Waarom die piek in augustus zo hard aankomt

Het antwoord is schoolvakanties, en niet alleen de Nederlandse. Cruiseschepen worden voor de Europese zomer gevuld met Duitse, Britse, Italiaanse en Spaanse gezinnen, en die vakanties overlappen in juli en augustus vrijwel volledig.

Daar komt bij dat de vloot in die maanden op zijn duurste plek ligt. Schepen die in de winter in het Caribisch gebied varen, liggen in de zomer in de Middellandse Zee en Noorwegen, waar de vraag hoger is en de havengelden ook.

Binnen augustus zelf valt weinig te winnen: de eerste helft staat op €188 per nacht en de laatste week op €184. Dat verschil van twee procent is te klein om je vakantie op te plannen.

Wie niet gebonden is, boekt de eerste helft van september. Dat is dezelfde zee, hetzelfde schip en vrijwel hetzelfde weer, voor gemiddeld negen procent minder dan in augustus.

Per vaargebied ligt het anders

De curve hierboven is het gemiddelde over alle bestemmingen samen, en dat gemiddelde verbergt grote verschillen. Elk vaargebied heeft zijn eigen seizoen.

In de Middellandse Zee is het verschil het grootst van allemaal: februari kost daar €103 per nacht en augustus €183. Dat is zevenenzeventig procent meer. In februari is het er wel tien tot vijftien graden en zwem je niet.

In het Caribisch gebied is de spreiding kleiner: oktober is met €103 het goedkoopst en december met €139 het duurst, een verschil van vijfendertig procent. Oktober valt midden in het orkaanseizoen, en dat is precies waarom het goedkoop is.

Bij de Noorse fjorden zit de sprong op een onverwachte plek: mei kost €199 per nacht en juni €338, zeventig procent meer. Eén maand later vertrekken kost je dus een derde meer, terwijl mei in de fjorden de maand is met het meeste smeltwater en dus de krachtigste watervallen.

De Canarische Eilanden zijn het vlakst: november €94 tegen december €121, negenentwintig procent verschil. Dat is de bestemming waar het seizoen het minst uitmaakt, omdat het er het hele jaar door achttien tot vijfentwintig graden is.

De maand met de meeste keuze is niet de goedkoopste

Naast de prijs telt het aanbod, en dat piekt op een ander moment dan je zou denken.

September en oktober hebben met ruim vierduizend afvaarten per maand het grootste aanbod van het jaar. Februari heeft er met tweeduizendzeshonderd het minst.

Dat komt doordat in het najaar twee seizoenen over elkaar heen liggen: de Europese zomervloot vaart nog en de schepen die naar het Caribisch gebied verhuizen bieden hun oversteek aan.

Voor wie flexibel is, is dat de aantrekkelijkste periode van het jaar: het op een na grootste aanbod, tegen een prijs die al veertien procent onder de augustuspiek ligt.

In februari is het omgekeerde het geval. De prijs is dan laag, maar je kiest uit veertig procent minder afvaarten, en een deel daarvan zijn lange reizen die niet iedereen wil.

Helpt vroeg boeken?

Hier moeten we eerlijk zijn: onze eigen cijfers laten geen duidelijk verband zien tussen hoe ver vooruit een afvaart ligt en wat hij kost.

Afvaarten binnen drie maanden staan op een mediaan van €162 per nacht, die tussen drie en zes maanden op €140, die tussen zes en twaalf maanden op €174, en die tussen een en twee jaar op €153.

Dat is geen lijn maar een zigzag, en de reden is dat je hier appels met peren vergelijkt. Reizen die twee jaar vooruit in de verkoop staan zijn overwegend wereldreizen, expedities en luxeafvaarten; die trekken de mediaan omhoog los van enig boekingsvoordeel.

Wat je uit die cijfers dus niet mag afleiden, is dat laat boeken goedkoper is. Wat je er wel uit kunt aflezen, is dat het aanbod in het venster van drie tot zes maanden vooruit het scherpst geprijsd is.

Wie een verband tussen boekmoment en prijs wil vaststellen, moet dezelfde afvaart over de tijd volgen in plaats van verschillende afvaarten met elkaar te vergelijken. Dat meten we niet, en dus doen we er geen uitspraak over.

