Cruise Haïti

Eén rederij, één schiereiland, en een hek eromheen

Er zijn 77 boekbare reizen die Haïti aandoen, en ze komen allemaal in Labadee. Er is geen tweede haven, en er is ook maar één rederij: Royal Caribbean staat op alle 77 reizen.

Labadee is geen stad en geen dorp. Het is een schiereiland van ongeveer drie vierkante kilometer aan de noordkust dat Royal Caribbean sinds 1986 huurt van de Haïtiaanse staat, met stranden, een kade, een kabelbaan en een markt, en dat aan de landzijde is afgesloten met een hek en bewaking.

Wie hier van boord gaat, komt op een terrein waar het schip de dienstregeling bepaalt. Je gaat het hek niet uit, tenzij het schip een excursie aanbiedt die daar wel langs gaat, en dat hangt af van de omstandigheden van dat moment.

70 van de 77 reizen duren vijf tot zeven dagen. De goedkoopste begint bij €484 per persoon; er varen tien schepen en Allure of the Seas staat op 33 reizen. De vertrekhavens zijn Miami, Fort Lauderdale en Port Canaveral, met Miami op 31 en Fort Lauderdale op 26.

Wat je daar aantreft

Het terrein is ingericht als een dagbestemming en het werkt zoals bedoeld.

Er liggen meerdere stranden met verschillend karakter: een luwe baai met ligstoelen en zwemwater, een strand met golfslag, en een deel met huurbare cabana's. De ligstoelen en het eten zijn bij de reissom inbegrepen, want het is een verlengstuk van het schip; drank en excursies niet.

De bekendste attractie is de kabelbaan over het water, ruim een halve kilometer lang, waarbij je vanaf de heuvel langs de baai naar beneden zoeft. Daarnaast is er een rodelbaan over de helling, een opblaasbaar waterpark in zee, en verhuur van kajaks en waterscooters.

Aan de rand ligt een markt met houtsnijwerk, schilderijen en ijzerkunst van Haïtiaanse makers. Daar wordt onderhandeld en dat hoort erbij; contant geld in dollars is handig, want pinnen kan er niet altijd.

De kade is in 2009 gebouwd en kan de grootste schepen van de rederij aan. Daarvoor werd er getenderd; sinds die kade er ligt, loop je gewoon van boord.

Wat er niet is: een stad om in rond te lopen, openbaar vervoer, een taxi naar iets anders. Dit is een afgebakend terrein en dat is de opzet.

Het land waar je wel en niet bent

Royal Caribbean heeft Labadee jarenlang in de brochures aangeduid als Hispaniola, de naam van het eiland, en niet als Haïti.

Dat is later veranderd en het zegt iets over de spanning die aan deze aanloop vastzit. Je bezoekt een land met een van de moeilijkste situaties op het westelijk halfrond, en je ziet daar niets van.

De cijfers van de andere kant van het hek: Haïti is het armste land van het westelijk halfrond, een groot deel van de bevolking heeft niet dagelijks genoeg te eten, en sinds 2021 heeft het land geen gekozen president meer. In de hoofdstad Port-au-Prince hebben gewapende bendes langdurig grote delen van de stad in handen gehad.

Labadee ligt daar ver vandaan, aan de noordkust bij Cap-Haïtien, en de situatie is daar anders geweest dan in de hoofdstad. Dat neemt niet weg dat Royal Caribbean de aanlopen sinds 2024 meermaals heeft opgeschort en later hervat, afhankelijk van de veiligheidsbeoordeling van dat moment.

Ga er dus van uit dat deze aanloop kan vervallen. Een reis wordt daarvoor niet geannuleerd; er wordt een andere haven of een zeedag voor in de plaats gezet, en dat is geen reden voor teruggave.

Het reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken voor Haïti staat op het hoogste niveau, dat wil zeggen: niet reizen. Dat advies geldt voor het hele land. Wie op eigen gelegenheid buiten het terrein iets wil ondernemen, gaat daarmee in tegen dat advies en moet ook nakijken wat dat voor de reisverzekering betekent.

Wat de aanloop het land oplevert

De vraag die bij zo'n afgesloten terrein hoort is of er iets terechtkomt bij de mensen die er wonen, en daar valt iets zinnigs over te zeggen.

Er werken enkele honderden Haïtianen op het terrein, in de horeca, bij de attracties en als verkoper op de markt, en dat zijn in de regio schaarse betaalde banen. De rederij betaalt daarnaast een bedrag per aangelande passagier aan de Haïtiaanse staat.

