Cruises naar Invergordon

De muiterij die het pond onderuit haalde

Er komen 266 reizen langs in Invergordon en er vertrekt er geen enkele. In deze zeearm heeft in september 1931 iets plaatsgevonden dat binnen een week gevolgen had voor de wereldeconomie.

De Britse Atlantische vloot lag hier voor oefeningen. Kort daarvoor was bekend geworden dat de bezuinigingen op de rijksbegroting ook de soldij zouden treffen, en dat de laagste rangen er verhoudingsgewijs het meest op achteruit zouden gaan.

Op 15 en 16 september weigerden de bemanningen van meerdere schepen uit te varen. Er is niet gevochten en er zijn geen officieren gegijzeld; de mannen bleven aan boord, zongen en weigerden simpelweg het anker te lichten.

Toen dat nieuws bekend werd, verloren beleggers hun vertrouwen: als zelfs de marine niet meer gehoorzaamde, hoe stevig stond het land er dan voor. Er ontstond een uitstroom van goud, en op 21 september, vijf dagen later, liet Groot-Brittannië de gouden standaard los.

De salariskorting is daarna teruggedraaid. Het woord muiterij is in de officiële stukken vermeden; er werd gesproken van een incident.

Een zeearm waar boorplatforms geparkeerd staan

Wie hier binnenvaart, ziet iets wat op geen andere Schotse aanloop te zien is.

De Cromarty Firth is diep, breed en aan alle kanten beschut, met een smalle ingang tussen twee koppen. Dat maakte hem geschikt als vlootbasis in beide wereldoorlogen, en het maakt hem nu geschikt voor iets anders.

Er liggen boorplatforms uit de Noordzee, voor onderhoud of in afwachting van werk. Ze staan met hun poten in het water als stalen eilanden, soms vijf of zes tegelijk, en de schepen varen er vlak langs.

Er is bovendien een fabriek waar onderdelen voor windturbines op zee worden gemaakt en verscheept. De zeearm is dus geen decor maar een werkgebied, en dat verklaart de kraanwerken aan de oever.

In het water leven tuimelaars: de noordelijkste vaste populatie van deze dolfijnensoort ter wereld. Bij de smalle ingang jagen ze op zalm die met het getij naar binnen komt, en vanaf de wal is dat te zien.

Het dorp zelf, en waarom iedereen doorrijdt

Invergordon telt ongeveer vierduizend inwoners en heeft één winkelstraat.

Wat er wel is, is een reeks muurschilderingen op de blinde gevels van het dorp. Die zijn vanaf 2007 aangebracht en beelden de geschiedenis van de plaats uit: de vloot, de distilleerderij, de aluminiumfabriek die er ooit stond.

Dat is bewust gedaan om bezoekers een reden te geven in het dorp te blijven in plaats van meteen in een bus te stappen. Het is een wandeling van drie kwartier langs een uitgezette route.

De meeste mensen stappen toch in de bus, en dat is te begrijpen: dit is de toegang tot de Schotse Hooglanden. Inverness ligt op veertig kilometer, drie kwartier rijden.

Reken erop dat de excursies hier lang duren. Alles van betekenis ligt op een uur of meer, en de wegen zijn smal.

Wat er binnen een uur ligt

Loch Ness begint even voorbij Inverness en is met ruim tweehonderddertig meter zo diep dat er meer water in zit dan in alle meren van Engeland en Wales samen.

Aan de oever staat Urquhart Castle, een ruïne op een landtong, in 1692 opgeblazen door de eigen bezetting om te voorkomen dat ze in handen van opstandelingen viel. Het is het meest bezochte punt van het meer.

Dichterbij ligt Culloden, waar in april 1746 in ongeveer een uur een einde kwam aan de laatste jakobitische opstand. Het slagveld is als open heideveld bewaard, met vlaggen die de linies markeren en met grafheuvels per clan; het is stil en het is indrukwekkend.

Verder noordwaarts staat Dunrobin Castle, met torenspitsen en Franse tuinen, en er zijn distilleerderijen op een kwartier rijden. Whisky uit deze streek geldt als lichter en bloemiger dan die van de westkust.

Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Vijf maanden zomer

Juni telt 53 reizen, augustus 52 en mei 48. In februari, november en december komt hier niets langs, in januari 1 en in oktober 3.

Het seizoen loopt van april tot en met september en is daarbinnen opvallend gelijkmatig: geen scherpe piek, maar vijf maanden die elk ongeveer evenveel schepen krijgen.

Reken op tien tot zeventien graden, op regen en op wind, ook in juli. Het voordeel van deze breedte is het licht: in juni wordt het hier nauwelijks helemaal donker.

145 van de 266 reizen duren tien tot veertien dagen en 100 vijftien dagen of langer. Ze vertrekken uit Southampton (84), Rotterdam (36) en Hamburg (31).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Southampton, Belfast, Rotterdam en Dover, met Belfast op 155 en Kirkwall op 118.

Waar je op moet letten

• Het dorp is klein; het gaat om wat er landinwaarts ligt.
• Reken op lange excursies; Inverness is drie kwartier rijden.
• Neem een winddichte jas mee, ook in juli.
• Kijk naar de boorplatforms bij het binnenvaren.
• Buiten april tot september komt hier niets.