Cruises naar Smeerenburg

Acht reizen naar Smeerenburg, de Nederlandse walvisstad op Spitsbergen

Smeerenburg staat bij ons met 4 boekbare reizen en met nul vertrekken. Het is geen haven maar een plek op een kaal eilandje in het noordwesten van Spitsbergen, en voor Nederlanders een van de bijzonderste haltes in ons hele bestand.

Hier stond in de zeventiende eeuw een walvisvaartstation van de Noordsche Compagnie uit Amsterdam en Zeeland. De naam zegt het al: Smeerenburg was de stad waar de smeer, het walvisspek, tot traan werd gekookt.

Dit record heeft geen coordinaten. Op een kaart van de route verschijnt de halte daardoor nergens, terwijl de plek zelf goed bekend is, op het eilandje Amsterdamoya.

Alle acht reizen zijn van Hapag-Lloyd Cruises met de HANSEATIC nature, en elke reis is een eigen bezoek. Het schip vaart in de zomer van 2027 en 2028 steeds rondjes van tien nachten tussen Longyearbyen en Tromso.

Voor een Nederlandse lezer is dat de kern van deze pagina. Wie een reis naar Spitsbergen overweegt en iets wil zien van de eigen geschiedenis, vindt die hier.

Wat je in Smeerenburg ziet

Van de nederzetting is weinig over, maar genoeg om het verhaal te zien. Op het strand liggen de resten van de traanovens: ronde fundamenten van steen en een laag zwart gestold vet dat er na bijna vierhonderd jaar nog steeds ligt.

Het station werd rond 1619 gesticht. In de zomer werkten er een paar honderd mannen, die de gevangen walvissen op het strand in stukken sneden en het spek in grote ketels uitkookten. De traan ging naar Nederland, als brandstof voor lampen en grondstof voor zeep.

Na enkele tientallen jaren liep de walvisvangst bij de kust terug, en de vaart verplaatste zich naar open zee. Rond het midden van de eeuw werd Smeerenburg verlaten.

Het verhaal dat hier ooit een stad met duizenden inwoners stond, met bakkerijen en kerken, is later ontstaan en klopt niet. Het was een seizoensstation, geen stad.

Spitsbergen zelf heeft ook een Nederlandse naam. Willem Barentsz zag de eilanden in 1596 en noemde ze naar de spitse bergen die hij vanaf zee zag.

De plek ligt in een nationaal park. Op de stranden rusten vaak walrussen, en ijsberen kunnen overal opduiken; je gaat hier alleen aan land met gewapende begeleiding en per kleine boot, als het ijs en het weer het toelaten.

De route door het noordwesten van Spitsbergen

De reizen volgen allemaal hetzelfde patroon. Vanuit Longyearbyen of Tromso gaat het schip langs de westkust naar het noorden, via Ny-Alesund naar Smeerenburg, en dan verder naar de Liefdefjord met de Monacogletsjer.

Daarna vaart het schip naar Alkefjellet, een vogelrots met tienduizenden broedparen kortbekzeekoeten, en naar Palanderbukta aan de noordoostkant. Op de terugweg ligt Hornsund in het zuiden, en de reis eindigt in Longyearbyen of Tromso.

De vertrekhavens zijn zes keer Longyearbyen en twee keer Tromso. Vanuit Tromso duurt het wel even voor je Spitsbergen bereikt, maar je hoeft dan niet eerst naar Longyearbyen te vliegen.

De buurhavens zijn Longyearbyen, Liefdefjorden, The Monaco Glacier, Spitsbergen en Alkefjellet.

Wat de reis kost

Bij alle acht reizen staat een bedrag. De reizen van tien nachten kosten zevenduizend zevenhonderdnegentig tot achtduizend vierhonderdnegentig euro, en de reis van zestien nachten in augustus 2028 veertienduizend negenhonderdnegentig.

Per nacht is dat zevenhonderdnegenenzeventig tot negenhonderdzevenendertig euro. De reizen van 2028 zijn iets duurder dan die van 2027, en de lange reis is per nacht het duurst.

Van de HANSEATIC nature staan geen scheepsgegevens in ons bestand, terwijl het schip drieenzestig reizen heeft. Wat wel vaststaat is dat het een expeditieschip is, gebouwd voor ijs en voor landingen met kleine boten.

Een reis naar Spitsbergen is duur omdat het seizoen kort is en de logistiek ingewikkeld. Controleer bij het boeken of de vlucht naar Longyearbyen of Tromso in de prijs zit.

Zes weken per jaar, en een etiket uit Noorwegen

De reizen vallen tussen eind juni en begin augustus: een in juni, zes in juli en een in augustus. Vier vallen in 2027 en vier in 2028.

Dat is het korte zomerseizoen op Spitsbergen, als de zon niet ondergaat en het ijs in het noordwesten ver genoeg terugtrekt om er te komen. Buiten die weken vaart hier niets.

Alle acht reizen dragen Europa en Scandinavie, en dat is voor Spitsbergen verdedigbaar. Maar alle acht dragen ook de Noorse Fjorden, en het Poolgebied staat bij geen enkele.

Dat komt van een halte Alesund. In de reisbeschrijving is dat Ny-Alesund op Spitsbergen, maar de halte is gekoppeld aan de stad Alesund aan de Noorse westkust, en alle tweeduizendvijftien reizen met dat record dragen de Noorse Fjorden. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Dit is Nederlandse geschiedenis. Een walvisvaartstation van de Noordsche Compagnie uit de zeventiende eeuw.
• Er is weinig over. Resten van traanovens en een laag gestold vet op het strand.
• Aan land gaan is niet zeker. IJs, weer en ijsberen bepalen of het lukt.
• Alleen in de zomer. Tussen eind juni en begin augustus.
• Kijk of de vlucht is inbegrepen. Je vertrekt vanuit Longyearbyen of Tromso.
• Het etiket Noorse Fjorden klopt niet. Het komt van Ny-Alesund, gekoppeld aan Alesund.
• Zoek niet op Poolgebied. Die reizen dragen dat etiket bij ons niet.