Cruises naar Valdez

Twee rampen die deze plaats hebben verplaatst en beroemd gemaakt

Er komen 67 reizen langs in Valdez en er vertrekt er geen enkele. Deze naam kent vrijwel iedereen om een gebeurtenis die hier niet eens plaatsvond.

Op Goede Vrijdag 1964 trof de zwaarste aardbeving die ooit in Noord-Amerika is gemeten deze kust, met een kracht van negen komma twee. De plaats stond op een dikke laag glaciaal slib, en dat gedroeg zich bij die schokken als vloeistof.

Een strook van zeshonderd meter grond schoof de zee in en nam de kade mee, met de mensen die daar stonden om een schip te lossen. Tweeendertig van hen zijn omgekomen; het waren de meeste doden van de hele aardbeving.

De ondergrond bleek daarna onbetrouwbaar en er is besloten de hele plaats te verhuizen. Tussen 1964 en 1968 zijn de gebouwen die nog bruikbaar waren zes kilometer verderop op vaste grond opnieuw opgebouwd.

De oude plek ligt er nog als een leeg terrein met straatnamen en bordjes. Dat is een merkwaardig bezoek: een stratenplan zonder stad.

Wat je hier ziet is dus een dorp van ongeveer vierduizend inwoners dat in de jaren zestig in een keer is neergezet, en dat verklaart waarom er niets ouds staat.

De tanker van 1989

De tweede gebeurtenis speelde zich veertig kilometer van hier af en heeft de naam van deze plaats de wereld over gebracht.

Deze baai is sinds 1977 het eindpunt van de pijpleiding die olie van de noordkust van Alaska over twaalfhonderdachtentachtig kilometer naar hier brengt. Aan de overkant van het water ligt de laadinstallatie waar de tankers vullen.

In maart 1989 voer een van die tankers na het laden de baai uit, week uit voor ijsschotsen en liep op een rif. Er stroomde ongeveer eenenveertig miljoen liter ruwe olie in het water.

Die olie is met de stroming honderden kilometers meegevoerd en heeft naar schatting tweeduizend kilometer kustlijn bevuild. De aantallen dode zeevogels, otters en zeehonden liepen in de honderdduizenden.

Het gevolg is een wet uit 1990 die tankers in Amerikaanse wateren een dubbele romp voorschrijft, en die is later wereldwijd overgenomen. Er varen sindsdien sleepboten mee die elke tanker de baai uit begeleiden.

In het plaatselijke museum is daar een afdeling over, met beelden en met de gereedschappen waarmee de kust met de hand is schoongemaakt. Op sommige stranden zit onder de stenen nog olie.

Een gletsjer die twintig kilometer is teruggetrokken

De bekendste uitstap hiervandaan gaat naar een gletsjer die in de wetenschap veel wordt aangehaald.

Hij stroomt van een ijsveld naar de zee en zijn front lag in 1980 nog op een ondiepte in de baai. Sindsdien is hij ruim twintig kilometer teruggetrokken en honderden meters dunner geworden, en dat gaat door.

Dat is niet in de eerste plaats door het klimaat maar door de vorm van de bodem. Toen het front van die ondiepte af kwam, kwam het in dieper water te staan, en dan breekt het ijs sneller af dan het aangroeit; die terugtocht stopt pas als het front weer op ondiep water komt.

Wat dat oplevert is een baai vol drijvend ijs. Je vaart er met een boot in, tussen de brokken door, en het front zelf ligt er zo ver in dat je het meestal niet bereikt.

Op dat ijs liggen zeehonden, en er zitten zeearenden en zeekoeten. De tocht duurt vijf tot zes uur en zij hangt van de hoeveelheid ijs af.

Dichterbij ligt een gletsjer die je vanaf de weg kunt bereiken en waar je tot vlak bij het front kunt lopen. Dat is een halve dag en het werkt bij elk weer.

Acht meter sneeuw per jaar

Deze plaats behoort tot de sneeuwrijkste bewoonde plekken van de Verenigde Staten.

Op zeeniveau valt hier gemiddeld ongeveer acht meter sneeuw per jaar. Op de pas erboven, waar de weg naar het binnenland overheen gaat, is dat ongeveer het dubbele, en daar is ook het staatsrecord gemeten.

Dat komt doordat vochtige lucht van de Golf van Alaska hier tegen een bergketen van tweeduizend meter aanloopt en in een keer omhoog moet. Alles wat erin zit valt op deze plek.

Voor jou is dat in het seizoen geen probleem, want dan is het weg. Wat het wel verklaart is het uiterlijk van de plaats: hoge daken, weinig bomen langs de straten en gebouwen die op poten staan.

Het verklaart ook de gletsjers. Al die sneeuw wordt in de bergen ijs, en dat ijs komt in tientallen tongen naar beneden; deze streek heeft er meer dan waar ook in het land.

Er wordt zes maanden per jaar aangelegd. juli telt negentien aanlopen, juni zeventien en augustus zestien; van oktober tot en met april komt hier vrijwel niets.

De haven waar de zalm terugkomt

In juli en augustus gebeurt er in de haven zelf iets waarvoor je niets hoeft te boeken.

Bij de plaats staat een kwekerij die jaarlijks honderden miljoenen jonge zalmen uitzet. Die dieren komen na twee jaar op zee terug naar het water waarin zij zijn uitgekomen, en dat is hier vlak naast de kade.

Het resultaat is dat het water in die weken zwart ziet van de vis. Zij verdringen zich bij de monding van de beek en springen tegen de stroom in, met duizenden tegelijk.

Daar komt van alles op af. Er liggen zeeleeuwen in de haven die zich er dik aan eten, er zitten zeearenden in de bomen en er komen zwarte beren tot vlak bij de bebouwing.

Er is een uitkijkplatform bij die beek en dat is gratis. Houd afstand van de beren, ga niet tussen een beer en het water staan en laat niets liggen dat ruikt.

Vierenvijftig van de vijfenzestig reizen beginnen in Vancouver. De prijzen lopen van drieentwintighonderdnegenenvijftig euro tot twaalfduizend achthonderdvijfenveertig, en bij achtentwintig reizen ontbreekt het bedrag. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Het seizoen is mei tot en met september, met juli als drukste maand.
• De gletsjertocht duurt vijf tot zes uur en hangt van het ijs af.
• In juli en augustus zit de haven vol zalm, met beren en zeeleeuwen erbij.
• Houd afstand van de beren en ga niet tussen een beer en het water staan.
• Bij vier op de tien reizen ontbreekt de prijs.
• Er staat hier niets ouds. De plaats is na 1964 verplaatst.