Cruises naar Torghatten

Een berg met een gat er dwars doorheen

Er komen 575 reizen langs Torghatten en er vertrekt er geen enkele. Dit is geen aanlegplaats maar een berg, en je vaart er langs.

Torghatten is tweehonderdvijftien meter hoog en ligt op een eiland bij Brønnøysund. Er zit een gang dwars doorheen: honderdzestig meter lang, vijfendertig meter hoog en twintig breed, op ruim honderd meter boven zee.

Vanaf het water kijk je er bij goed licht doorheen en zie je de lucht aan de andere kant. Dat is de reden dat de schepen erlangs varen en het omroepen.

Het gat is niet door mensen gemaakt en ook niet door een rivier. Tijdens de ijstijden lag de zeespiegel anders en drukte het ijs het land omlaag; op de hoogte van de toenmalige waterlijn zat een zwakke zone in het gesteente, en die is door ijs en golven uitgesleten.

Toen het ijs verdween, veerde het land omhoog. Het gat kwam daardoor hoog en droog te liggen, en dat is nog altijd aan de gang: deze kust rijst nog steeds een paar millimeter per jaar.

De hoed van een trol

Dat er in deze streek een verklaring bij is bedacht, is niet verwonderlijk, en het is een goede.

Volgens de sage werd de mooie Lekamøya achtervolgd door de trol Hestmannen. Toen zij van hem wegvluchtte, schoot hij een pijl af om haar te doden.

De trollenkoning zag dat gebeuren en gooide zijn hoed tussen de pijl en het meisje in. De pijl ging dwars door die hoed, en op dat moment kwam de zon op; trollen versteend in daglicht, en alles wat in de lucht hing viel als steen in zee.

Die hoed is Torghatten, en het gat is het pijlgat. De andere bergen langs deze kust hebben in dezelfde sage allemaal een rol, en ze staan er nog: de trol, het meisje en de zeven zussen.

Wie langsvaart ziet die reeks toppen achter elkaar liggen, en het valt te begrijpen dat mensen die met elkaar in verband hebben gebracht.

Je komt er niet uit

Dit is de praktische kanttekening en het is een belangrijke.

De schepen die hier langskomen leggen niet aan. De lijndienst vaart door de zeestraat en de berg wordt vanaf het dek getoond; er is geen kade, geen tenderboot en geen bezoek.

Wie er wél doorheen wil lopen, moet aan land komen bij Brønnøysund en van daaruit een kwartier rijden. Vanaf de parkeerplaats klim je in ongeveer twintig minuten over een pad met treden naar de opening.

Binnenin is het een grote droge gang met een vloer van rotsblokken, en je loopt er in een paar minuten doorheen. Aan de andere kant kijk je uit over zee.

Op een reis met een aanloop in Brønnøysund is dat mogelijk, mits het schip er lang genoeg ligt. Op de lijndienst is dat zelden zo. Wij hebben de tarieven, reistijden en toegankelijkheid niet ter plaatse gecontroleerd.

Kijk wanneer je erlangs vaart

Omdat dit alleen vanaf het dek te zien is, bepaalt het tijdstip alles.

De lijndienst passeert deze berg noordwaarts en zuidwaarts op verschillende uren, en een van de twee kan in het donker vallen. In de zomer maakt dat boven de poolcirkel niet uit, want dan is het de hele nacht licht; in de winter wel.

Van eind november tot half januari komt de zon hier nauwelijks boven de horizon. Dan zie je de berg als silhouet tegen een blauwe schemering, wat op zichzelf indrukwekkend is maar het gat onzichtbaar maakt.

Het weer telt ook mee. Deze kust is nat en er hangt vaak laaghangende bewolking; bij mist zie je van de hele berg niets.

De aanlopen zijn over het jaar opvallend vlak verdeeld: januari telt er 43, oktober 42 en april 19. Dat komt doordat 373 van de 575 reizen van Hurtigruten zijn, de lijndienst die sinds 1893 elke dag vaart.

Wat er verder langskomt

Torghatten staat vrijwel nooit alleen op een reis: 377 van de 575 reizen duren tien tot veertien dagen, wat overeenkomt met de hele kustvaart heen en terug.

Op diezelfde reis passeer je de poolcirkel, die met een globe op een eilandje wordt gemarkeerd, en de Lofoten en de Vesterålen met bergen die recht uit zee komen.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Trondheim, Sortland, Harstad en Molde, allemaal haltes op die lijn. Ze vertrekken vrijwel allemaal uit Bergen (373).

Dat bedrag ligt hoog omdat het om een lange reis van bijna twee weken gaat.

Het gebied eromheen heet de Helgelandkust en geldt bij Noren zelf als een van de mooiste stukken van het land, met duizenden eilandjes en scherpe granieten toppen.

Waar je op moet letten

• Je gaat hier niet van boord. Het is een doorvaart.
• Kijk hoe laat je passeert; in de winter kan het donker zijn.
• Bij mist zie je niets; dat gebeurt op deze kust vaak.
• Erdoorheen lopen kan vanaf Brønnøysund, met twintig minuten klimmen.
• Het hele jaar door, want dit ligt op een lijndienst.