Cruises naar Melk

Het klooster is de reden, maar wat erna komt is het mooiste

Er komen 1.280 reizen langs in Melk en er vertrekt er geen enkele. Vrijwel iedereen die hier van boord gaat, gaat naar de abdij op de rots, en dat is terecht.

Maar het stuk rivier dat direct na Melk begint is de reden dat deze halte op de kaart staat. De Wachau loopt van hier zesendertig kilometer stroomafwaarts naar Krems, en dat is het mooiste vak van de hele Donau.

De rederijen plannen dat gedeelte bij voorkeur overdag, en op veel schepen staat er iemand op het zonnedek met een microfoon. Wie op dat moment beneden zit te lunchen, mist waarvoor hij betaald heeft; het duurt ongeveer twee uur en het staat in het vaarschema.

De reizen die hier langskomen vertrekken uit Passau (417), Budapest (336) en Amsterdam (118). De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Wenen, Budapest, Bratislava en Regensburg.

Een barokke abdij op zestig meter boven het water

De abdij van Melk is in 1089 gesticht als benedictijnenklooster en staat op een rotsrug die uit de vallei omhoogsteekt.

Wat je nu ziet is van veel later. Tussen 1702 en 1736 is het geheel herbouwd door Jakob Prandtauer, in een barok die niet ingetogen wil zijn: geel gepleisterde gevels van driehonderd meter lang, twee torens en een koepel, allemaal zo geplaatst dat het vanaf de rivier het beste uitkomt.

Binnen zijn twee ruimtes waar het om gaat. De marmeren zaal heeft een plafondschildering die de zaal hoger laat lijken dan hij is, en de bibliotheek bevat tienduizenden banden waarvan een deel middeleeuwse handschriften. Die twee zijn met een gang verbonden waarvandaan je over de Donau uitkijkt.

Het is nog steeds een werkend klooster met een school erin, dus een deel van het gebouw is niet toegankelijk. Vanaf de kade is het een klim van een kwartier omhoog, of je gaat met een busje; wij hebben de tarieven en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Voor liefhebbers: de verteller in De naam van de roos van Umberto Eco heet Adson van Melk, en dat is een knipoog naar deze abdij.

Wat je in die zesendertig kilometer ziet

De Wachau is een doorbraakdal: de Donau heeft zich hier door een oud massief gesneden, en de hellingen aan weerszijden lopen steil op.

Op die hellingen liggen terrassen met droge stenen muurtjes, sommige al meer dan duizend jaar in gebruik. Er groeit Grüner Veltliner en Riesling, en tussen de wijngaarden staan abrikozenbomen; de marillen uit dit dal zijn in Oostenrijk een begrip en bloeien eind maart.

Halverwege ligt Dürnstein, herkenbaar aan een kerktoren in een opvallend blauw. Boven het dorp staat een burchtruïne, en daar is Richard Leeuwenhart in 1192 gevangengezet toen hij op de terugweg van een kruistocht door dit gebied reisde. Hij is pas vrijgekomen na betaling van een losgeld dat Engeland jaren heeft gekost.

Even verderop, bij het dorp Willendorf, is in 1908 een kalkstenen vrouwenfiguurtje van elf centimeter gevonden dat ongeveer dertigduizend jaar oud is. Dat beeldje staat nu in Wenen en is een van de bekendste voorwerpen uit de prehistorie.

Het hele dal staat sinds 2000 op de Werelderfgoedlijst, om die combinatie van landschap, wijnbouw en bewoning die al zo lang naast elkaar bestaan.

Wat er verder van de dag te maken is

Melk zelf is een stadje van een paar duizend inwoners en het is in een half uur rondgelopen.

Er is een marktplein met barokke gevels, een paar wijnlokalen en een pad langs de rivier. Wie de abdij heeft gedaan en nog tijd over heeft, kan dat doen, maar het is geen bestemming op zichzelf.

Een aardiger alternatief voor wie niet van kloosters houdt: op sommige reizen kun je in Melk van boord en in Dürnstein of Krems weer aan boord, en het stuk ertussen fietsen. Er ligt een doorlopend fietspad langs de zuidoever en het is vrijwel vlak.

716 van de 1.280 reizen die hier langskomen duren vijf tot zeven dagen. Dat is de klassieke Donauweek tussen Passau en Boedapest, met Wenen, Budapest, Bratislava en Regensburg als vaste namen onderweg.

December is hier bijna net zo druk als oktober

Oktober telt 181 reizen, december 171 en september 157. Januari telt er 5 en februari 7.

Dat cijfer voor december is voor een rivierhaven op deze breedte opvallend hoog. Het zijn de kerstmarktreizen, en de abdij houdt er zelf een op de binnenplaats, met de barokke gevels als achtergrond.

Het najaar is om een andere reden druk. Dan is de druivenoogst bezig, staan de terrassen in kleur en zijn de wijnlokalen in de dorpen open; dat is voor veel reizigers het hoogtepunt van de Donau.

In de zomer is het warm in het dal en zijn de dorpen vol. In het voorjaar bloeien de abrikozen, wat een paar weken duurt en zelden precies te plannen is.

Eén ding hoort bij elke rivierreis: bij aanhoudende droogte kan het water te laag staan om te varen, en dan gaat een deel met de bus. Dat gebeurt niet vaak, maar de rederij heeft er een regeling voor.

Waar je op moet letten

• Blijf aan dek na Melk. De Wachau duurt ongeveer twee uur en is het mooiste stuk van de reis.
• De abdij ligt boven op de rots: een kwartier klimmen of met een busje.
• Fietsen kan, langs de zuidoever naar Dürnstein of Krems.
• December is bijna zo druk als oktober, dan voor de kerstmarkten.
• De abrikozenbloei duurt maar kort en valt eind maart.