Cruises naar Ilok

Tachtig van de achtentachtig reizen komen van een rederij, en beginnen in Roemenie

Er komen 123 reizen langs in Ilok en er vertrekt er geen enkele. Tachtig van die achtentachtig komen van een enkele rederij, en tachtig beginnen in dezelfde haven.

Die haven is Giurgiu, aan de Donau in Roemenie tegenover Roese in Bulgarije. Dat is de opstapplaats voor wie vanuit Boekarest een reis over de benedenloop maakt.

Wat dat betekent is dat deze pagina in de praktijk een programma is. Zesenveertig van de reizen duren zeven nachten en vierendertig veertien, en dat zijn de twee vaste lengtes van dat programma: een week over de benedenloop, of twee weken helemaal door tot Passau.

De prijzen lopen van tweeduizend zeshonderdveertig euro tot achtduizend driehonderdnegentig, en bij achttien reizen ontbreekt het bedrag. Dat is een smalle band, en dat hoort bij riviercruises waar de schepen op elkaar lijken.

Er wordt 10 maanden per jaar aangelegd, met dertien in mei, september en oktober. In januari en februari komt hier niets, en in juli en augustus zakt het terug naar zes en vijf.

Dat laatste is voor de Donau een terugkerend beeld: de hitte in de laagvlakte en het risico van laag water maken de zomer minder aantrekkelijk dan het voor- en najaar.

De wijn die bij een kroning is geschonken

Dit stadje ligt op een heuvel boven de rivier, en die heuvel is de reden dat er al zeshonderd jaar wijn wordt gemaakt.

Onder het kasteel liggen kelders die in de vijftiende eeuw zijn uitgegraven, met gewelven van baksteen en vaten die er al generaties staan. Het gaat om een witte druif die hier bijzonder goed uitpakt en die elders in Europa zelden zo droog wordt gemaakt.

Wat dit huis bekend heeft gemaakt is een levering. Bij de kroning van de Britse koningin in 1953 is een jaargang uit deze kelders geschonken, en daar wordt hier nog altijd naar verwezen.

Er zijn rondleidingen door de kelders met een proeverij erbij, en dat is de vaste excursie hier. Zij ligt op loopafstand van de aanlegplaats, want het stadje is klein.

Neem er iets van mee als het je bevalt. Deze wijn wordt buiten dit gebied nauwelijks verkocht en je komt hem in Nederland vrijwel niet tegen.

Een burcht die drie rijken heeft gezien

Boven op die heuvel ligt een ommuurd terrein waar de geschiedenis van deze streek in lagen op elkaar ligt.

In de vijftiende eeuw was dit een Hongaarse vesting aan de zuidgrens van het rijk, tegen de Ottomanen. In de kerk daar ligt een monnik begraven die in 1456 het ontzet van Belgrado heeft helpen organiseren en die enkele maanden later hier aan de pest is gestorven; hij is later heilig verklaard.

In 1526 namen de Ottomanen het en zij bleven honderdtweeenzestig jaar. Uit die tijd staat er nog een grafmonument van een derwisj en de fundering van een badhuis.

Na de herovering in 1688 kreeg een Italiaanse familie het gebied als beloning voor het financieren van die oorlog, en die heeft er een landhuis neergezet dat er nog staat. Diezelfde familie heeft die wijnkelders uitgebouwd.

Je loopt in een uur over het terrein: de muren, het landhuis, de kerk en het uitzicht over de rivier en over Servie aan de overkant. Wij hebben de openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Wat hier in 1991 is gebeurd

Dit is de meest oostelijke plaats van Kroatie, en dat heeft in de jaren negentig een prijs gehad die je moet kennen voordat je hier rondloopt.

In oktober 1991 stond het Joegoslavische leger rond het stadje en werd de bevolking voor de keuze gesteld. Er is onder die druk een stemming gehouden, en daarna is vrijwel de hele Kroatische bevolking vertrokken: ongeveer zesduizend mensen in een colonne van auto's en tractoren.

Zij zijn zeven jaar weggebleven. Dit gebied is pas in 1998 langs vreedzame weg weer onder Kroatisch bestuur gekomen, en een deel van de mensen is toen teruggekeerd en een deel niet.

Op vijfendertig kilometer stroomafwaarts ligt de stad die het zwaarst is getroffen. Die is in 1991 zevenentachtig dagen belegerd en vrijwel volledig kapotgeschoten, en de watertoren met de gaten erin is daar als nationaal gedenkteken blijven staan.

Dat is de tweede excursie die hiervandaan wordt aangeboden, en zij is van een heel andere orde dan de wijnkelder. Er is een gedenkplaats bij een boerderij waar na de val gevangenen zijn vermoord.

Wie beide op een dag doet, moet zich daarop instellen. Het is niet zwaar om te lopen maar wel om aan te horen.

De rivier als grens

Vanaf de muren kijk je op de Donau, en die is hier grens tussen twee landen.

Aan de overkant ligt Servie, met een stadje recht tegenover dit. Er ligt een brug een paar kilometer verderop en er is een grenspost; het schip vaart tussen beide landen door.

Deze streek is eeuwenlang een gemengd gebied geweest, met Kroaten, Serviers, Hongaren en Slowaken door elkaar, en dat is aan de dorpen en de kerken nog te zien. De vlakte erachter is een van de vruchtbaarste van Europa: zwarte grond, mais en zonnebloemen tot aan de horizon.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Belgrado, Novi Sad, Budapest en Mohacs. Daar staan Boedapest, Belgrado en Novi Sad bij, en dat zijn de plaatsen waar de reis werkelijk om draait.

De rederijen die hier langskomen zijn AmaWaterways en Viva Cruises. Dit stadje van vijfduizend inwoners is daarmee een van de kleinste plaatsen op de hele route.

Waar je op moet letten

• Negen van de tien reizen komen van een rederij. Vergelijken heeft hier weinig zin.
• Tachtig reizen beginnen in Giurgiu, de opstapplaats bij Boekarest.
• De wijnkelder ligt op loopafstand. Daarvoor heb je geen bus nodig.
• De excursie naar Vukovar gaat over de oorlog; weet waar je aan begint.
• Mei, september en oktober zijn het drukst; in de zomer is het hier heet.
• Let op de waterstand. Bij laag water gaat een deel met de bus.