Cruises naar Leknes

De plaats waar het schip ligt is niet waar je heen wilt

Er komen 48 reizen langs in Leknes en er vertrekt er geen enkele. Dit is de enige pagina in deze reeks waar wij met de aanbeveling beginnen om vooral door te rijden.

Leknes ligt op Vestvågøy, midden in de Lofoten. Een cruise naar de Lofoten legt hier aan of in Gravdal even verderop; de bergkammen en de vissersdorpen waar de eilanden om bekendstaan, liggen verder naar het zuidwesten.

Deze plaats is de bestuurlijke hoofdplaats van de gemeente en zij telt ongeveer drieduizend inwoners. Er is een winkelcentrum, een supermarkt en een gemeentehuis, en er staat geen enkel gebouw dat ouder is dan een halve eeuw.

Dat is geen kritiek maar een feit dat het vermelden waard is, want deze eilandengroep hoort tot de meest gefotografeerde plekken van Europa. Alleen zijn de plaatjes die je kent hier niet gemaakt.

Die zijn gemaakt in vissersdorpen aan de zuidkant en oostkant van deze eilanden, met rode houten huizen op palen boven het water en rotswanden erachter. Die liggen op vijfentwintig tot vijfenzeventig kilometer.

De rit erheen gaat over een weg die van eiland naar eiland springt via bruggen en tunnels, en die rit is zelf al de moeite waard. Reken op een halve tot hele dag.

Wat hier wel klopt is de haven: er is een kade en je hoeft niet te tenderen, en er staan bussen klaar. Dat is precies waar deze plaats voor dient.

Achttien van de drieenvijftig aanlopen vallen in juni

Er wordt 9 maanden per jaar aangelegd, maar het aanbod is scherp gebundeld.

Juni telt achttien aanlopen, juli elf en augustus acht. Samen is dat zevenendertig van de drieenvijftig, ruim zeventig procent in drie maanden.

Die piek in juni is geen toeval. Deze eilanden liggen op achtenzestig graden noorderbreedte, ruim tweehonderd kilometer boven de poolcirkel, en van eind mei tot half juli gaat de zon hier niet onder.

Dat is wat mensen komen zien. Het licht staat dan de hele nacht laag en de bergen kleuren rood, en de excursies zijn daarop gebouwd.

Er staan ook zes aanlopen in oktober en een in november en februari, en dat is een ander product: dan is het donker genoeg voor het noorderlicht. Tussen die twee zit een gat.

De prijzen lopen van veertienhonderdnegentien euro tot zeventienduizend zevenhonderdtachtig, en bij vijf van de drieenvijftig reizen ontbreekt het bedrag. Zestien reizen beginnen in Hamburg en elf in Kopenhagen.

De vaargebieden kloppen, ook de Noordkaap

Bij zevenentwintig van de drieenvijftig reizen staat de Noordkaap als vaargebied, en dat is voor deze eilanden opmerkelijk.

Die kaap ligt vijfhonderd kilometer noordelijker, op eenenzeventig graden. Wij hebben daarom nagekeken of die reizen daar werkelijk komen.

Dat doen zij alle zevenentwintig. Op elk van die routes staat Honningsvag, de haven waar de bussen naar die kaap vertrekken.

Ook de eenendertig reizen onder de Noorse Fjorden kloppen: dat zijn reizen die Bergen, Molde of Trondheim aandoen en dus werkelijk de fjorden invaren.

Dat is het vermelden waard, want wij hebben dat etiket in deze reeks zeven keer moeten afkeuren, telkens op plaatsen die niets met Noorwegen te maken hadden: Groenland, Newfoundland, Labrador, de Donau en zelfs een Braziliaanse haven onder de evenaar.

Hier staat het waar het hoort. Ga hier dus gerust op het vaargebied af.

Duizend jaar gedroogde vis

Op deze eilanden hangt in het voorjaar overal vis te drogen op houten rekken, en dat is de oudste doorlopende handel van Europa.

Elke winter trekt de kabeljauw uit de Barentszzee hierheen om te paaien. Dat gebeurt al duizenden jaren en het is de reden dat deze eilanden bewoond zijn.

De vis wordt gevangen, opengesneden en zonder zout aan rekken gehangen. De combinatie van vrieskou en wind droogt hem tot hij hard als hout is en jaren houdbaar, en dat werkt alleen op een handvol plekken ter wereld waar het klimaat precies zo is.

Die stokvis wordt sinds de elfde eeuw uitgevoerd. Er zijn documenten uit 1432 over een Venetiaanse koopman die hier schipbreuk leed en die het product mee terugnam, en Italie is tot vandaag de belangrijkste afnemer.

Dat is geen bijzaak: de beste kwaliteit gaat vrijwel volledig naar Italie, waar zij als baccala of stoccafisso wordt gegeten, en een tweede stroom gaat naar Nigeria. Het is een van de weinige producten waarvan de handelsroute in achthonderd jaar niet is veranderd.

De rekken staan langs de weg en de geur hangt in het voorjaar over de dorpen. Wie in juni komt ziet de laatste vis hangen.

Een Vikinghuis van drieentachtig meter

Op ongeveer vijftien kilometer van deze kade is in 1983 bij het ploegen van een akker iets gevonden waar niemand op rekende.

Het bleek het grondplan van een langhuis van drieentachtig meter bij negen, uit de achtste tot tiende eeuw. Dat is het grootste Vikinggebouw dat ooit is opgegraven, groter dan alles wat in Denemarken of Zweden is gevonden.

Er zijn goudfolievondsten, glazen bekers uit het Rijnland en aardewerk uit Engeland aangetroffen, en dat wijst op een hoofdmanszetel met verre handelscontacten. Deze eilanden lagen aan de route naar het noorden en de handel in stokvis en huiden liep hier al doorheen.

Op de vindplaats staat een reconstructie op ware grootte, met een haardvuur in het midden en de wanden vol gerei. Er ligt een nagebouwd schip in de baai erbeneden.

Dat is het enige museum van formaat op deze eilanden en het is met een bus in twintig minuten te doen. Reken op anderhalf uur.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Hamburg, Trondheim, Molde en Kopenhagen. Wij hebben de afstanden, rijtijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• De haven is geen bestemming. De dorpen liggen vijfentwintig tot vijfenzeventig kilometer verderop.
• Zeventig procent van de aanlopen valt in juni tot en met augustus.
• In juni gaat de zon hier niet onder. Daar zijn de excursies op gebouwd.
• De vaargebieden kloppen allemaal, ook de zevenentwintig onder de Noordkaap.
• Er is een kade. Je hoeft niet te tenderen.
• Neem regenkleding mee. Het weer kan hier binnen een uur omslaan.