Cruises naar Sortland

Een stad die met opzet blauw is geverfd

Er komen 569 reizen langs in Sortland en er vertrekt er geen enkele. Wat je bij aankomst opvalt is de kleur: een groot deel van de gebouwen is blauw.

Dat is geen toeval of streekgebruik maar een kunstproject. Een plaatselijke schilder stelde in 1998 voor om de hele plaats in tinten blauw te zetten, en de gemeente ging akkoord.

Het idee erachter was praktisch. Sortland ligt op negenenzestig graden noorderbreedte, en in de donkere maanden krijgt de sneeuw hier een blauwe gloed van het weinige licht dat er is; die kleur zou het hele jaar door in de bebouwing terug moeten komen.

Niet alles is geverfd en het project heeft jaren stilgelegen door geldgebrek, maar de kern is blauw en de plaats heet inmiddels officieel de blauwe stad.

Over de zeestraat ligt een brug van bijna duizend meter uit 1975, die het eiland Langøya met Hinnøya verbindt. Die is 's avonds verlicht en je vaart er onderdoor.

Potvissen op anderhalf uur

Aan de noordpunt van deze eilandengroep gebeurt iets wat elders in Europa niet kan.

Bij Andenes, ongeveer anderhalf uur rijden, ligt vlak voor de kust een diepe onderzeese kloof. Het continentaal plat is hier heel smal, waardoor je binnen enkele kilometers van het strand al op honderden meters diepte zit.

Dat is precies waar de potvis leeft. Die duikt tot ver voorbij de duizend meter om inktvis te vangen, en hij hoeft daarvoor hier nauwelijks te varen; het zijn vrijwel allemaal mannetjes, die hier het hele jaar blijven.

Daardoor zijn de walvistochten hier ongewoon betrouwbaar. Je vaart een uur uit, wacht tot een dier bovenkomt om adem te halen, en ziet hem na een minuut of tien met de staart omhoog weer wegduiken.

Van de aanlegplaats is het een rit van anderhalf uur per kant, dus dat vult een hele dag. Wij hebben de tarieven, reistijden en beschikbaarheid niet ter plaatse gecontroleerd.

De kustwacht zit hier

Aan de haven liggen grijze schepen die er anders uitzien dan de vissersboten, en dat is de Noorse kustwacht.

Sortland is de thuisbasis voor het noordelijke deel van het land. Van hieruit wordt een zeegebied bewaakt dat groter is dan Noorwegen zelf, tot aan Spitsbergen en de grens met Rusland.

Het werk is voor een groot deel visserijcontrole: kijken of quota worden nageleefd en of de netten kloppen. Daarnaast doen ze reddingen, sleephulp en toezicht op de zeegrenzen.

Dat een plaats van tienduizend inwoners zo'n functie heeft, zegt iets over hoe belangrijk visserij hier is. In de Vesterålen en de Lofoten wordt in de winter kabeljauw gevangen die naar het zuiden van Europa gaat.

Langs de kust hangen dan houten rekken vol vis te drogen in de wind, zonder zout en zonder rook; dat product gaat al eeuwenlang naar Italië, Portugal en Nigeria.

Licht en donker

Sortland ligt ruim boven de poolcirkel en dat bepaalt hoe een bezoek eruitziet.

Van eind mei tot midden juli komt de zon niet onder. Het is dan om drie uur 's nachts gewoon licht, en dat is voor de meeste bezoekers wennen.

Van eind november tot midden januari duurt de poolnacht. De zon komt dan niet boven de horizon, maar het is niet pikdonker: rond het middaguur is er een paar uur blauwe schemering, en dat is precies de kleur waar de plaats naar is geverfd.

In die maanden is de kans op noorderlicht het grootst. De Vesterålen liggen onder de gordel waar het het vaakst voorkomt, en er zijn tochten die de bewolking proberen te ontwijken.

De temperatuur valt mee door de Golfstroom: rond het vriespunt in januari en een graad of veertien in juli.

Het hele jaar door, want het is een lijndienst

Januari telt 42 reizen, oktober 41 en maart 41. April telt er 19 en juli 20.

Zo'n vlakke verdeling komt doordat 373 van de 569 aanlopen van Hurtigruten zijn, de kustlijn die sinds 1893 elke dag tussen Bergen en Kirkenes vaart. Die stopt hier zowel noordwaarts als zuidwaarts.

385 van de reizen duren tien tot veertien dagen, wat overeenkomt met de hele vaart heen en terug.

Zoals overal op die lijn ligt het schip hier kort, vaak een half uur of minder, en of dat overdag of 's nachts valt hangt van de richting af. Kijk dat na in de dienstregeling.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Molde, Trondheim, Harstad en Hammerfest, met Harstad op 378.

Waar je op moet letten

• Het schip ligt hier kort; kijk de dienstregeling na.
• De walvistocht kost een hele dag, met anderhalf uur rijden.
• Poolnacht van eind november tot half januari, met kans op noorderlicht.
• Het hele jaar bereikbaar, anders dan de meeste Noorse havens.
• Neem regenkleding mee; het waait en regent hier veel.