Cruises naar Patmos

Het eiland waar het laatste bijbelboek is opgeschreven

Er komen 565 reizen langs in Patmos en er vertrekt er geen enkele. Dit eiland van vierendertig vierkante kilometer en zo'n drieduizend inwoners is om één reden wereldwijd bekend.

Volgens de overlevering is de apostel Johannes hier rond het jaar 95 als banneling naartoe gestuurd door de Romeinse keizer. In een grot op de helling boven de haven zou hij de visioenen hebben gekregen die het boek Openbaring zijn geworden.

Die grot bestaat en is te bezoeken. Er is een kapel omheen gebouwd die er half in verdwijnt; binnen wijst de gids de nis aan waar hij zou hebben geslapen, de richel die als lessenaar diende en een scheur in het gesteente die met de stem uit het visioen wordt verbonden.

Het is een kleine, donkere ruimte en er is vaak een rij. Wie er iets van wil meekrijgen, gaat vroeg.

De grot, het klooster erboven en het dorp ertussen staan sinds 1999 samen op de Werelderfgoedlijst.

Een klooster dat op een burcht lijkt

Boven op de heuvel staat een gebouw met hoge, blinde muren en kantelen, en dat is geen vesting maar een klooster.

Het is in 1088 gesticht door de monnik Christodoulos, die van keizer Alexios het hele eiland cadeau kreeg met de bepaling dat er geen belasting hoefde te worden betaald en dat er geen Romeinse ambtenaren mochten komen.

De muren zijn er vanwege piraten. Deze wateren waren eeuwenlang onveilig, en het klooster moest een beleg kunnen doorstaan; er zijn cisternen, opslagruimten en een ingang die maar door één persoon tegelijk past.

Binnen liggen een schatkamer en een bibliotheek met een van de belangrijkste handschriftenverzamelingen van de orthodoxe kerk, met stukken uit de zesde eeuw. Een deel is te zien.

Het ligt in Chora, het witte dorp bovenop, op vier kilometer van de haven. Je komt er met een bus of taxi in tien minuten, of te voet in een klein uur over een geplaveid pad.

Een korte reis, en dat is hier de regel

Van de 565 reizen duren er 202 hoogstens vijf dagen, en 203 zijn van één Griekse rederij.

Dat is een ander patroon dan bij de meeste havens op deze site. Patmos ligt op de korte eilandenrondjes die vanuit Athene en de Turkse kust worden gevaren, met vier of vijf eilanden in drie of vier dagen.

Ze zijn ook kort van stof: een aanloop van vijf of zes uur is hier normaal, en dat is precies genoeg voor de grot en het klooster.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Santorini, Mykonos, Athene (Lavrion) en Athene (Piraeus), met Santorini op 365 en Mykonos op 361; dat is de vaste combinatie.

Er is geen vliegveld op dit eiland. Wie er zonder schip wil komen, is aangewezen op de veerboot, en dat is een van de redenen dat het rustiger is gebleven dan de buren.

Wat er verder is, en wat er niet is

Skala, het havendorp, heeft een paar straten met winkels, tavernes en een kade waar de vissersboten liggen. In een uur heb je het gezien.

Chora daarboven is het echte dorp: witte huizen, smalle straten zonder auto's, en een aantal kapitale kapiteinswoningen uit de zeventiende en achttiende eeuw met binnenplaatsen. Er wonen nog geen vijfhonderd mensen.

Vanaf het plein bij het klooster kijk je op heldere dagen over een reeks eilanden en tot aan de Turkse kust. Dat uitzicht is de klim waard.

Wat je hier niet vindt zijn grote stranden met voorzieningen. Er zijn baaien met kiezels en enkele met zand, meestal klein, en er is weinig uitgaansleven; dit is niet Mykonos.

Bij het klooster en de grot geldt een kledingvoorschrift dat wordt gehandhaafd: schouders en knieën bedekt, ook bij dertig graden. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Het najaar loopt voorop

Oktober telt 85 reizen, september 79 en mei 60. In december, januari en februari komt hier niets langs.

Dat oktober bovenaan staat is voor een Grieks eiland niet vanzelfsprekend en het is goed nieuws: het is dan rond de vierentwintig graden, het water is nog warm en de drukte van de zomer is weg.

In juli en augustus loopt het op naar dertig graden en waait de meltemi, een noordenwind die dagen kan aanhouden. Die maakt de hitte draaglijk maar kan het aanlopen van kleine havens bemoeilijken.

111 van de reizen duren zes tot negen dagen en 71 tien tot veertien. Ze vertrekken uit Athene (154 vanaf Piraeus en 107 vanaf Lavrion) en Kusadasi (98).

De rederijen zijn Celestyal Cruises, Seabourn, Windstar Cruises en Emerald Yacht Cruises met schepen als Celestyal Discovery, Seabourn Ovation, Wind Surf en Emerald Raiya. Griekenland hoort bij de EU en de eurozone; voor een aanloop vanuit Turkije gelden aparte regels.

Waar je op moet letten

• Bedek schouders en knieën; dat wordt gecontroleerd.
• De grot is klein en druk. Ga vroeg.
• Chora ligt vier kilometer omhoog, met bus of te voet.
• De aanloop is vaak kort, vijf tot zes uur.
• Geen vliegveld; dat houdt het eiland rustig.