Cruises naar Skjervøy

Hier kwam Amundsen aan land met het nieuws

Er komen 1.026 reizen langs in Skjervøy en er vertrekt er geen enkele. Alles is Hurtigruten en alles vertrekt uit Bergen.

Deze plaats staat in de Noorse geschiedenis om één ochtend in 1906. De Gjøa, het kleine schip van Roald Amundsen, kwam hier binnen na drie jaar in het poolgebied, en het was de eerste plek met een telegraafkantoor die hij bereikte.

Wat hij te melden had, was dat de Noordwestelijke Doorvaart was gevaren: de route door de Canadese arctische eilanden waar in de driehonderd jaar daarvoor tientallen expedities op waren stukgelopen, met honderden doden. Amundsen deed het met zeven man op een vissersboot van zevenenveertig ton.

Vanuit dit dorp is dat bericht de wereld in gegaan. Er staat een gedenksteen bij de haven, en de kerk uit 1728 die hij vanaf zee zag staan is er nog; het is een van de oudste houten gebouwen van Noord-Noorwegen.

De winter dat de walvissen kwamen

Rond 2012 gebeurde er iets waar niemand op had gerekend.

De haring, die 's winters altijd elders overwinterde, verschoof naar de fjorden rond Skjervøy en Kvænangen. Daar kwamen orka's en bultruggen achteraan, met tientallen tegelijk, en dat vlak voor de kust in een gebied waar je er met een kleine boot bij kunt.

Een paar jaar lang was dit daardoor een van de betrouwbaarste plekken ter wereld om in de winter walvissen te zien, en er ontstond een hele bedrijfstak omheen: rubberboten, duikers, fotografen.

Daarna is de haring weer opgeschoven, verder naar het zuiden en westen, en de dieren zijn meegegaan. Dat is precies hoe het werkt: het volgt de vis en niet de dienstregeling.

Wie hiervoor komt, moet dus vooraf navragen waar de haring dat jaar zit. In sommige winters is het hier nog raak en in andere moet je vanuit Tromsø een eind varen.

Een dorp op een eiland zonder brug tot 1971

Skjervøy telt ongeveer tweeduizend inwoners en ligt op een eiland in het noorden van Troms.

Tot 1971 was er geen vaste verbinding met het vasteland; alles ging over water, en dat is de reden dat de kustlijndienst hier al sinds het begin stopt. De brug en de tunnel die er nu liggen hebben dat veranderd, maar het schip is gebleven.

De haven leeft van de visserij en van de verwerking: kabeljauw, zalm en koningskrab. Die laatste is een verhaal op zich, want die soort hoort hier niet: hij is in de jaren zestig door Sovjetonderzoekers in de Barentszzee uitgezet en heeft zich sindsdien westwaarts verspreid.

Voor vissers is dat tweeslachtig. De krab levert veel geld op, en tegelijk eet hij de bodem leeg waar hij komt. In dit deel van Noorwegen mag hij daarom buiten een bepaald gebied onbeperkt worden gevangen.

De aanleg van de kustlijndienst is hier kort en valt geregeld 's nachts, dus reken erop dat je het dorp vanaf het dek ziet.

Wat er achter het dorp ligt

Skjervøy ligt aan de Kvænangen, en aan de overkant daarvan begint een gebied dat op deze route weinig aandacht krijgt.

De Lyngsalpene, de Lyngen-alpen, lopen daar tot ruim vijftienhonderd meter recht uit zee omhoog, met gletsjers ertussen. Het is een van de weinige plekken in Noorwegen waar bergen van die hoogte zo dicht bij de kust staan, en vanaf het schip zie je ze bij helder weer over de hele lengte liggen.

In dat gebied wonen Sami die er met rendieren trekken. In het voorjaar worden de kudden vanaf het binnenland naar de eilanden aan de kust gebracht, deels zwemmend over de zeestraat, en dat is een gewoonte die eeuwen teruggaat.

Wie hier langer blijft kan de bergen in met een gids, maar dat is geen dagtochtje: het gaat om skitoeren in het voorjaar en om wandelingen in de zomer, allebei met de nodige voorbereiding.

Vanaf het schip is het gratis en vraagt het alleen dat je op het juiste moment buiten staat. Het mooiste stuk ligt tussen Tromsø en hier, en het staat in het vaarschema wanneer je daar bent.

Het noorderlicht staat hier goed

Skjervøy ligt op ruim zeventig graden noorderbreedte, ruim boven de poolcirkel, en dat bepaalt het jaar.

Van eind november tot half januari komt de zon niet boven de horizon uit. Dat levert een paar uur blauw schemerlicht op rond het middaguur en verder donker, en het is precies de periode waarin het noorderlicht te zien is.

Deze streek ligt onder de zone waar dat licht het vaakst voorkomt, en de bergen eromheen geven er een achtergrond aan die je op een vlakke kust mist. Vanaf het dek van een varend schip zie je het bovendien zonder straatverlichting.

Van half mei tot eind juli gaat de zon niet onder. Dan zie je van het noorderlicht niets, maar vaar je 's nachts door een landschap dat in laag oranje licht ligt.

Januari telt 83 reizen, maart 83 en oktober 83; juli telt er 40. Alle 800 reizen die hier langskomen duren acht tot dertien dagen, en de havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Stamsund, Trondheim, Molde en Kristiansund.

Waar je op moet letten

• De aanleg is kort en valt geregeld 's nachts.
• Walvissen zijn hier geen zekerheid meer; de haring is opgeschoven en zij ook.
• Poolnacht van eind november tot half januari, en dat is het noorderlichtseizoen.
• De kerk uit 1728 is een van de oudste houten gebouwen van Noord-Noorwegen.
• Het hele jaar aanbod. 83 reizen in januari tegen 40 in juli.