Cruises naar Angkor Ban, Cambodia

Een dorp dat de Rode Khmer heeft doorstaan

Er komen 356 reizen langs in Angkor Ban en er vertrekt er geen enkele. Alle 388 doen ook Phnom Penh en Ho Chi Minhstad aan; dit ligt op de Mekongroute.

Het is een dorp van een paar duizend mensen aan de oever, zonder bezienswaardigheid in de gebruikelijke zin. Dat er toch bijna vierhonderd riviercruises per jaar aanleggen, heeft één reden.

Hier staan nog houten paalwoningen zoals die in heel Cambodja stonden voordat de Rode Khmer aan de macht kwam. In de jaren zeventig zijn de meeste van die huizen elders verwoest of gesloopt, en werden mensen in werkkampen ondergebracht.

Dit dorp is daaraan grotendeels ontsnapt. Sommige huizen zijn meer dan honderd jaar oud, en de plattegrond van het dorp is niet veranderd.

Daarmee is Angkor Ban een van de weinige plekken waar je kunt zien hoe het Cambodjaanse platteland eruitzag voordat de geschiedenis erdoorheen ging.

Waarom die huizen op palen staan

De woningen staan twee tot drie meter boven de grond op houten stijlen, en dat heeft meerdere redenen tegelijk.

De eerste is water. De Mekong stijgt in de regentijd met meters, en het land eromheen loopt onder; met een huis op palen blijf je droog en verlies je alleen je erf.

De tweede is lucht. Onder de vloer trekt de wind door, wat het binnen koeler maakt, en de ruimte eronder wordt overdag gebruikt als werkplek en schaduw: daar staat het weefgetouw, liggen de gereedschappen en hangt de hangmat.

De derde is vee en ongedierte. De koeien en kippen staan eronder, en slangen en ratten komen minder makkelijk boven.

Het hout is meestal palmhout of hardhout uit de streek, met een dak van pannen of golfplaat. Een huis wordt gebouwd zonder spijkers, met pen-en-gatverbindingen, en het kan bij verhuizing uit elkaar worden gehaald.

Wat een bezoek inhoudt, en hoe je je gedraagt

Dit is het punt dat bij deze halte hoort en dat zelden hardop wordt gezegd.

Een bezoek betekent dat een groep buitenlanders door de straten van een dorp loopt waar mensen wonen en werken. Je kijkt bij mensen onder het huis, langs de school en op het erf.

Dat kan prettig verlopen en dat doet het meestal ook: de bewoners zijn eraan gewend, kinderen zwaaien en er is een vaste route. Het blijft wel iemands woonplaats en geen openluchtmuseum.

Praktisch betekent dat: vraag voordat je iemand fotografeert, ga niet zomaar een huis binnen, en geef geen geld of snoep aan kinderen. Dat laatste wordt in Cambodja uitdrukkelijk afgeraden, omdat het bedelen aanmoedigt en kinderen uit school houdt.

Wie iets wil bijdragen, doet dat via de school of het klooster, en dat wordt door de reisleiding geregeld.

De pagode en de monniken

Midden in het dorp staat een wat, een boeddhistisch kloostercomplex, en dat is het middelpunt van het dagelijks leven.

Er wonen monniken in oranje gewaden, onder wie jongens van een jaar of tien die er onderwijs krijgen. Voor arme gezinnen is dat eeuwenlang de enige manier geweest om een kind te laten leren, en dat is nog steeds zo.

De gebouwen zijn beschilderd met verhalen uit het leven van Boeddha, in felle kleuren, en er staan beelden en stoepa's met de as van overledenen.

Bij een bezoek gelden regels: schoenen uit, schouders en knieën bedekt, en vrouwen raken een monnik niet aan. Als je gaat zitten, wijzen je voeten niet naar een beeld of naar een monnik, want dat geldt als beledigend.

De Rode Khmer heeft het boeddhisme geprobeerd uit te roeien; van de tienduizenden monniken overleefde maar een klein deel. Wat je nu ziet is voor een groot deel na 1979 opnieuw opgebouwd. Wij hebben de tarieven, reistijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Najaar en winter

Oktober telt 67 reizen, november 65 en september 56. In juni komt hier niets langs, in mei en juli elk 4.

Die zomerdip is de regentijd, die van mei tot oktober loopt. De rivier staat dan hoog en snel, en het dorp ligt deels onder water; dat is geen ramp maar het jaarlijkse ritme waar de landbouw op is gebouwd.

Van november tot maart is het droog, met dertig graden overdag en lagere luchtvochtigheid. Dat is het hoogseizoen.

229 van de 356 reizen duren zes tot negen dagen en 132 tien tot veertien. Ze vertrekken uit Ho Chi Minhstad (187), Kampong Cham (68) en Hanoi (65).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Phnom Penh, Cambodja, Ho Chi Minh City, Vietnam, Tan Chau, Vietnam en Cai Be, Vietnam, met Sa Đéc op 360 en Tân Châu op 307.

Waar je op moet letten

• Dit is een dorp waar mensen wonen, geen bezienswaardigheid.
• Vraag voordat je iemand fotografeert.
• Geef geen geld of snoep aan kinderen; dat wordt afgeraden.
• Schoenen uit en bedekt gekleed bij de pagode.
• Van mei tot en met augustus vaart hier vrijwel niets.