Cruise Brunei

Eén haven en een sultanaat dat op gas drijft

Er zijn 38 boekbare reizen die Brunei aandoen, en ze komen allemaal in Muara. Er is geen tweede haven.

Muara ligt aan de monding van de rivier en is een containerhaven; de hoofdstad Bandar Seri Begawan ligt er ongeveer dertig kilometer vandaan, drie kwartier rijden. Er is aan de kade niets, dus je hebt vervoer nodig.

Dit land is klein en het is rijk. Er wonen ongeveer vierhonderdvijftigduizend mensen op een oppervlak dat kleiner is dan de provincie Groningen, en de inkomsten uit olie en gas hebben dat een van de hoogste welvaartsniveaus van Azië opgeleverd.

23 van de 38 reizen duren tien tot veertien dagen en 14 vijftien dagen of langer. De goedkoopste begint bij €1.760 per persoon; er varen negen schepen en de vertrekhavens zijn Hong Kong, Singapore en Bali (Benoa), met Hongkong op 11 en Singapore op 10.

Een land dat in tweeën ligt

Brunei bestaat uit twee stukken die niet aan elkaar vastzitten, met een strook Maleisisch gebied ertussen.

Dat is de erfenis van een pijnlijke geschiedenis. In de zestiende eeuw beheerste de sultan van Brunei het grootste deel van Borneo en delen van de Filipijnen. In de negentiende eeuw is dat gebied stuk voor stuk afgestaan, grotendeels aan een Britse avonturier die in Sarawak een eigen dynastie stichtte en zijn gebied telkens verder uitbreidde.

Wat er overbleef waren twee restanten. In 1890 werd de strook Limbang ingelijfd, waarmee het land definitief in tweeën viel; Brunei heeft die inlijving nooit erkend.

Sinds 2020 ligt er een brug van dertig kilometer over de baai die de twee delen verbindt zonder dat je Maleisisch gebied hoeft in te rijden. Dat was een project van ruim een miljard en het is de langste brug van Zuidoost-Azië.

Aan de overkant ligt Temburong, het deel dat vrijwel geheel uit ongerept regenwoud bestaat. Er is een nationaal park met een loopbrug op vijftig meter hoogte tussen de boomkruinen; dat is een dag en het gaat via de brug of met een snelle boot door de mangrove.

Van dit land is meer dan zeventig procent bebost, en een aanzienlijk deel daarvan is nooit gekapt. Dat is op Borneo, waar elders op grote schaal is ontbost voor palmolie, uitzonderlijk; het is mogelijk gemaakt doordat het land zijn geld uit gas haalt en zijn bos niet nodig had.

Het dorp op palen

Midden in de hoofdstad, in de rivier, ligt Kampong Ayer, en dat is de reden om hier aan wal te gaan.

Het is een waterdorp waar ongeveer tienduizend mensen wonen in huizen op palen, verbonden door kilometers aan houten en betonnen loopbruggen. Er zijn scholen, moskeeën, een brandweer, winkels en een kliniek; het is een wijk en geen bezienswaardigheid.

Er wordt al eeuwen op deze plek gewoond. Toen de Venetiaan Antonio Pigafetta hier in 1521 met de expeditie van Magellaan langskwam, beschreef hij een stad van vijfentwintigduizend huishoudens die volledig op het water stond.

Je komt er met een watertaxi die voor een paar euro vanaf de oever oversteekt. Er is een bezoekerscentrum, en de gebruikelijke manier is een rondvaart waarbij je ook een stuk de rivier op gaat.

Op dat stuk stroomopwaarts zitten neusapen, die alleen op Borneo voorkomen en die met hun hangneus en dikke buik in de bomen langs de oever zitten. Aan het einde van de middag zijn ze het best te zien.

Aan de overkant staat de moskee met de gouden koepel die in 1958 is gebouwd, met een marmeren bootreplica in de kunstmatige lagune ervoor. Niet-moslims mogen buiten de gebedstijden naar binnen, met bedekkende kleding en een gewaad dat bij de ingang wordt uitgeleend.

Wat de olie heeft opgeleverd

De sultan van Brunei zit sinds 1967 op de troon en is daarmee een van de langst regerende staatshoofden ter wereld.

