Cruises naar Krems

De oostelijke poort van de Wachau

Er komen 486 reizen langs in Krems en er vertrekt er geen enkele. 437 daarvan doen ook Wenen aan en evenveel Passau; dit ligt midden op de Donauroute.

Krems ligt op het punt waar de Wachau ophoudt en de vlakte begint. Wie stroomafwaarts vaart, heeft het dal met de wijnterrassen en de kloosters net achter de rug en ziet hier het landschap opengaan.

Dat maakt deze plaats de logische aanlegplaats aan de oostkant, zoals Melk dat aan de westkant is. Veel reizen doen ze allebei aan en varen het stuk ertussen overdag.

De stad zelf telt ongeveer vijfentwintigduizend inwoners en is een van de oudste van Oostenrijk: ze wordt in 995 voor het eerst genoemd, ruim voor Wenen als stad van betekenis bestond.

Een stad die haar eigen geld sloeg

Dat Krems zo vroeg belangrijk was, kwam door de handel over de rivier, en daar zit een tastbaar bewijs van.

Vanaf ongeveer 1130 werd hier munt geslagen. De Kremser pfennig werd in een groot deel van Midden-Europa gebruikt en is tot in Polen en Hongarije teruggevonden; de stad was daarmee een tijdlang het financiële middelpunt van dit deel van de Donau.

Die welvaart is aan het stadsbeeld te zien. De binnenstad heeft brede pleinen met koopmanshuizen, arcaden en beschilderde gevels, en ze is grotendeels intact gebleven omdat er in de eeuwen daarna weinig geld was om te verbouwen.

Aan de westkant staat het Steiner Tor uit 1480, de enige overgebleven stadspoort, met twee ronde torens naast een hoge doorgang. Het is het zinnebeeld van de stad.

Krems bestaat eigenlijk uit twee oude kernen die aan elkaar zijn gegroeid: Krems zelf en Stein, een kilometer verderop aan het water, met een straat langs de rivier die vrijwel ongewijzigd is.

Wijn en abrikozen

Rond de stad ligt het Kremstal, een van de wijngebieden van Neder-Oostenrijk, met grüner veltliner en riesling op terrassen van löss en oergesteente.

Het verschil met de Wachau hiernaast zit in de bodem. In het dal is het vooral verweerd gesteente, hier ligt daarnaast löss: fijn stof dat in de ijstijd door de wind is aangevoerd en dat lagen van tientallen meters dik vormt. Wijn van löss is ronder en toegankelijker.

In die löss zijn kelders uitgegraven, soms honderden meters lang, waar de vaten op gelijkmatige temperatuur liggen. Een deel is te bezoeken.

Het wijnmuseum zit in een voormalig dominicanenklooster in het centrum, en er zit een coöperatie waar honderden telers uit de streek bij zijn aangesloten.

Verder is er de marille, de abrikoos van de Wachau, die hier tot jam, likeur en gebak wordt verwerkt. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Wat er in april 1945 in Stein gebeurde

In Stein staat een gevangenis, en daar heeft zich in de laatste weken van de oorlog iets afgespeeld waar de stad een gedenkplaats voor heeft.

De gevangenis zat vol met politieke gevangenen en mensen uit bezette landen. Op 6 april 1945, met het Rode Leger op enkele tientallen kilometers, besloot de directeur de poorten te openen omdat de veroordelingen in zijn ogen geen stand meer hielden.

SS-eenheden en lokale militie grepen in. Er werden die dag enkele honderden gevangenen doodgeschoten, op het terrein en in de straten van het stadje, samen met de directeur zelf en een aantal bewakers die hadden meegewerkt.

Er is een gedenkteken bij de gevangenis, die nog steeds als zodanig in gebruik is. Het staat niet op excursieprogramma's, en wie het wil zien, moet er zelf naar zoeken.

Dat hoort bij deze plaats zoals de wijnkelders erbij horen, en het leek ons niet juist om alleen het aangename te noemen.

December telt bijna het hoogst

Oktober telt 68 reizen, december 66 en september 61. In januari komt hier niets langs en in februari 1.

Dat december zo hoog uitkomt zijn de kerstmarktreizen op de Donau, die tussen Passau en Boedapest varen. In Krems staat de markt op het plein bij de Dominicanenkerk; reken op temperaturen rond het vriespunt en op weinig daglicht om het landschap te zien.

318 van de 486 reizen duren zes tot negen dagen en 49 hoogstens vijf dagen; dat laatste zijn korte Donaureizen van een lang weekend. Ze vertrekken uit Passau (263) en Boedapest (137).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Wenen, Budapest, Bratislava en Regensburg. De rederijen zijn A-ROSA, Scenic River Cruises, Emerald Cruises en AmaWaterways met schepen als VIVA TWO, A-ROSA RIVA, A-ROSA DONNA en AmaMagna.

Waar je op moet letten

• De aanlegplaats ligt bij Stein; het centrum is te lopen.
• Krems en Melk zijn de twee uiteinden van het dal.
• De lösskelders zijn deels te bezoeken.
• December is kerstmarkt, koud en vroeg donker.
• Blijf aan dek op het stuk tussen Melk en hier.