Cruises naar Rastatt

De aanlegplaats ligt zeven kilometer van het stadje

Er komen 113 reizen langs in Rastatt en er vertrekt er geen enkele. Dit stadje ligt niet aan de Rijn.

De coordinaten van dit record wijzen op het centrum, en dat ligt zeven kilometer ten oosten van de rivier. De steiger waar de schepen liggen is een aanlegplaats in de uiterwaarden bij een dorp aan het water.

Dat is geen bezwaar zoals bij Munchen of Salamanca, waar je uren onderweg bent. Het is wel goed te weten dat je hier niet van de loopplank een stadscentrum in wandelt: er staat een bus klaar en die rijdt je in een kwartier naar waar je moet zijn.

Waar je moet zijn is meestal niet dit stadje. De meeste excursies gaan naar het kuuroord elf kilometer zuidelijker of naar het bos daarachter, en dit is de dichtstbijzijnde plek waar een riviercruiseschip kan liggen.

Vierentwintig reizen beginnen in Bazel en tweeentwintig in Amsterdam; dat is de gewone Rijnroute in beide richtingen. Er staan ook achttien reizen met Zurich als vertrekhaven en zes met Frankfurt, en dat zijn luchthavens en geen kades.

Zesenveertig van de zevenenzeventig reizen duren zeven nachten, achttien tien nachten en elf elf nachten. De prijzen lopen van dertienhonderdvijfennegentig euro tot tweeenzestighonderdveertig, en bij zevenentwintig reizen ontbreekt het bedrag.

December is hier de drukste maand

december telt negentien aanlopen, september dertien en oktober tien. In januari en februari komt er niets.

Dat december eruit springt is op deze rivier een terugkerend beeld en het heeft een duidelijke reden: dit is de kerstmarktenroute. Elke stad langs dit traject heeft er een binnen loopafstand van de kade, en dat is precies wat een riviercruise kan wat een busreis niet kan.

Hier ligt dat iets anders dan elders, want deze aanlegplaats heeft geen stad naast zich. De markt waar je vanaf hier naartoe gaat is die van het kuuroord, en dat is er een van bescheiden omvang in een fraaie omgeving.

De tweede piek in september en oktober is de gewone najaarsdrukte op de Rijn, wanneer het weer nog goed is en de wijngebieden oogsten.

Let ook hier op de waterstand. Bij lage stand in een droge zomer kunnen schepen dit traject niet altijd varen en wordt een deel met de bus gedaan; bij hoogwater passen zij niet onder de bruggen door.

Het kuuroord van de negentiende eeuw

Elf kilometer zuidelijker ligt de plaats waar half Europa in de negentiende eeuw naartoe ging, en die is nog vrijwel intact.

Er komen daar warme bronnen uit de grond die de Romeinen al gebruikten, met water van rond de zeventig graden. Vanaf ongeveer 1820 is daaromheen een kuuroord gebouwd met wandelgalerijen, een concertzaal, een renbaan en een casino.

Dat casino is in een voormalig danshuis ondergebracht en het is van binnen ingericht als een Frans paleis, met spiegelzalen en kroonluchters. Dostojevski heeft er in 1867 zijn geld verloren en er daarna een roman over geschreven; Marlene Dietrich noemde het het mooiste casino ter wereld.

Er loopt een wandelgalerij van driehonderd meter langs de tuinen, met een rij zuilen en fresco's van Griekse sagen. Daaraan zaten de winkels waar de badgasten hun tijd doorbrachten tussen de behandelingen door.

Je kunt er tegenwoordig gewoon baden, in twee verschillende badhuizen: een negentiende-eeuws met een vaste volgorde van zalen waar geen badkleding wordt gedragen, en een modern waar dat wel gebruikelijk is. Vraag vooraf welke je boekt, want dat verschil verrast mensen.

De hele plaats staat sinds 2021 op de werelderfgoedlijst, samen met tien andere Europese kuuroorden. Wij hebben de afstanden, rijtijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Het bos met de klokken en de taart

Achter dat kuuroord begint een middelgebergte van honderdzestig kilometer lang, dat tot bijna vijftienhonderd meter oploopt.

Het heet zwart naar de dichte sparrenbossen, die van een afstand donker ogen. Er loopt een panoramaweg overheen die in 1930 is aangelegd, met uitzichtpunten over de Rijnvlakte en bij helder weer tot aan de Vogezen.

Uit dit gebied komt de koekoeksklok, en dat is geen folklore maar bedrijfsgeschiedenis. Boerenfamilies maakten in de winter houten uurwerken omdat er geen veldwerk was, en in de negentiende eeuw is daar een industrie uit gegroeid die de hele wereld beleverde.

Er zijn werkplaatsen te bezoeken waar het nog met de hand wordt gedaan, met het uitzagen van de wijzerplaat en het stemmen van de blaasbalgjes die het geluid maken. Dat is aardiger dan het klinkt.

De taart die naar deze streek is genoemd is hier ook echt uitgevonden, in 1915, en het verschil met wat je elders krijgt zit in de kersenbrandewijn: die hoort erin en dat proef je.

Het slot in het stadje zelf

Wie liever niet ver rijdt: in het stadje staat een barok slot dat model heeft gestaan voor een reeks andere.

Het is tussen 1700 en 1707 gebouwd door een markgraaf die als veldheer tegen de Ottomanen naam had gemaakt en die in Wenen had gezien hoe men daar bouwde. Hij liet iets neerzetten dat op Versailles was geinspireerd maar dan op de schaal van een klein vorstendom.

Het is het oudste grote barokke paleis van Duitsland ten noorden van de Alpen dat naar dat voorbeeld is gebouwd, en het is grotendeels in oorspronkelijke staat. Er zit een militairhistorisch museum in en een museum over de Duitse vrijheidsbewegingen.

Dat laatste heeft met deze plek te maken. In 1849 is hier de laatste opstand van de Duitse revolutie neergeslagen: de vesting hield het een maand vol tegen Pruisische troepen en gaf zich toen over, waarna een aantal leiders is gefusilleerd.

De tuin erachter is vrij toegankelijk. Het slot ligt op ongeveer twintig minuten rijden van de aanlegplaats.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Koblenz, Basel, Kehl en Keulen. De rederijen zijn Scenic River Cruises, Emerald Cruises en CroisiEurope, met tweeenzestig van de zevenenzeventig aanlopen van de grootste.

Waar je op moet letten

• De steiger ligt zeven kilometer van het stadje. Je gaat met de bus.
• De meeste excursies gaan naar het kuuroord, elf kilometer verderop.
• December is de drukste maand; dat zijn de kerstmarktreizen.
• Vraag na welk badhuis je boekt; in het oude wordt geen badkleding gedragen.
• Zurich en Frankfurt zijn geen havens maar luchthavens.
• Let op de waterstand. Bij te hoog of te laag water gaat een deel met de bus.