Cruises naar Kos

Zesendertig van de tweeentachtig aanlopen vallen in oktober

Er komen 71 reizen langs in Kos en er vertrekt er geen enkele. oktober telt zesendertig aanlopen, september dertien en juli tien.

Dat is vierenveertig procent in een maand, en het is de scherpste najaarspiek die wij in deze zee hebben gemeten. Augustus staat op vijf en juni op twee.

Wij hebben dit patroon feedbreed nagerekend en het is geen eigenaardigheid van dit eiland: van de bijna tweehonderd mediterrane havens met genoeg aanbod om te meten, ligt de piek bij verreweg de meeste in september of oktober. Hier is die verhouding alleen extremer dan elders.

De reden is dat de grote schepen in juli en augustus in Noord-Europa varen. Zij komen in september terug naar het zuiden, en dan wordt hier het najaar afgewerkt voordat zij in november naar de Caribbean vertrekken.

Voor jou is dat vooral gunstig. Het water is in oktober nog een graad of vierentwintig, het is aan land rond de vijfentwintig graden, en het eiland is dan aanmerkelijk rustiger dan in het Griekse hoogseizoen.

Vijftig van de tweeentachtig reizen beginnen in Athene. Dertig duren zeven nachten, veertien eenentwintig en dertien veertien. De prijzen lopen van achthonderdnegenennegentig euro tot zesendertigduizend zevenhonderdtien, en bij zevenentwintig reizen ontbreekt het bedrag.

De aardbeving die de oude stad heeft blootgelegd

Als je hier van boord loopt, sta je binnen een paar minuten tussen Romeinse fundamenten midden in de bebouwde kom. Dat is het gevolg van een ramp.

In april 1933 heeft een zware aardbeving de stad vrijwel volledig verwoest. Wat er stond was grotendeels van de negentiende eeuw en dat was weg.

Het eiland was toen Italiaans, want de Dodekanesos hoorde van 1912 tot 1943 bij Italie. De Italiaanse bestuurders hebben van de wederopbouw gebruikgemaakt om eerst te graven waar de puinhopen lagen.

Wat daar tevoorschijn kwam was de Hellenistische en Romeinse stad: straten met zuilengangen, een badhuis, een klein theater en mozaiekvloeren. Die zijn niet weer volgebouwd maar opengelaten, en daarom liggen ze nu als velden tussen de moderne straten.

De stad eromheen is in Italiaanse stijl van de jaren dertig herbouwd, met strakke overheidsgebouwen, een markthal en brede lanen. Dat maakt dit stadje anders dan de meeste Griekse eilandhoofdplaatsen, en het is aan de gevels goed te zien.

De arts uit de vijfde eeuw voor Christus

Dit eiland is de geboorteplaats van de man die geldt als de grondlegger van de geneeskunde als vak.

Hij is hier rond 460 voor Christus geboren, en wat hem onderscheidde was een uitgangspunt: ziekte komt niet van de goden maar heeft natuurlijke oorzaken, en die kun je waarnemen. Zijn school hield nauwkeurige aantekeningen bij van het verloop van ziekten, en die zijn bewaard gebleven.

Op vier kilometer buiten de stad ligt het heiligdom dat aan de god van de geneeskunde was gewijd, op drie terrassen tegen een helling met bronnen. Daar werden zieken behandeld met baden, dieet, rust en dromen, en er hoorde een opleiding bij.

Wat er staat zijn de terrassen, de trappen ertussen, fundamenten van tempels en een deel van de zuilen. Vanaf het bovenste terras kijk je over de zee naar de Turkse kust, die op het smalste punt vier kilometer verderop ligt.

In de stad staat een enorme plataan waaronder hij volgens de overlevering les zou hebben gegeven. Die boom is naar schatting vijfhonderd jaar oud en dus ruim tweeduizend jaar te jong, en dat wordt er ook eerlijk bij verteld.

De eed die zijn naam draagt is niet door hem geschreven maar door zijn school, en zij wordt in aangepaste vorm nog altijd afgelegd. Wij hebben de afstanden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

De burcht van de ridders bij de havenmond

Aan de ingang van de haven ligt een vesting die vanaf het schip het eerste is wat je ziet.

Zij is gebouwd door de ridderorde die vanaf 1315 dit eiland en Rhodos bestuurde, als voorpost tegen het Ottomaanse rijk. Er zit een dubbele muur omheen en er lag een gracht tussen de burcht en de stad.

Bij de bouw is materiaal gebruikt dat voorhanden was, en dat kwam uit het heiligdom hierboven en uit de Romeinse stad. In de muren zitten daardoor zuiltrommels, grafstenen en stukken beeldhouwwerk verwerkt, en die zijn met het blote oog aan te wijzen.

In 1523 gaven de ridders zich over, nadat Rhodos was gevallen, en het eiland werd Ottomaans. Dat is het bijna vierhonderd jaar gebleven, en daar staat in de stad nog een moskee van.

De burcht ligt op vijf minuten lopen van de kade en er wordt aan gerestaureerd; delen kunnen gesloten zijn.

Een vlak eiland met fietsen

Dit is een van de weinige Griekse eilanden waar je zonder moeite kunt fietsen, en dat bepaalt hoe bezoekers zich hier verplaatsen.

De noordkust is vlak en er ligt een fietspad langs, van de stad naar de stranden in het westen. Er zijn meer verhuurbedrijven per inwoner dan op welk ander eiland in dit land ook.

Voor een aanlegdag is dat de aardigste keuze. Je huurt bij de kade en rijdt in een half uur naar het eerste strand, en je bent nergens afhankelijk van een bus.

Wie hoger wil: aan de zuidkant loopt de grond op tot achthonderd meter, met een bergdorp op driehonderd meter dat bekend is om het uitzicht bij zonsondergang. Dat is vijftien kilometer en het gaat klimmen.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Athene (Piraeus), Mykonos, Santorini en Rhodos. De rederijen zijn Emerald Yacht Cruises, Holland America Line, Fred Olsen Cruise Lines en AIDA.

Waar je op moet letten

• Oktober is verreweg de drukste maand. Bijna de helft van de aanlopen valt dan.
• De opgravingen liggen midden in de stad en zijn te voet te doen.
• Het heiligdom ligt op vier kilometer; reken op een halve dag.
• Huur een fiets. Dit eiland is vlak en er ligt een fietspad.
• Er vertrekt hier niets. Ruim de helft van de reizen begint in Athene.
• Bij een derde van de reizen ontbreekt de prijs.