Cruises naar Gotenborg

De naam staat verkeerd gespeld in het bestand

Er komen 104 reizen langs in Gotenborg en er vertrekt er geen enkele. Het eerste dat aan dit record opvalt is de schrijfwijze.

In het Zweeds heet deze stad Goteborg, met een umlaut op de o. In het Engels heet zij Gothenburg en in het Nederlands wordt zij meestal als Goteborg geschreven, soms als Gotenburg.

Wat hier staat is geen van die drie. Het is een kruising tussen de Zweedse en de oude Nederlandse vorm, en zo schrijft niemand haar.

Dat is meer dan een schoonheidsfoutje. Wie in een zoekveld de gewone spelling intypt, krijgt deze haven niet te zien, want de letters komen niet overeen. Wij hebben nagekeken of er een tweede record onder de juiste naam bestaat en dat is er niet: dit is het enige, en alle honderdvier reizen hangen eraan.

Zoek hier dus op deze schrijfwijze, of ga af op de vertrekhaven. Wij passen de naam niet zelf aan, omdat wij dan gegevens zouden wijzigen die de leverancier heeft aangeleverd.

De stad die Nederlanders hebben aangelegd

Deze stad is in 1621 gesticht door de Zweedse koning, en de mensen die haar hebben ontworpen kwamen uit de Lage Landen.

Zweden had een stad nodig aan zijn enige stukje westkust, tussen Deens en Noors gebied in, en had daar geen ervaring mee. Het haalde daarom Nederlandse ingenieurs die wisten hoe je op drassige grond bouwt.

Wat zij neerzetten was een Nederlandse stad. Een rechthoekig stratenplan met grachten erdoorheen, een gracht eromheen als verdediging, en een haven die tot in het centrum doorliep. De grote gracht die dwars door het centrum loopt en de vestinggracht eromheen liggen er nog.

Het ging verder dan het ontwerp. In de eerste jaren zat er een Nederlandse meerderheid in het stadsbestuur en werden de notulen in het Nederlands geschreven. Een deel van de eerste bewoners kwam uit Holland en Zeeland.

Voor een Nederlandse bezoeker maakt dat een wandeling hier anders. De grachten met bomen erlangs, de bruggen en de rooilijnen zien er bekend uit, en dat is geen toeval maar bouwkunde die is meegereisd.

De kade waar een miljoen Zweden zijn vertrokken

Tussen 1850 en 1930 zijn ruim een miljoen Zweden naar Amerika vertrokken, op een bevolking die rond 1900 nog geen vijf miljoen telde.

Bijna allemaal gingen zij via deze stad. Zij kwamen met de trein uit het binnenland, sliepen in de emigrantenherbergen bij de haven en scheepten hier in, eerst naar Hull in Engeland en vandaar naar New York.

Vanaf 1915 voer er een eigen lijn rechtstreeks op New York, vanaf een kade die daarom de Amerikakade heet. Die dienst heeft tot in de jaren zeventig bestaan.

Het is diezelfde hoek van de haven waar de cruiseschepen nu aanleggen. Het pakhuis aan die kade staat er nog en is verbouwd; het scheepvaartmuseum in de stad besteedt aandacht aan die uittocht.

De oorzaak was honger. Er waren misoogsten in de jaren zestig van de negentiende eeuw, er was te weinig grond en de erfregels verdeelden de boerderijen tot ze te klein werden. Vrijwel elke Zweedse familie heeft er verwanten aan overgehouden.

Wat er te voet en met de veerboot te doen is

De kade ligt aan de rand van het centrum en de stad is klein genoeg om te lopen.

Er staat een vishal uit 1874 die eruitziet als een kerk, met spitsbogen en een hoog dak, en waar gewoon vis wordt verkocht en gegeten. Die bijnaam heeft zij van meet af aan gehad, en zij is inmiddels het bekendste gebouw van de stad.

Ten zuiden van het centrum ligt een wijk met houten huizen van twee en drie verdiepingen, waar de begane grond van steen is en de rest van hout; dat was een voorschrift tegen brand. Daar zitten de cafes en de bakkers, en het is de meest gefotografeerde straat hier.

Vanaf een halte aan de zuidkant vertrekken veerboten naar de scherenkust: een reeks eilanden waar geen auto's mogen komen, met rotsen, houten huizen en badplaatsen. Die veerboten horen bij het gewone stadsvervoer en zijn met een normaal kaartje te doen. Reken op een uur heen.

Aan de rand van het centrum ligt een pretpark uit 1923 met een houten achtbaan, en dat is het drukst bezochte attractiepark van Scandinavie. Wij hebben de openingstijden, vaartijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Een zomerhaven, met korte reizen ertussen

Er wordt 11 maanden per jaar aangelegd, maar het zwaartepunt ligt kort. juli telt zestien aanlopen, augustus vijftien, juni dertien en september twaalf.

In november komt er niets en in januari staan er twee. Dat is logisch voor deze breedte: het is dan een paar uur licht en de Oostzee kan dichtvriezen.

De duur van de reizen valt in twee groepen uiteen. Veertien reizen duren veertien nachten en dertien duren zeven nachten, maar er staan ook acht reizen van drie nachten en drie van vier.

Die korte reizen komen van de grootste aanbieder hier, die op zevenenveertig van de honderdvier aanlopen staat en vanuit Kiel en Warnemunde vaart. Negenendertig reizen beginnen in Kiel en zeventien in Kopenhagen.

De prijzen lopen van vierhonderdnegenentwintig euro tot honderdeenendertigduizend negen euro; bij negen reizen ontbreekt het bedrag. Dat hoogste bedrag is een wereldreis van bijna een half jaar die hier onderweg aanlegt, en die vertekent het beeld. Kijk naar de reizen van drie tot zeven nachten als je een idee wilt van wat gebruikelijk is.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Kopenhagen, Kiel, Aarhus en Oslo.

Waar je op moet letten

• De naam staat verkeerd gespeld; zoeken op de gewone schrijfwijze levert niets op.
• Er vertrekt hier niets. De vertrekhavens zijn Kiel en Kopenhagen.
• Het seizoen is mei tot en met september. Daarbuiten is het aanbod klein.
• De stad is te voet te doen. Je hebt hier geen excursie nodig.
• De scherenkust kost een uur varen en gaat met het gewone stadsvervoer.
• Er staan reizen van drie en vier nachten; dat zijn korte tochten vanuit Duitsland.