Cruises naar Hvar

Akkers die al 2.400 jaar hetzelfde liggen

Er komen 233 reizen langs in Hvar en er vertrekt er geen enkele. Het merkwaardigste van dit eiland ligt niet aan zee maar op de vlakte in het midden.

Toen Griekse kolonisten uit Paros hier in 384 voor Christus een stad stichtten, verdeelden zij de vlakte erachter in rechthoekige percelen. Die percelen waren ongeveer 180 bij 900 meter en werden afgebakend met muurtjes van opgeraapte steen.

Die verdeling ligt er nog. Dezelfde muurtjes, dezelfde percelen, dezelfde paden ertussen, en er wordt nog steeds wijn en olijf op verbouwd.

Er zijn in het Middellandse Zeegebied maar weinig plekken waar een Griekse landindeling zo compleet bewaard is gebleven, en dit is de best bewaarde die er is. De vlakte staat sinds 2008 op de Werelderfgoedlijst.

Dat het bleef liggen komt doordat er nooit iets overheen is gebouwd. De vlakte is altijd landbouwgrond geweest en de steenmuurtjes waren te veel werk om weg te halen.

Een theater boven een wapenmagazijn

Aan het plein van Hvar-stad staat een gebouw waar oorlog en toneel op elkaar zijn gestapeld.

Beneden is het Arsenaal, waar Venetië zijn galeien binnenhaalde om ze te herstellen; de boog aan de kade is groot genoeg voor een schip. Boven op dat gebouw is in 1612 een theaterzaal gebouwd.

Wat dat bijzonder maakt is voor wie het was. In een tijd dat toneel een zaak van hoven was, kon hier iedereen naar binnen, adel en gewone burgers samen, en dat is voor die eeuw ongebruikelijk.

Het geldt als een van de oudste publieke theaters van Europa. De zaal is meermalen verbouwd en na een lange restauratie weer open.

Het plein ervoor is het grootste van Dalmatië, met aan het eind de kathedraal van Sint-Stefanus en zijn losstaande klokkentoren. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Lavendel, en waarom er minder van is

Hvar staat bekend om lavendel, en dat beeld klopt maar het is kleiner dan het was.

Op de dorre hellingen in het oosten van het eiland werd er vanaf de jaren twintig op grote schaal geteeld, met destilleerketels in de dorpen. Het eiland leverde een flink deel van de Joegoslavische lavendelolie.

Daarna liep het terug: mensen trokken weg naar de kust en naar het buitenland, en de teelt is arbeidsintensief. In 2003 kwam daar een grote bosbrand overheen die veel van de overgebleven velden verwoestte.

Er is de laatste jaren opnieuw aangeplant, en er zijn dorpen waar het weer een bron van inkomsten is. Wat je op de markt koopt is niet vanzelf van het eiland; vraag ernaar.

De bloei valt in juni en begin juli. Daarbuiten zie je de struiken wel maar niet de kleur.

De zon als reclame

Hvar heeft van zijn weer al meer dan een eeuw een verkoopargument gemaakt.

Het eiland telt ongeveer 2.700 zonuren per jaar en geldt daarmee als het zonnigste van Kroatië. In 1868 richtten inwoners hier een gezelschap op om bezoekers naar het eiland te halen, een van de oudste van Europa in zijn soort.

Dat gezelschap bedacht een garantie die later beroemd is geworden: sneeuwde het tijdens het verblijf, dan kregen gasten hun geld terug. Sneeuw komt hier eens in de zoveel jaar voor en blijft niet liggen.

De keerzijde is water. Het eiland heeft geen rivieren en leefde eeuwenlang van regenbakken; sinds de jaren tachtig komt het drinkwater via een leiding van het vasteland.

In het hoogseizoen is Hvar-stad druk en 's avonds luidruchtig. De gemeente heeft daarom regels ingevoerd voor gedrag op straat, met boetes voor onder meer rondlopen in badkleding in het centrum.

Alleen de zomer, en kleine schepen

September telt 57 reizen, augustus 49 en juli 41. Van november tot februari komt hier niets langs.

Dat gat van vier maanden is de Adriatische winter: koud, nat en met bura, de valwind die vanaf het vasteland over zee slaat en de veerdiensten stillegt.

Wat verder opvalt is de prijs. Dat komt door wie hier vaart: de vier rederijen met de meeste aanlopen zijn allemaal kleine luxeschepen en jachten, en de grote maatschappijen die de prijs elders drukken komen hier niet.

104 van de 233 reizen duren tien tot veertien dagen en 85 zes tot negen. 113 vertrekken uit Venetië, 58 uit Athene en 34 uit Dubrovnik.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Dubrovnik, Venetie, Kotor en Athene (Piraeus), met Dubrovnik op 238 en Kotor op 122. De rederijen zijn Emerald Yacht Cruises, Explora Journeys, Windstar Cruises en Seabourn met schepen als Wind Spirit, Emerald Kaia, Seabourn Ovation en Explora 1.

Waar je op moet letten

• Grote schepen liggen voor anker; je gaat met een tender de haven in.
• Het plein en het theater liggen naast de steiger.
• Lavendel bloeit in juni; daarbuiten koop je alleen olie.
• Naar het fort boven de stad is het een klim van twintig minuten.
• Van november tot februari vaart hier niets.