Cruises naar Milos

Het eiland waar de Venus vandaan komt

Er komen 274 reizen langs in Milos en er vertrekt er geen enkele. In april 1820 stuitte een boer bij het ploegen op een muurtje, en daarachter lag een beeld.

Het was een marmeren vrouwenfiguur van ruim twee meter, zonder armen. Er lag een Franse marineofficier in de haven die de vondst herkende; via de Franse ambassadeur in Constantinopel is het beeld gekocht en naar Parijs verscheept.

Het staat sinds 1821 in het Louvre en heet daar de Venus van Milo. Het is vermoedelijk rond 100 voor Christus gemaakt en stelt waarschijnlijk Aphrodite voor.

Over hoe het precies is verlopen bestaan verschillende lezingen, en over de vraag of het beeld rechtmatig is verworven wordt op Milos anders gedacht dan in Parijs. Op de plek van de vondst staat een bord en verder weinig.

In het archeologisch museum in de hoofdplaats staat een gipsen kopie. Het origineel is nooit teruggekomen.

Een eiland dat in een krater ligt

De haven van Milos is een van de veiligste van de Middellandse Zee, en dat komt doordat het eiland is opgeblazen.

Milos is een vulkaan die na een uitbarsting is ingestort. Wat overbleef is een ring van land om een baai die zeven kilometer diep het eiland in snijdt, met een smalle opening naar zee.

Die vorm maakt het eiland tot een natuurlijke haven waar altijd beschutting is, uit welke richting de wind ook komt. Daarom lag hier in de oudheid een handelsstad, en daarom hebben zowel de Atheners als de Venetianen en de Ottomanen er belang aan gehecht.

De vulkaan is niet uitgewerkt maar wel al lang stil. Wat er nog van te merken is, zijn warme bronnen en de kleuren van het gesteente: wit, oker, rood en zwart door elkaar.

Op de zuidwestkust ligt Sarakiniko, waar de zee wit vulkanisch gesteente heeft uitgesleten tot een landschap van ronde bulten en geulen zonder een spriet groen. Het lijkt niet op een strand en het staat op elke foto van het eiland.

De catacomben en het theater

Boven de baai liggen twee dingen die zelden samen op een eiland worden aangetroffen.

Er is een Grieks theater uit de hellenistische tijd, met marmeren zitrijen, dat over het water uitkijkt. Het is klein, met plaats voor ongeveer zevenhonderd mensen, en het ligt op een helling boven het vissersdorp.

Even verderop liggen catacomben uit de eerste eeuwen van onze jaartelling: gangen in het zachte gesteente met nissen waarin de doden werden bijgezet. Ze behoren tot de vroegste christelijke begraafplaatsen die er zijn, ouder dan de meeste in Rome.

Er zijn ruim tweehonderd meter gangen bewaard en een deel is te bezoeken. Het is er koel en er is weinig licht.

Dat beide op dit eiland liggen zegt iets over hoe belangrijk het was als tussenstop op de route van Griekenland naar het oosten. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Wat er in de grond zat

Milos heeft eeuwenlang van delfstoffen geleefd, en dat gebeurt nog.

Het begon in de steentijd met obsidiaan, zwart vulkanisch glas dat breekt in vlijmscherpe schilfers. Dat was het beste snijmateriaal dat er bestond en het is vanaf hier over het hele oostelijke Middellandse Zeegebied verhandeld, duizenden jaren voor de bronstijd.

Later kwamen zwavel, aluin en bentoniet. Op verschillende plekken op het eiland liggen verlaten mijnbouwinstallaties met roestige loodsen en karren, die nu als industrieel erfgoed te bezoeken zijn.

Er wordt nog steeds gedolven: Milos is een van de grootste producenten van bentoniet en perliet in Europa. Dat verklaart de vrachtschepen in de baai naast de plezierboten.

Wie langs de kust vaart, ziet in de kliffen de kleuren van die lagen terug, en op sommige plekken de tunnelmonden van oude mijnen die op zee uitkomen.

September is de topmaand

September telt 50 reizen, augustus 44 en juni 36. In februari en december komt hier niets langs en in november 2.

Anders dan bij de bekende Cycladen valt de piek hier in september en niet in augustus. Dat komt door het soort schip: dit zijn overwegend kleinere schepen op rondreizen die in het najaar varen.

Voor de bezoeker is dat gunstig. In augustus loopt het hier tegen de vijfendertig graden en staat er vaak een harde noordenwind; in september is het rond de zevenentwintig en is de zee nog warm.

130 van de 274 reizen duren zes tot negen dagen en 96 tien tot veertien. 147 vertrekken uit Athene, dat op 244 reizen langskomt.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Athene (Piraeus), Mykonos, Santorini en Rhodos, met Mykonos op 159 en Kusadasi op 155.

Waar je op moet letten

• Sarakiniko is scherp gesteente; draag schoenen met zool.
• Neem water en schaduw mee; op het eiland groeit weinig.
• De catacomben zijn beperkt toegankelijk en koel.
• Het is een werkend mijnbouweiland, geen ansichtkaart.
• September is aangenamer dan augustus, en drukker.