Cruises naar Sydney, Canada

Niet dat Sydney

Er komen 231 reizen langs in Sydney en er vertrekt er geen enkele. Dit is niet de Australische stad maar een plaats op Kaap Breton, in het oosten van Canada.

Dit is Sydney op Cape Breton Island in Nova Scotia, Canada, en niet het Sydney in Australië. Het is de aanlegplaats voor de Cabot Trail en de Hooglanden van Cape Breton, en de kade ligt naast de grootste viool ter wereld, een beeld van bijna twintig meter.

Beide zijn genoemd naar dezelfde man, de Britse minister van Koloniën Thomas Townshend, burggraaf Sydney. Het Canadese Sydney is in 1785 gesticht, drie jaar eerder dan het Australische.

Het telt ongeveer dertigduizend inwoners en ligt aan een lange inham. Aan de kade staat een stalen viool van achttien meter, de grootste ter wereld, en die staat er niet voor de grap.

Kaap Breton is namelijk een muziekeiland. De vioolstijl die hier wordt gespeeld gaat rechtstreeks terug op de Schotse hooglanden, en er wordt betoogd dat ze hier zuiverder bewaard is gebleven dan in Schotland zelf.

Dat komt doordat het spel in Schotland in de negentiende eeuw onder druk stond en hier gewoon doorging, in keukens en op bruiloften, zonder onderbreking.

Gaelisch dat nog gesproken wordt

De reden dat er Schotten op dit eiland zitten, is een verdrijving.

Tussen ruwweg 1770 en 1850 werden in de Schotse hooglanden pachters van hun land gezet om plaats te maken voor schapen. Tienduizenden staken de oceaan over, en een groot deel van hen kwam op Kaap Breton terecht.

Ze brachten hun taal mee. Nova Scotia is de enige plek buiten Schotland waar Schots-Gaelisch nog als gemeenschapstaal wordt gesproken; er zijn nog enkele honderden sprekers over.

De provincie voert daar beleid op: er is Gaelisch onderwijs, er zijn plaatsnaamborden in twee talen en er is een college waar de taal, de muziek en het weven worden onderwezen.

Of dat genoeg is om de taal te behouden, is onzeker. De meeste moedertaalsprekers zijn oud, en wat er nu bij komt, leert het als tweede taal.

Een fort dat door mijnwerkers is herbouwd

Op ongeveer veertig minuten rijden ligt Louisbourg, en dat is de grootste historische reconstructie van Noord-Amerika.

De Fransen bouwden er vanaf 1713 een vestingstad om hun visserij en hun toegang tot de Saint Lawrence te beschermen. Ze is twee keer belegerd en na de tweede inname in 1758 door de Britten steen voor steen gesloopt.

Wat er nu staat is vanaf 1961 opnieuw opgebouwd, ongeveer een kwart van de oorspronkelijke stad, op de oude funderingen en volgens de bewaarde bouwtekeningen uit Franse archieven.

Het werk is gedaan door werkloze mijnwerkers. De kolenmijnen op het eiland sloten in die jaren, en de regering koos ervoor het geld in dit project te steken in plaats van in uitkeringen; er hebben honderden mannen jarenlang aan gewerkt.

Er lopen nu figuranten rond die het jaar 1744 spelen, met soldaten, bakkers en vissers. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Staal, kolen en wat daarvan overbleef

Sydney zelf heeft een industriële geschiedenis die tot voor kort zichtbaar was op een onaangename manier.

Er stond bijna een eeuw lang een van de grootste staalfabrieken van Canada, gevoed door de kolen van het eiland. Het afvalwater en het teer daarvan kwamen terecht in twee bekkens naast het centrum.

Die bekkens golden als een van de zwaarst vervuilde plekken van het land, met teerlagen van meters dik pal naast woonwijken. De fabriek sloot in 2001.

De sanering heeft ruim tien jaar geduurd en is rond 2013 afgerond: het teer is ingekapseld en er ligt nu een park overheen, met paden en een ijsbaan. Wie het niet weet, ziet er niets van.

De stad leeft nu van toerisme en van de haven. Dat is een kleinere economie dan de vorige, en dat is aan het centrum te merken.

Een half uur noordwaarts ligt Baddeck, waar Alexander Graham Bell zijn zomers doorbracht en zijn latere jaren aan vliegtuigen en draagvleugelboten besteedde. Vanaf het ijs van het meer daar steeg in 1909 het eerste gemotoriseerde vliegtuig van het Britse Rijk op; er staat een museum met de onderdelen die zijn teruggevonden.

Eén maand draagt de helft

September telt 122 reizen, oktober 74 en augustus 21. In februari, maart, april, november en december komt hier niets langs.

Die ene maand is goed voor de helft van alles wat hier het hele jaar langskomt. Dat is de scherpste verdeling op deze site na Charlottetown, en de reden is dezelfde: het herfstblad langs deze kust.

Van half september tot half oktober kleuren de esdoorns rood en oranje, en de hele vaart op Canada en New England is daaromheen gebouwd. Reken op tien tot achttien graden.

119 van de 231 reizen duren tien tot veertien dagen en 75 vijftien dagen of langer. Ze vertrekken uit Boston (52), Montreal (40) en Quebec (36).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Halifax, Boston, Quebec en Charlottetown, met Halifax op 220.

Waar je op moet letten

• Dit is Kaap Breton, niet Australië.
• Louisbourg is veertig minuten rijden en vult een halve dag.
• De Cabot Trail is een dagtocht; te lang voor een korte aanlegdag.
• Er is live muziek aan de kade op scheepsdagen.
• Buiten september en oktober komt hier weinig langs.