Cruises naar Syros

Een Grieks eiland dat er niet Grieks uitziet

Er komen 225 reizen langs in Syros en er vertrekt er geen enkele. Wie hier binnenvaart en witte kubussen met blauwe luiken verwacht, krijgt iets anders te zien.

Om de haven staan huizen van drie en vier verdiepingen in okergeel, roze en terracotta, met pilasters, balkons van smeedijzer en driehoekige geveltoppen. Het is negentiende-eeuws neoclassicisme, en het lijkt meer op Napels dan op Mykonos.

Dat is geen bevlieging maar het gevolg van rijkdom. Ermoupoli, de stad aan deze haven, was rond 1850 de grootste haven van Griekenland, groter dan Piraeus.

De stad is er in 1822 gekomen door vluchtelingen. Toen de Ottomanen tijdens de Griekse opstand de eilanden Chios en Psara verwoestten, weken de overlevenden uit naar Syros, dat onder Franse bescherming stond en daardoor buiten de strijd bleef.

Ze brachten hun handelsnetwerk, hun kapitaal en hun scheepvaart mee, en bouwden binnen dertig jaar een stad die er nog staat.

Een operahuis naar het voorbeeld van La Scala

Aan een zijstraat van het centrale plein staat een theater dat voor een eiland van deze omvang buiten alle verhouding is.

Het is in 1864 gebouwd door een Italiaanse architect, naar het voorbeeld van La Scala in Milaan, met een hoefijzervormige zaal en drie rijen loges. Er kwamen Italiaanse operagezelschappen spelen voor een publiek van reders en kooplieden.

Het is decennialang vervallen geweest en pas eind twintigste eeuw hersteld. Er wordt weer gespeeld.

Het plein ervoor is met marmer geplaveid en wordt omsloten door het stadhuis uit 1876, ontworpen door dezelfde architect die in Athene een groot deel van de openbare gebouwen heeft neergezet. Het is voor een eilandhoofdstad opvallend monumentaal.

Ermoupoli is nog altijd de hoofdstad van de hele Cycladen. Het bestuur van de eilandengroep zit hier, en dat verklaart mede waarom de stad nooit tot museum is verworden.

Twee heuvels, twee kerken, twee geloven

Achter de haven rijzen twee heuvels op, elk met een kerk op de top, en dat is geen kwestie van symmetrie.

De ene, Ano Syros, is de middeleeuwse stad, aangelegd door de Venetianen in de dertiende eeuw als een spiraal van steegjes rond een katholieke kathedraal. De andere, Vrontado, is de negentiende-eeuwse orthodoxe wijk.

Syros is het enige Griekse eiland met een grote katholieke bevolking; ruim een derde van de inwoners is het nog. Dat gaat terug op de Venetiaanse tijd en op de Franse bescherming die daarna volgde.

Die bescherming is de reden dat het eiland tijdens de opstand neutraal bleef en de vluchtelingen kon opnemen. Zo heeft het katholieke verleden de orthodoxe stad opgeleverd die eronder ligt.

Beide gemeenschappen vieren Pasen op dezelfde dag, wat elders in Griekenland niet zo is; dat is hier een eeuwenoude afspraak. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Een werf uit 1861 die nog draait

Aan de rand van de haven ligt een scheepswerf die tot de oudste van Griekenland behoort.

Ze is in 1861 opgericht, in de tijd dat Syros de grootste haven van het land was, en ze heeft de overgang van zeil naar stoom en van hout naar staal meegemaakt. Ze is meermaals bijna gesloten en draait nog steeds.

Wat het eiland vooral kwijtraakte was de doorvoerhandel. Toen stoomschepen verder konden varen zonder tussenstop, en toen Piraeus met de spoorlijn naar Athene werd verbonden, verplaatste alles zich daarheen.

Wat overbleef is een stad die te groot is voor het eiland eronder, met pakhuizen die geen pakhuis meer zijn. In de laatste decennia is een deel daarvan hersteld.

Op de kade wordt loukoumi verkocht, een zoetigheid van zetmeel en suiker met noten erin. Die wordt hier sinds de negentiende eeuw gemaakt, meegebracht door dezelfde vluchtelingen uit Chios.

Een gelijkmatig seizoen

September telt 41 reizen, augustus 39 en oktober 37. In februari en december komt hier niets langs en in januari en maart elk 1.

Wat opvalt is hoe gelijkmatig het seizoen is: van april tot en met oktober telt elke maand tussen de vijfentwintig en de eenenveertig reizen, zonder scherpe piek. Dat is voor de Griekse eilanden ongewoon.

128 van de 225 aanlopen zijn van één schip, dat hier een vast rondje vaart tussen de Adriatische Zee en de Cycladen.

157 van de reizen duren zes tot negen dagen. Ze vertrekken uit Marghera bij Venetië (66), Ancona (62) en Athene (58).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Ancona, Kotor, Mykonos en Athene (Piraeus), met Kotor op 182 en Mykonos op 172.

Waar je op moet letten

• De kade ligt aan de stad; alles is te lopen.
• Ano Syros is een klim van een half uur over trappen.
• Dit is geen wit-blauw eiland; verwacht negentiende-eeuwse stad.
• Het is een werkende hoofdstad, geen toeristendorp.
• Van april tot oktober is het aanbod gelijkmatig verdeeld.