Cruises naar Brønnøysund

De berg met het gat erdoor

Er komen 1.146 reizen langs in Brønnøysund en er vertrekt er geen enkele. Vrijwel alles is Hurtigruten, en 830 reizen vertrekken uit Bergen.

Vlak bij de plaats ligt Torghatten, een berg van tweehonderdachtenvijftig meter met een gat er dwars doorheen. Die opening is honderdzestig meter lang, vijfendertig meter hoog en twintig breed, en je kunt er van de ene kant naar de andere doorheen lopen.

Het gat is ontstaan in de ijstijd. Het gesteente was daar zachter, en het smeltwater en de branding hebben het over duizenden jaren uitgesleten toen de zeespiegel hoger lag dan nu; daarna is het land omhooggekomen en het gat drooggevallen.

Vanaf het schip is het te zien als je aan de goede kant staat, en op de heenweg naar het noorden ligt het aan bakboord. Wie eromheen wil lopen, heeft vanaf de parkeerplaats twintig minuten omhoog nodig over een pad met treden.

Het verhaal dat de bewoners eraan gaven

Voordat er van ijstijden werd geweten, bestond er een verklaring die op deze kust nog steeds wordt verteld.

De trol Hestmannen was verliefd op de maagd Lekamøya en achtervolgde haar over de kust. Toen hij haar niet kon inhalen, schoot hij een pijl af. De trollenkoning van Sømna zag dat gebeuren en wierp zijn hoed ertussen; de pijl ging dwars door de hoed heen.

Op dat moment kwam de zon op, en trollen versteend zodra daglicht ze raakt. De hoed werd Torghatten, met het gat er nog in, en de andere figuren uit het verhaal staan als bergen langs deze kust: Hestmannen als een ruiter op een eiland, en de Zeven Zusters als een rij toppen verderop.

Dat is geen folklore die voor bezoekers is bedacht. De bergen in dat verhaal zijn allemaal aan te wijzen vanaf het dek, in de volgorde waarin je ze passeert, en dat maakt het de aardigste manier om deze kust te leren kennen.

Een werelderfgoed dat om eendendons is toegekend

Ten zuidwesten van de plaats ligt de Vega-archipel, ruim zesduizend eilanden en scheren, en die staat sinds 2004 op de Werelderfgoedlijst.

De reden daarvoor is ongewoon. Op die eilanden hebben mensen ruim duizend jaar geleefd van eiderdons, en dat deden ze in samenwerking met de vogel zelf. Er werden kleine huisjes van steen en hout gebouwd waarin de eidereend kon broeden, beschermd tegen meeuwen en weer.

Als de jongen waren uitgevlogen, werd het dons uit het nest gehaald en schoongemaakt. Voor één kilo zijn ongeveer zestig nesten nodig, en dat dons was eeuwenlang zoveel waard dat er belasting mee betaald kon worden.

De vrouwen deden dat werk en beheerden de eilanden. Het is een van de weinige plekken op de erfgoedlijst waar de erkenning niet naar een bouwwerk of een landschap gaat maar naar een manier van samenleven met een dier.

Er varen boten heen vanaf Brønnøysund, en dat is een tocht van ongeveer een uur. Op een korte aanleg past dat niet; wij hebben de dienstregelingen en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Wat de plaats zelf is

Brønnøysund telt een kleine vijfduizend inwoners en ligt op een landtong, met een brug die naar het vasteland leidt.

Het is een plaats met een functie die je niet verwacht: hier staat het Noorse register waar alle bedrijven van het land staan ingeschreven. Dat is in de jaren tachtig bewust naar deze kust verplaatst om werk buiten de steden te houden, en het is nu de grootste werkgever.

Verder is er een haven met een vissersvloot, een paar winkels en een kerk. De aanleg van de kustlijndienst is hier doorgaans kort, dus reken erop dat je Torghatten vanaf het water ziet en niet van dichtbij.

Wie wel tijd heeft: er ligt een oude handelspost bij Tilrem, en de kust eromheen is vlak en goed te fietsen, wat op deze route zeldzaam is.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Trondheim, Molde, Stamsund en Kristiansund, en de schepen die hier het vaakst liggen zijn MS Nordnorge, MS Polarlys, MS Kong Harald en MS Nordlys.

Het hele jaar door, met de zomer als rustigste tijd

Maart telt 94 reizen, oktober 92 en januari 89. Mei telt er 51 en juli 56.

Dat vlakke jaar met een zomerdip is het patroon van de kustlijndienst, die elke dag vaart en geen seizoensproduct is. 855 van de 1.146 reizen duren acht tot dertien dagen: de hele kust in één richting.

Brønnøysund ligt net onder de poolcirkel. Er is dus geen poolnacht en geen middernachtzon, maar het scheelt weinig: in juni blijft het 's nachts schemerig licht en in december is het maar een paar uur echt dag.

De poolcirkel zelf wordt een paar uur ten noorden hiervan gepasseerd, en dat wordt aan boord aangekondigd. Op het eilandje Vikingen staat een globe van staal die het punt markeert, en die is vanaf het schip te zien.

Neem waterdichte kleding mee. Dit is een van de natste stukken van de Noorse kust, en het pad naar Torghatten is bij regen glad.

Waar je op moet letten

• Torghatten is vanaf het schip te zien; erheen lopen kost twintig minuten omhoog.
• De aanleg is kort. Reken niet op een tocht naar de Vega-eilanden.
• De bergen uit de trollensage staan in volgorde langs de route.
• De poolcirkel wordt een paar uur noordelijker gepasseerd.
• Het hele jaar aanbod, met mei en juli als de rustigste maanden.