Wat een lage prijs per nacht kan verbergen

Een lage dagprijs is niet automatisch een koopje, en er zijn drie manieren waarop dat cijfer misleidt.

De eerste is de reisduur. Lange reizen kosten per nacht meer dan korte, dus een korte trip oogt gunstig terwijl je de vaste kosten — vlucht, hotel vooraf, transfers — over minder nachten uitsmeert.

De tweede zijn de zeedagen. Een goedkope reis in het naseizoen heeft vaak meer dagen op zee en minder havens. Dat is voor de een rust en voor de ander een dag die niet meetelt.

De derde is wat er niet in zit. Bij de goedkoopste rederijen komt er een servicevergoeding per persoon per dag bij, plus dranken, plus wifi, plus de restaurants met een eigen kaart. Bij de duurdere zit dat er vaak al in.

Reken daarom altijd door naar een eindbedrag voordat je twee reizen naast elkaar legt. Een cruise van €96 per nacht waar alles bij komt, kan duurder uitvallen dan een van €160 waar niets meer bij komt.

Wanneer je juist niet moet gaan

Goedkoop heeft in een paar gevallen een aanwijsbare reden, en die hoort erbij.

Het orkaanseizoen in het Caribisch gebied loopt van juni tot november, met de piek van half augustus tot half oktober. De schepen varen dan gewoon, maar routes worden omgelegd en havens vervallen. Dat is de prijs van die lage oktobercijfers.

De Middellandse Zee in de winter is aantrekkelijk geprijsd, maar het is er tien tot vijftien graden, veel zwembaden zijn dicht en de dagen zijn kort. Als je op zon rekent, kom je bedrogen uit.

De Noorse fjorden buiten mei tot september zijn nauwelijks te boeken, en dat is maar goed ook: daarbuiten is het er donker en gesloten.

En let op de verplaatsingsreizen in april en november. Die zijn per nacht het goedkoopst van allemaal, maar het zijn overtochten met een week of meer aan zeedagen en weinig havens. Wie dat leuk vindt, doet hier de beste zaken van het jaar; wie elke dag aan wal wil, moet ze mijden.

Feestdagen: de duurste weken van het jaar

December oogt in de jaarcurve als een vreemde uitschieter, en dat is het niet: het zijn twee weken die de hele maand optillen.

De vijftienhonderd afvaarten tussen 20 december en 3 januari staan op een mediaan van €177 per nacht. Dat is fors boven de €137 van november, en het verklaart waarom december in de jaarcurve zo uit de toon valt.

Wat vaak wordt beweerd, klopt overigens niet: de kerstweken zijn niet de duurste van het jaar. Augustus ligt met €187 per nacht nog tien euro hoger. De feestdagen zijn duur voor de winter, niet duur in het absolute.

Wat je ervoor terugkrijgt is een schip in feeststemming, met een gala-avond op oudjaar en een programma dat op die dagen is toegesneden. Voor gezinnen die toch vrij zijn, is dat een reden om het te doen.

Wie het om de prijs doet, vertrekt in de eerste week van december of de tweede helft van januari. Dat scheelt bij dezelfde route al snel een derde.

Dezelfde regel geldt voor de meivakantie en de krokusvakantie: één week ervoor of erna is dezelfde reis merkbaar goedkoper, en het weer verschilt in die week nauwelijks.

Hoe je dit praktisch gebruikt

Begin bij de vraag of je aan een schoolvakantie vastzit. Zo ja, dan is de laatste week van augustus binnen die periode de goedkoopste, en scheelt dat al merkbaar met de eerste helft.

Ben je vrij, dan liggen de beste weken in de eerste helft van september of in de tweede helft van april. In beide gevallen krijg je zomerse omstandigheden tegen een prijs die dichter bij het laagseizoen ligt.

Wil je puur de laagste prijs, dan is januari de maand, en de Canarische Eilanden of het Caribisch gebied de bestemming, want de Middellandse Zee is dan te koud om er iets aan te hebben.

Kijk daarna naar het vaargebied in plaats van naar het jaargemiddelde. De sprong van mei naar juni in de fjorden is met zeventig procent groter dan de hele jaarcurve, en die vind je niet als je alleen naar de maand kijkt.

En vergelijk op prijs per nacht, niet op reissom. Dat is het enige getal waarmee je een week en drie weken eerlijk naast elkaar legt.