Cruises naar Amalfi

Een zeerepubliek in een kloof

Er komen 187 reizen langs in Amalfi, aan de kust ten zuiden van Napels die naar dit stadje is genoemd.

Er wonen vijfduizend mensen. Het stadje ligt geklemd in een kloof tussen kliffen die zeshonderd meter oplopen, met huizen die tegen en op elkaar zijn gebouwd omdat er geen vlakke grond is.

Dat het toch een naam heeft, komt uit de middeleeuwen. Amalfi was tussen de negende en de twaalfde eeuw een zeerepubliek die met Venetië, Pisa en Genua wedijverde, met handelsposten in Constantinopel en Egypte en met een eigen zeerecht dat eeuwenlang in de Middellandse Zee gold.

De rederijen zijn Seabourn, Explora Journeys, Windstar Cruises en Azamara Cruises en dat zijn kleine schepen; grote schepen liggen in Napels of Salerno en brengen hun passagiers met de bus. Wat er verder op dezelfde reizen staat is Civitavecchia, Taormina en Dubrovnik.

Er wordt getenderd. Amalfi heeft alleen een steiger voor kleine boten en bij deining vervalt de aanlanding.

De trap naar de dom

Wat je vanaf het water ziet is een trap van tweeënzestig treden met een kathedraal erboven.

De dom van Amalfi is aan Sint-Andreas gewijd en dateert in de kern uit de negende eeuw. De gevel is in de negentiende eeuw herbouwd na een instorting, in gestreepte steen met mozaïek, en die is dus jonger dan hij oogt.

Wat wel oud is: de bronzen deuren, in 1060 in Constantinopel gegoten en per schip hierheen gebracht, en het klooster ernaast met een binnenhof van spitse bogen op dubbele zuiltjes, gebouwd in een stijl die uit de Arabische wereld komt.

In de crypte liggen volgens de overlevering de resten van de apostel Andreas, in 1208 uit Constantinopel meegenomen tijdens de Vierde Kruistocht. Er zou uit het graf een vloeistof komen die manna wordt genoemd.

Die kruistocht is dezelfde waarbij Venetië Constantinopel plunderde. Amalfi voer toen al in de schaduw van zijn concurrenten.

De klim naar de dom is de enige echte klim in het centrum. De rest van het stadje is een hoofdstraat met zijstegen die als trappen de kloof in gaan.

Papier dat met de hand wordt geschept

Achter het stadje loopt een dal omhoog waar tot in de twintigste eeuw papiermolens stonden.

Amalfi was een van de eerste plaatsen in Europa waar papier werd gemaakt, met een techniek die via de Arabische wereld uit China kwam. De molens draaiden op het beekwater; er waren er tientallen.

Er is er nog één die werkt, en er is een papiermuseum in een molen uit de dertiende eeuw waar de waterraderen en de stampers nog staan. Je ziet er hoe van lompen een vel wordt geschept.

Dat papier, de carta bambagina, wordt nog verkocht en gebruikt voor visitekaartjes en trouwkaarten. Het is dik, ongelijk aan de randen en duur.

Het dal erachter heet de Vallei van de Molens en er loopt een pad langs de ruïnes de bergen in. Dat is een wandeling van een uur of twee, met watervallen en varens, en het is koeler dan aan zee.

Wie verder wil lopen: hoger in de bergen ligt het Pad van de Goden, een route van acht kilometer langs de kliffen tussen Bomerano en Positano met uitzicht over de hele kust. Dat is een halve dag en het begin ligt met de bus een half uur landinwaarts.

Citroenen die op terrassen groeien

De hellingen boven de kust liggen vol met citroenterrassen, en die zijn met de hand aangelegd.

De sfusato amalfitano is een langwerpige citroen met een dikke, geurige schil en weinig zuur. Hij groeit op terrassen die met muurtjes van losse steen zijn gebouwd, onder pergola's van kastanjehout die de vruchten tegen de zon beschermen.

Al het werk gaat met de hand en met manden op de rug, want er kan geen machine komen. Dat is de reden dat de prijs hoog is en dat de teelt terugloopt.

Wat ervan wordt gemaakt is limoncello, van de schil in alcohol, en er zijn boerderijen boven het stadje waar je dat ziet en proeft.

Op de menukaart staat de citroen overal: in de pasta, over vis, in taart en als sorbet in een uitgeholde vrucht.

De terrassen staan sinds 1997 samen met de hele kust op de Werelderfgoedlijst, juist als cultuurlandschap: het gaat om wat mensen van deze hellingen hebben gemaakt.

De kust en het verkeer erop

De weg langs de Amalfikust is beroemd en dat is een gemengd genoegen.

De Strada Statale 163 is in 1852 aangelegd, slingert vijftig kilometer langs de kliffen en heeft honderden bochten met uitzicht dat elke keer beter wordt. Hij is ook smal, en twee bussen die elkaar tegenkomen moeten manoeuvreren.

In de zomer staat die weg vast. Van juni tot september geldt er op drukke dagen een regeling waarbij auto's met een even of oneven kenteken op afwisselende dagen mogen rijden; dat is bedoeld om het verkeer beheersbaar te houden.

Wat sneller gaat is de boot. Er varen lijndiensten tussen Amalfi, Positano, Sorrento en Capri, en die zijn korter, aangenamer en geven het beste uitzicht op de kust.

Positano ligt op twintig minuten varen: een dorp dat als een waterval van huizen naar het strand loopt en dat het meest gefotografeerde punt van de kust is.

Ravello ligt zeshonderd meter boven Amalfi, twintig minuten met de bus omhoog, met twee villa's waarvan de tuinen over de kust uitkijken. Daar wordt in de zomer een muziekfestival gehouden op een podium dat over de afgrond hangt.

Wanneer de schepen komen

Juni telt 38 reizen, augustus 27 en september 27. In februari en december komt hier niets langs.

Dat is het seizoen van de westelijke Middellandse Zee. Juni en september zijn de aangenaamste maanden: warm, maar zonder de hitte en de drukte van juli en augustus.

In die twee zomermaanden loopt het op naar dertig tot vierendertig graden en is de kust vol. Het stadje is dan tussen tien en vier uur een aaneenschakeling van mensen op de hoofdstraat.

Het weer is in het voorjaar en het najaar twintig tot zesentwintig graden; van november tot maart regent het en zijn veel zaken dicht.

Wat de aanloop laat vervallen is deining. Amalfi ligt open naar het zuiden en de tenders varen naar een steiger zonder beschutting; bij wind uit die hoek gaat het niet door, en dan wordt er uitgeweken naar Salerno of Napels.

Wie aan land komt: alles in het stadje is te belopen en het is in een uur gezien. Voor Ravello, Positano en het wandelpad heb je een bus of een boot nodig, en die vertrekken vanaf de kade.

Neem contant geld mee voor de kleine zaken en let op je spullen in de drukte op de hoofdstraat.