Wat critici daartegenover zetten: het bedrag per passagier is laag, de omzet van de dag blijft grotendeels bij de rederij, en de plaatselijke economie krijgt geen aanloop van bezoekers die in een stad geld uitgeven. Wie iets wil bijdragen dat direct aankomt, koopt op de markt en betaalt een redelijke prijs zonder eindeloos af te dingen.

Er is een moment geweest waarop die vraag scherp werd gesteld. Na de aardbeving van januari 2010, die in Port-au-Prince tienduizenden doden maakte, bleef de rederij Labadee aandoen. Dat leverde het verwijt op dat er werd gezonnebaad in een rampgebied; het weerwoord was dat de schepen hulpgoederen meenamen, dat de opbrengst doorging en dat het stopzetten van de aanloop het personeel zonder inkomen zou zetten.

Beide punten zijn te verdedigen en het is aan de reiziger om te bepalen hoe die dat weegt.

Wat er twintig kilometer verderop staat

Er ligt vlak bij Labadee iets dat tot de belangrijkste bouwwerken van het halfrond hoort en dat de meeste passagiers nooit zien.

Haïti is in 1804 onafhankelijk geworden na de enige opstand van tot slaaf gemaakte mensen in de geschiedenis die tot een eigen staat heeft geleid. Het was de tweede republiek van Amerika en de eerste die door voormalige slaven werd bestuurd.

Uit vrees dat Frankrijk terug zou komen, liet koning Henri Christophe in de bergen achter Cap-Haïtien een vesting bouwen: de Citadelle Laferrière, op een top van negenhonderd meter, met muren van veertig meter hoog en ruimte voor vijfduizend man. Er staan nog altijd honderden kanonnen en stapels kanonskogels. Het is de grootste vesting van Amerika en staat sinds 1982 op de Werelderfgoedlijst, samen met het paleis Sans-Souci aan de voet.

De aanval waarvoor hij is gebouwd is nooit gekomen. Wat wel kwam was de rekening: Frankrijk eiste in 1825 een schadeloosstelling voor het verlies van de kolonie en de tot slaaf gemaakte mensen, onder dreiging van een vloot voor de kust. Haïti heeft daarvoor geleend bij Franse banken en heeft er tot 1947 aan afbetaald; een aanzienlijk deel van de staatsinkomsten ging generaties lang naar die schuld.

Dat is de reden dat de geschiedenis van dit land niet los te zien is van de armoede van nu, en het is de context waarin dat hek aan de rand van het strand staat.

Of je de Citadelle kunt bezoeken hangt af van wat het schip die dag aanbiedt en van de veiligheidssituatie. Reken er niet op en vraag het na bij de excursiebalie in plaats van bij een aanbieder aan de kade.

Seizoen en praktische zaken

Januari telt 14 reizen, maart 12 en februari 11. Mei en juni komen allebei uit op nul.

Dat volgt het Caribische winterseizoen vanuit Florida. Alle 80 reizen staan in de feed als familiecruise, en dat klopt met wat het terrein is: een strandsdag voor een schip vol gezinnen, ingepast in een week die verder langs de gebruikelijke eilanden gaat.

Het weer is er het hele jaar zesentwintig tot eenendertig graden. Het orkaanseizoen loopt van juni tot en met november, met de meeste kans op verstoring in augustus en september.

Neem contant geld mee in kleine coupures voor de markt en de drankjes. Er wordt met Amerikaanse dollars betaald; de Haïtiaanse gourde heb je hier niet nodig.

De zon is er sterk en er is op de stranden beperkt schaduw. Wie een cabana wil, boekt die vooraf aan boord, want ze zijn op de dag zelf meestal weg.

Verder geldt hier wat op een privéterrein altijd geldt: houd de tijd van het laatste tendermoment of de laatste inschepingstijd aan, want er is geen alternatieve manier om terug te komen.

Waar je op moet letten

• Dit is een afgesloten privéterrein; je ziet het land er niet omheen.
• De aanloop kan vervallen; die is sinds 2024 meermaals opgeschort.
• Het reisadvies voor Haïti staat op niet reizen; dat geldt voor het hele land.
• Neem dollars in kleine coupures mee voor de markt.
• Eten en ligstoelen zitten in de reissom, drank en attracties niet.
• Boek een cabana vooraf als je schaduw wilt.