Cruises naar Arendal

Het punt ligt elf kilometer buiten de stad

Er komen 29 reizen langs in Arendal en er vertrekt er geen enkele. Het punt in het bestand ligt niet bij de kade.

Het staat op achtenvijftig graden zesentwintig noord en bijna negen graden oost, en dat is elf kilometer oostelijker dan de stad zelf, bij een gehucht aan de buitenkust. De kade waar cruiseschepen liggen ligt in het centrum.

Land en streek kloppen dus wel en het is geen fout van duizenden kilometers, zoals wij die bij Port Arthur en Alter do Chao vonden. Het is wel genoeg om een kaart onbruikbaar te maken.

Er staat bovendien een tweede record met dezelfde naam en het land erachter, op precies datzelfde punt, waar geen enkele reis aan hangt. Dat is inmiddels een bekend patroon in dit bestand.

Bij twee van de vierentwintig reizen ontbreekt het bedrag, en dat is een goede dekking. Er zijn acht rederijen actief, wat voor een haven van deze omvang veel is.

De stad die op palen in het water stond

Deze plaats is gebouwd op een aantal kleine eilanden en op palen daartussen.

De reden was hout. Rond deze stad staan uitgestrekte bossen en er lopen rivieren naar zee, en van de zestiende eeuw af werd dat hout naar Nederland verscheept, voor de scheepsbouw en voor de fundering van Amsterdam. Wie hier woonde wilde zijn pakhuis aan diep water.

Zo is een stad ontstaan met kanalen ertussen waar de boten tot onder de huizen konden komen. Bezoekers noemden haar in de negentiende eeuw het Venetie van het noorden.

Die kanalen zijn er niet meer. Zij zijn rond 1900 gedempt omdat er wegen nodig waren en omdat het water vuil was; wat er nu ligt zijn straten en pleinen op de plaats van de vaargeulen.

Op de plattegrond is het nog te volgen. De brede, gebogen straten in het centrum zijn de oude grachten, en de huizen eraan staan nog op hun palen.

Van de grootste zeilvloot van het land naar een bankschandaal

In de jaren zeventig van de negentiende eeuw had deze stad de grootste zeilvloot van Noorwegen.

Dat was niet vanzelfsprekend voor een plaats van tienduizend inwoners. De reders hier hadden hun schepen laten bouwen van het eigen hout, en zij voeren op de hele wereld; op het hoogtepunt lagen er meer dan driehonderd schepen op naam van deze stad.

In 1886 is dat in enkele dagen ingestort. De plaatselijke bank bleek jarenlang geld te hebben uitgeleend tegen onderpand dat er niet was, en toen dat uitkwam viel zij om; het was het grootste financiele schandaal dat het land tot dan toe had gekend.

De directeur is veroordeeld, een deel van de reders was zijn vermogen kwijt en de stad heeft er tientallen jaren over gedaan om er bovenop te komen. Tegelijk kwam de stoomvaart op en werd de houten zeilvloot toch al waardeloos.

Wat dat voor de bezoeker betekent is merkwaardig gunstig. Er is na 1886 vrijwel niet gebouwd in het oude centrum, en daardoor staat het er nog.

De houten wijk die de brand heeft overleefd

Op het schiereiland bij de haven staat een wijk met houten huizen uit de achttiende en vroege negentiende eeuw.

Dat is bijzonder omdat Noorse houten steden vrijwel allemaal een keer zijn afgebrand. Hier is dat in 1868 ook gebeurd, maar het vuur is bij deze wijk gestopt.

Wat er staat zijn koopmanshuizen en pakhuizen in wit geschilderd hout, met de smalle stegen ertussen die er altijd waren. Er wordt gewoon gewoond en gewerkt.

De wijk is in de jaren zestig bijna gesloopt voor nieuwbouw en is toen door bewoners gered. In 1992 heeft zij daarvoor een Europese onderscheiding gekregen.

Zij ligt direct aan de kade, dus je stapt er zo in. Wie een uur heeft, heeft genoeg voor deze wijk en het plein ervoor.

Een nationaal park dat uit een ijsrand bestaat

Langs deze kust ligt sinds 2016 een nationaal park dat vrijwel geheel uit water bestaat.

Het is gebouwd rond een rug van zand, grind en keien die de ijskap hier ongeveer twaalfduizend jaar geleden heeft achtergelaten toen zij een paar eeuwen stil lag en haar puin voor zich uit schoof. Die rug loopt over honderden kilometers langs de kust.

Waar hij boven water uitkomt, vormt hij eilanden en ondiepten met stranden van rond geslepen steen. Dat is de reden dat dit deel van de kust anders oogt dan de rest van Noorwegen: geen steile rotsen maar lage, gladde eilanden.

Op een van die eilanden staat een kapiteinshuis uit de achttiende eeuw dat als museum is ingericht, met de inboedel die de bewoners van hun reizen meebrachten. Er vaart een bootje heen in de zomer.

Er wordt 5 maanden per jaar aangelegd. juni telt tien aanlopen en juli negen; samen is dat negentien van de vierentwintig, en dat is de hele Noorse zomer. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Het punt ligt elf kilometer buiten de stad; de kade ligt in het centrum.
• Bij slechts twee van de vierentwintig ontbreekt de prijs.
• De oude houten wijk ligt aan de kade. Je hebt er geen excursie voor nodig.
• Juni en juli tellen negentien van de vierentwintig aanlopen.
• Er zijn acht rederijen, dus vergelijken heeft hier zin.
• Dit is de zuidkust en niet de fjordenkust, ondanks wat er bij de vaargebieden staat.