Cruises naar Iquique

Een stad tussen de oceaan en een muur van zeshonderd meter

Er komen 23 reizen langs in Iquique en er vertrekt er geen enkele. Deze stad ligt op een strook die aan de ene kant door zee en aan de andere kant door een klif wordt begrensd.

Dat klif loopt over honderden kilometers langs deze kust en is hier ongeveer zeshonderd meter hoog. Erboven begint een woestijn die tot het droogste gebied ter wereld behoort dat niet aan een pool ligt.

Hoe droog dat is, laat zich met een getal zeggen: er zijn weerstations in die woestijn waar in de hele meetreeks geen regen is genoteerd. In de stad zelf valt gemiddeld een paar millimeter per jaar, en dat is mist die neerslaat.

Wat er wel is, is die mist. Die komt s ochtends van zee de helling op en blijft tegen het klif hangen, en dat is de enige natuurlijke vochtbron van deze streek.

Dat klif is meteen de reden dat er hier wordt gevlogen. De opstijgende lucht is zo betrouwbaar dat deze plaats tot de beste zweefplekken ter wereld wordt gerekend; je springt boven van de rand en landt beneden op het strand.

De spookdorpen van de salpeterhandel

Vijfenveertig kilometer landinwaarts staan twee complete fabrieksdorpen leeg in de woestijn.

Daar is tussen ongeveer 1870 en 1930 salpeter gewonnen, een natuurlijke nitraatzout die als kunstmest en als grondstof voor buskruit werd gebruikt. Deze woestijn had de grootste voorraad ter wereld en er lag verder nergens iets vergelijkbaars.

Er zijn tientallen van die dorpen gebouwd, met huizen, scholen, theaters en zwembaden, midden in een gebied zonder water. Alles moest worden aangevoerd, inclusief het drinkwater.

Aan die welvaart is in enkele jaren een eind gekomen. Duitse scheikundigen ontwikkelden tussen 1909 en 1913 een werkwijze om stikstof rechtstreeks uit de lucht te binden, en daarmee was natuurlijke salpeter overbodig.

De dorpen zijn verlaten en staan er nog, met de meubels en de machines erin, geconserveerd doordat er niets rot in deze lucht. Twee ervan staan sinds 2005 op de werelderfgoedlijst en zijn te bezoeken.

Een zeeslag die verloren werd en toch een feestdag opleverde

Op eenentwintig mei 1879 lag voor deze kust een Chileens houten korvet dat de haven blokkeerde.

Er kwam een Peruaans pantserschip op af dat aanmerkelijk sterker was. Het gevecht duurde ruim vier uur en liep af zoals het moest aflopen: het pantserschip ramde het houten schip en dat zonk.

De Chileense commandant sprong bij de eerste ramming met een handvol mannen aan boord van het pantserschip en werd daar meteen doodgeschoten. Zijn schip is met de vlag in top gezonken.

Dat was militair een nederlaag, maar het effect in Chili was het tegenovergestelde. De man is nationale held geworden, er is een vrijwilligersstroom op gang gekomen en de datum is tot vandaag een nationale feestdag.

Deze stad was op dat moment Peruaans. Zij is bij de vrede van 1883 Chileens geworden, samen met de hele salpeterstreek, en dat is de reden dat Bolivia sindsdien geen kust meer heeft.

Een binnenstad van Amerikaans hout

In het centrum staan straten met houten huizen met veranda's, luiken en pilaren, en dat is voor Zuid-Amerika ongewoon.

Dat hout komt uit Noord-Amerika. De schepen die salpeter kwamen halen, voeren leeg naartoe en namen hout mee als ballast; dat werd hier gelost en verkocht.

Er is een straat met een houten wandelpromenade en er staat een theater uit 1890 dat door de salpeterbaronnen is betaald. Dat theater heeft een zaal met drie balkons en is er nog in gebruik.

Het geheel ligt op loopafstand van de kade. Er staat ook een houten klokkentoren op het plein aan het water.

Dat er zoveel hout van boven de honderd jaar oud nog staat, komt door het klimaat. Hout rot hier niet, want er is geen vocht.

Januari telt twaalf van de drieentwintig aanlopen

Er wordt 5 maanden per jaar aangelegd. januari telt twaalf aanlopen, en februari, maart en november elk drie.

Dat is de zuidelijke zomer, en dat is voor deze kust een minder groot verschil dan je zou denken. De temperatuur schommelt hier het hele jaar tussen ongeveer vijftien en vijfentwintig graden, want de koude Humboldtstroom houdt de kust koel.

Bij vijf van de drieentwintig reizen ontbreekt het bedrag. De achttien die er staan lopen van negentienhonderdnegenenvijftig euro tot negenentachtigduizend vierhonderdnegenendertig euro.

Dat verschil komt door de duur: de kortste reis hier duurt acht nachten en er staan er drie van vijfenzestig nachten of meer. Acht van de drieentwintig vertrekken uit Miami.

Er zijn zes rederijen en de grootste staat op zes van de drieentwintig. Dat is voor een haven van deze omvang een breed veld en het maakt vergelijken zinvol. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Bij vijf van de drieentwintig ontbreekt de prijs. Vraag die op.
• De spookdorpen liggen vijfenveertig kilometer landinwaarts.
• De houten binnenstad is te voet te doen vanaf de kade.
• Januari telt twaalf van de drieentwintig aanlopen.
• Het is hier het hele jaar mild; de zeestroom houdt de kust koel.
• Er zijn zes rederijen, dus vergelijken heeft hier zin.