Cruises naar Bodø

Hier gaat het schip de poolcirkel over

Er komen 2.303 reizen langs in Bodø en er vertrekt er geen enkele. Net als in Kirkenes is dit vrijwel volledig Hurtigruten: 1.636 van de reizen, oftewel 98 procent.

Wat deze haven van de andere haltes langs de kust onderscheidt, gebeurt vlak voordat je aankomt. Even ten zuiden van Bodø passeert het schip de noordpoolcirkel, op zesenzestig graden drieëndertig noorderbreedte, en vanaf dat moment vaar je in het gebied waar de zon in de zomer niet ondergaat en in de winter niet opkomt.

Op de kustlijnschepen wordt dat gemarkeerd. Er staat een globe op het eilandje Vikingen die de grens aangeeft, en aan boord hoort er een plechtigheid bij met een lepel levertraan. Dat klinkt als folklore en dat is het ook, maar het is wel de plek waar de reis van karakter verandert.

De reizen die hier langskomen vertrekken uit Bergen met 1.182 afvaarten en uit Kirkenes met 377: de kustlijndienst in beide richtingen.

De sterkste getijdenstroom ter wereld

Dertig kilometer ten oosten van Bodø ligt Saltstraumen, en dat is geen plaatselijke bezienswaardigheid maar een wereldrecord dat niet ter discussie staat.

Bij elk getij perst zich daar ongeveer vierhonderd miljoen kubieke meter water door een geul van honderdvijftig meter breed, tussen een fjord en de open zee. Dat gaat met een snelheid tot ruim twintig knopen, en er ontstaan draaikolken van meerdere meters doorsnede.

Het gebeurt vier keer per dag en het duurt telkens een uur of zes voordat de stroom draait. Wie ernaartoe gaat, moet dus op het getij letten: een half uur ernaast en je kijkt naar rustig water.

Dat is precies waar een excursie op stukloopt als je hem zelf regelt. De rederij plant erop, en dat is bij deze bestemming het argument om het niet op eigen houtje te doen.

Voor wie liever aan boord blijft: het schip vaart er niet doorheen. Saltstraumen ligt in een zijarm en is een uitstapje over de weg.

Wanneer je de Lofoten ziet, en wanneer niet

Direct na Bodø steekt het schip de Vestfjord over naar de Lofoten, en dat is voor veel reizigers het landschappelijke hoogtepunt van de hele kust: een bergketen die als een muur uit zee omhoogkomt, met vissersdorpen aan de voet.

Of je dat ziet, hangt af van de richting waarin je vaart. In de ene richting valt die oversteek overdag en in de andere 's nachts, en dat verschil is groter dan welke keuze aan boord ook.

Dat is dus de vraag om te stellen voordat je boekt, en niet aan boord: op welk moment van de dag vaart mijn schip de Vestfjord over. Het staat in het vaarschema.

Hetzelfde geldt voor de aanlegtijd hier. Van de reizen langs Bodø duren er 811 acht tot dertien dagen en 750 een week of korter, en op de kortere routes is de stop hier vaak niet meer dan een paar uur. De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Trondheim, Kirkenes, Stamsund en Molde.

Een stad die twee keer opnieuw is begonnen

Bodø heeft ruim vijftigduizend inwoners en is daarmee na Tromsø de grootste plaats van Noord-Noorwegen. Wie een houten vissersdorp verwacht, komt er niet uit.

In mei 1940 is de stad bij een luchtaanval vrijwel volledig verwoest, en de wederopbouw is in de jaren vijftig in beton en baksteen gedaan. Dat maakt het straatbeeld nuchter, en dat is eerlijk gezegd de reden dat de meeste bezoekers doorrijden naar Saltstraumen.

Sinds kort is er wel iets bijgekomen: Bodø was in 2024 culturele hoofdstad van Europa, de noordelijkste die dat ooit is geweest, en daar zijn gebouwen en programma's van blijven staan. Het Stormen-cultuurhuis aan de haven is er het duidelijkste voorbeeld van.

Verder is er het luchtvaartmuseum, met een verzameling die teruggaat op de rol die Bodø in de Koude Oorlog speelde als NAVO-vliegbasis dicht bij de Russische grens. Van hier vertrok in 1960 het U2-spionagevliegtuig dat boven de Sovjet-Unie werd neergehaald.

Zeearenden en het licht

Rond Bodø en de Lofoten leeft de dichtste populatie zeearenden van Europa, en op de oversteek is de kans om er een te zien reëel. Ze hebben een spanwijdte tot ruim twee meter en volgen geregeld de schepen.

Wat het licht betreft: van begin juni tot half juli komt de zon hier niet onder. Van begin december tot begin januari komt hij niet boven de horizon, al is er dan enkele uren blauwe schemering rond het middaguur.

Voor het noorderlicht geldt hetzelfde als in Tromsø: Bodø ligt binnen de zone waar het het vaakst te zien is, en een reis in het winterhalfjaar geeft een goede kans, geen garantie.

De drukste maand is maart, maar de verschillen over het jaar zijn klein: dit is een dagelijkse dienst en die vaart door. Welke ligplaats je krijgt en hoe lang je hier ligt staat op je reisbescheiden. Wij hebben de afstanden, tarieven en vaartijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• De poolcirkel ligt vlak ten zuiden van Bodø, en dat wordt aan boord gemarkeerd.
• Vraag wanneer je de Vestfjord oversteekt. Overdag of 's nachts bepaalt of je de Lofoten ziet.
• Saltstraumen alleen op het juiste getij. Een half uur ernaast en er gebeurt niets; laat de rederij het plannen.
• De stad is naoorlogs en nuchter gebouwd; het landschap eromheen is de reden om te komen.
• Vrijwel alles is Hurtigruten, net als in Kirkenes: 98 procent van de aanlopen.