Cruises naar Mehamn

Het echte noordelijkste punt van Europa ligt op dit schiereiland

Er komen 1.599 reizen langs in Mehamn en er vertrekt er geen enkele. Alles is Hurtigruten: 800 reizen vanuit Bergen en 377 vanuit Kirkenes.

Mehamn ligt op Nordkinn, het schiereiland tussen de Laksefjord en de Tanafjord, en dat is geografisch het interessantste stukje land van deze hele kust.

Aan de noordpunt ervan ligt Kinnarodden, en dat is het noordelijkste punt van het Europese vasteland. Niet de Noordkaap: die ligt op het eiland Magerøya, met een tunnel eronderdoor, zoals op de pagina over Honningsvåg uit de doeken wordt gedaan.

Er staat bij Kinnarodden geen bezoekerscentrum, geen globe en geen parkeerplaats. Er loopt zelfs geen weg heen. Wie er wil komen, loopt vanaf de weg bij Mehamn ongeveer vijfentwintig kilometer over onbegaanbaar hoogland, en dat is heen en terug een tocht van twee dagen met een overnachting.

Dat is dus niets voor een aanlegdag. Maar het is wel de reden dat deze plaats op de kaart iets betekent, en het zet de Noordkaap in verhouding: het punt met het bord is bereikbaar, het punt zonder bord is het echte.

De noordelijkste vuurtoren van het vasteland

Wat wel binnen bereik ligt, staat vijftien kilometer verderop bij Gamvik.

Slettnes fyr is een gietijzeren vuurtoren uit 1905 en staat te boek als de noordelijkste vuurtoren op een vasteland ter wereld. Hij is achtendertig meter hoog en staat op een vlakke, kale landtong, wat het bouwwerk er van een afstand alleen maar hoger doet uitzien.

Eromheen ligt een moerasgebied dat een van de belangrijkste broedplaatsen van deze kust is. Er komen vogelaars uit heel Europa op af, voor soorten die zuidelijker niet broeden.

Of dit op je aanlegtijd past hangt af van je vaarschema. De kustlijndienst ligt hier doorgaans kort, soms een half uur, en de stop valt geregeld 's nachts. Kijk het na voordat je iets boekt; wij hebben de afstanden, tarieven en dienstregelingen niet ter plaatse gecontroleerd.

Hier is in 1903 de walvisvaart verjaagd

Deze plaats heeft één gebeurtenis die in Noorwegen bekend is en die het waard is om te kennen als je hier ligt.

Rond 1900 draaide de kust van Finnmark op de haringvangst, en de vissers deden dat vanuit kleine open boten dicht bij de wal. Tegelijk waren er langs diezelfde kust walvisstations gebouwd, die de baleinwalvissen wegvingen.

De vissers waren ervan overtuigd dat die twee met elkaar te maken hadden: de walvissen dreven de haring naar de kust, en zonder walvissen bleef de haring op zee. Na jaren van slechte vangsten en misoogsten liep het in juni 1903 uit de hand, en trok een menigte naar het walvisstation bij Mehamn en brak het af.

Het bijzondere is wat erop volgde. De regering stuurde eerst een oorlogsschip, maar er kwam ook een onderzoek, en in 1904 werd de walvisvaart langs de kust van Finnmark voor tien jaar verboden. Het is een van de vroegste keren dat een protest over het leegvissen van een zee tot een vangstverbod heeft geleid.

Of de vissers gelijk hadden over het verband tussen walvis en haring is nooit sluitend aangetoond. Dat ze de gevolgen van industriële vangst eerder zagen dan de betrokken bedrijven, staat wel vast.

Wat er van het dorp over is

Mehamn telt een kleine achthonderd inwoners en leeft van de visserij en van de haven.

Van voor de oorlog staat er niets meer. In het najaar van 1944 hebben de terugtrekkende Duitse troepen heel Finnmark platgebrand en de bevolking gedwongen geëvacueerd, en Mehamn is daarbij volledig verwoest, net als Berlevåg en Kirkenes. Wat er staat is naoorlogse wederopbouw.

In Gamvik, bij de vuurtoren, staat een museum over die geschiedenis en over de visserij: over de open boten, de vangst en het leven op een kust zonder bomen.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Stamsund, Trondheim, Kirkenes en Molde, en de schepen die hier het vaakst liggen zijn MS Nordnorge, MS Vesteralen, MS Polarlys en MS Nordkapp.

Elke dag een schip, ook in het donker

Januari telt 124 reizen, oktober 123 en december 121. Juni en juli zijn met 60 reizen de rustigste maanden.

Dat is het patroon van een dienstregeling: de kustlijndienst vaart het hele jaar en houdt niet op als het toerisme dat doet. De zomerdip komt doordat er dan minder schepen op de lange rondreis worden ingezet.

Mehamn ligt op ruim eenenzeventig graden noorderbreedte. Van eind november tot half januari komt de zon hier niet boven de horizon; van half mei tot eind juli gaat hij niet onder.

800 van de 1.599 reizen duren acht tot dertien dagen en 377 vijf tot zeven. Kies dus op licht: het noorderlicht hoort bij de donkere maanden en de middernachtzon bij de zomer, en beide zijn hier even goed te zien omdat er niets in de weg staat.

Waar je op moet letten

• Kinnarodden is het noordelijkste vastelandspunt, maar het is vijfentwintig kilometer lopen zonder pad.
• Slettnes fyr ligt op vijftien kilometer en is de noordelijkste vuurtoren op een vasteland.
• De aanleg is kort en valt geregeld 's nachts; kijk je vaarschema na.
• Geen bomen en geen beschutting. Wind- en waterdichte kleding, ook in de zomer.
• Het hele jaar aanbod. 124 reizen in januari tegen 60 in juli.