Cruises naar Utrecht

Een riviercruisehaven op een half uur van huis

Er komen 194 reizen langs in Utrecht, en dat maakt deze stad na Amsterdam en Rotterdam de meest aangedane Nederlandse plaats in het riviercruiseaanbod.

De rederijen zijn AmaWaterways, A-ROSA, Emerald Cruises en Viva Cruises. De schepen zijn AmaFiora, AmaSofia, A-ROSA SENA en AmaStella.

Wat er verder op dezelfde reizen staat is Amsterdam, Dordrecht, Antwerpen en Kinderdijk. Dit zijn de reizen door Nederland en Vlaanderen, meestal van vier tot acht nachten, met Dordrecht, Gorinchem, Nijmegen, Antwerpen en Gent op het programma.

De schepen liggen aan het Merwedekanaal, aan de zuidwestkant van de stad. Vanaf daar is het een kwartier met de bus of een half uur lopen naar het centrum; de binnenstadsgrachten zijn voor deze schepen te smal en de bruggen te laag.

Voor wie in Nederland woont, is dit de aanloop waar je in principe met de fiets naartoe kunt. Dat maakt het ook een van de weinige havens in het aanbod waar het rekensommetje van vliegen tegen varen helemaal wegvalt.

De werfkelders

Wat Utrecht onderscheidt van elke andere Nederlandse stad ligt onder straatniveau.

De Oudegracht loopt door de binnenstad met aan weerszijden werven: kades die een verdieping lager liggen dan de straat, met daaronder kelders die doorlopen tot onder de huizen. Dat systeem is in de dertiende eeuw ontstaan toen de rivier werd verlegd en het waterpeil zakte; kooplieden konden hun goederen zo rechtstreeks van de boot in de kelder brengen.

Er zijn ruim zevenhonderd van die kelders. Ze zijn nu grotendeels in gebruik als café en restaurant, en op een zomeravond zit de hele stad aan het water.

Boven de gracht staat de Domtoren, met 112 meter de hoogste kerktoren van Nederland. Die is tussen 1321 en 1382 gebouwd en staat sinds 1674 los van de kerk: een windhoos blies toen het schip van de kathedraal omver, en dat is nooit herbouwd omdat er geen geld was. Het plein tussen toren en kerk is dus de plek waar het middenschip stond; in het plaveisel is de plattegrond aangegeven.

De toren is met een gids te beklimmen: 465 treden, en boven kijk je bij helder weer tot Amsterdam en Rotterdam.

Onder het Domplein liggen de resten van het Romeinse fort Traiectum, waaraan de stad haar naam dankt. Die zijn in een ondergronds museum te bezoeken.

Wat er verder is

Utrecht is compact en heeft voor zijn omvang veel te zien.

Het Centraal Museum heeft de grootste verzameling van Gerrit Rietveld, en het Rietveld Schröderhuis staat op een kwartier fietsen: een woonhuis uit 1924 in vlakken en lijnen, gebouwd volgens de ideeën van De Stijl, met verplaatsbare wanden op de bovenverdieping. Het staat op de werelderfgoedlijst en bezoek gaat met reservering.

Museum Speelklok in een oude kerk heeft speeldozen, draaiorgels en zelfspelende piano's die tijdens de rondleiding allemaal worden aangezet; dat is luidruchtiger en aangenamer dan het klinkt.

Het spoorwegmuseum ligt in een negentiende-eeuws station en heeft locomotieven waar je in kunt.

De Nieuwe Hollandse Waterlinie loopt om de stad heen: een verdedigingslinie van forten en inundatievelden uit de negentiende eeuw, sinds 2021 werelderfgoed. Fort Rhijnauwen en de forten langs de Kromme Rijn zijn met de fiets bereikbaar.

Kasteel de Haar ligt op een kwartier rijden en is het grootste kasteel van Nederland, aan het einde van de negentiende eeuw herbouwd door Pierre Cuypers, dezelfde architect als van het Rijksmuseum en het Centraal Station.

Waarom deze reizen bestaan

Een riviercruise door eigen land klinkt tegenstrijdig, en het aanbod is er toch, met honderden vertrekken per jaar.

De verklaring is dat het merendeel van de passagiers Duits, Zwitsers of Amerikaans is. Nederland en Vlaanderen zijn voor hen een bestemming, met de molens van Kinderdijk, de bloemen van Keukenhof, de Delta en de Vlaamse steden.

Voor een Nederlandse boeker levert dat iets bijzonders op: je vaart mee op een reis die als buitenlandse vakantie is opgezet, in eigen land, zonder vlucht en zonder taalbarrière aan wal.

De aantrekkelijkste periode is het voorjaar. Tussen half maart en half mei varen de bloemenreizen, met Keukenhof en de bollenvelden, en dat is het drukste product op deze route.

Daarnaast is er het najaar met de kerstmarktreizen, en dat verklaart waarom november hier de drukste maand is: dan varen de reizen die de markten in Nederland, Vlaanderen en Duitsland langsgaan.

De schepen die deze route doen zijn klein genoeg voor de sluizen en de bruggen, en een aantal ervan is speciaal voor dit vaargebied gebouwd.

Wanneer de schepen komen

Er zijn 12 maanden met aanlopen, met juli als drukste maand.

Het seizoen loopt van maart tot december. In januari en februari ligt de riviervloot stil voor onderhoud en komt hier niets langs.

Het weer is in de zomer achttien tot vijfentwintig graden en in het voor- en najaar acht tot zestien. Het regent verspreid over het hele jaar; een jas is hier het hele seizoen verstandig.

Waar op deze route rekening mee wordt gehouden is niet de waterstand maar de wind en de sluizen. Op het Amsterdam-Rijnkanaal en in de Zeeuwse wateren kan harde wind het manoeuvreren bemoeilijken, en de schutplaatsen zijn druk met beroepsvaart.

De aanlopen zijn vaak lang, met een overnachting, omdat de afstanden klein zijn. Dat betekent dat je ook een avond in de stad hebt, en dat is bij Utrecht de moeite waard.

Betalen gaat met de pinpas en contant geld heb je nauwelijks nodig. Het openbaar vervoer werkt met de OV-chipkaart of met een gewone betaalpas bij de poortjes.