• Het dorp is heel klein en loopt bij drukte vol.
• Neem regenkleding mee, ook in juli.