Hij is tegelijk staatshoofd, premier, minister van defensie en minister van financiën. Het land is een absolute monarchie; er is geen gekozen parlement met bevoegdheden en er is sinds 1962 formeel een noodtoestand van kracht.

Wat de inwoners ervoor terugkrijgen is een stelsel zonder inkomstenbelasting, met gratis onderwijs tot en met de universiteit, gratis zorg en zwaar gesubsidieerde brandstof en huisvesting. De misdaadcijfers zijn zeer laag.

Het paleis van de sultan telt bijna achttienhonderd vertrekken en is daarmee het grootste bewoonde paleis ter wereld. Het is drie dagen per jaar open, aan het einde van de ramadan, wanneer iedereen langs mag komen en de sultan handen schudt; de rest van het jaar zie je het van buiten.

Wat er tegenover staat is een strikte rechtsorde. Vanaf 2014 is stapsgewijs een strafwet op islamitische grondslag ingevoerd, met in de laatste fase zeer zware straffen voor onder meer overspel en homoseksuele handelingen. Na internationale kritiek heeft de sultan in 2019 verklaard dat het bestaande uitstel van executies ook voor deze wet geldt.

Voor een bezoeker betekent het bovenal terughoudendheid in het openbaar. Homoseksualiteit is strafbaar, en dat is een gegeven waar reizigers rekening mee moeten houden.

Wat je aan wal moet weten

Er zijn een paar regels die hier strikter zijn dan in de buurlanden.

Alcohol wordt niet verkocht. Er zijn geen bars en geen slijterijen; niet-moslims mogen bij binnenkomst een beperkte hoeveelheid voor eigen gebruik invoeren en moeten die aangeven. Neem niets mee aan land vanaf het schip.

Kleding: schouders en knieën bedekt, voor mannen en vrouwen. In moskeeën gelden aanvullende eisen en die worden bij de deur uitgelegd.

Op vrijdag is er tussen twaalf en twee uur een gebedspauze waarin winkels en kantoren dicht zijn. Tijdens de ramadan is eten, drinken en roken overdag in het openbaar verboden, ook voor niet-moslims.

De taal is Maleis en Engels wordt breed gesproken, wat het rondkomen eenvoudig maakt. De munt is de Bruneise dollar, die één op één aan de Singaporese is gekoppeld; die laatste wordt hier gewoon aangenomen.

Voor een kort verblijf hebben Nederlanders geen visum nodig; bij een cruise handelt het schip de in- en ontscheping af.

Er is geen fooienruimte in de prijzen en er wordt niet afgedongen; de prijzen staan vast en dat scheelt gedoe.

Seizoen en praktische zaken

Januari telt 13 reizen, december 9 en maart 5. Van mei tot en met oktober komt de teller op nul.

Dat volgt het Aziatische cruiseseizoen dat in de noordelijke winter loopt, tussen Hongkong, Singapore en Bali. Het weer maakt hier weinig uit: het is het hele jaar zesentwintig tot tweeëndertig graden met hoge luchtvochtigheid en het kan elke dag regenen.

De natste maanden zijn november tot januari, wanneer de noordoostmoesson buien geeft die kort en hevig zijn. Neem een dun regenjack mee dat in een tas past.

Reken op drie kwartier van de kade naar de stad. Er rijden taxi's, maar er zijn er weinig; de excursie van het schip of een vooraf geregelde auto is hier praktischer dan elders.

Voor het regenwoud aan de overkant heb je een hele dag nodig. Wie kort ligt, doet de stad, het waterdorp en de rivier.

De rederijen zijn Oceania Cruises, Norwegian Cruise Line, Regent Seven Seas Cruises en Crystal Cruises, met Oceania op 13 reizen en Norwegian op 9.

Waar je op moet letten

• De haven ligt dertig kilometer van de stad; regel vervoer vooraf.
• Er wordt geen alcohol verkocht; neem niets mee aan land.
• Bedek schouders en knieën, ook mannen.
• Op vrijdagmiddag sluit alles tussen twaalf en twee.
• Singaporese dollars worden gewoon aangenomen.
• Van mei tot en met oktober vaart er niets.