Cruises vanuit Fortaleza

De Noorse Fjorden zijn nu tot drie graden onder de evenaar gekomen

Er komen 59 reizen langs in Fortaleza en er vertrekken er twee. Bij vijftien van die zevenenvijftig staan de Noorse Fjorden als vaargebied.

Dit is Noordoost-Brazilie, op drie graden onder de evenaar. Noorwegen ligt ruim achtduizend kilometer noordelijker en deze schepen komen er niet in de buurt.

Wij kennen deze keten en dit is de zevende plek waar wij haar natrekken. De bron is een fjord aan de kust van Labrador die het etiket bij honderd procent van zijn reizen draagt, en die staat op veertien van de vijftien getagde reizen hier.

Van de drieenveertig reizen hier waar die fjord niet op staat, draagt er precies een de tag. Dat is dezelfde uitzondering die wij op de vorige pagina hebben uitgezocht, en die heeft een tweede drager op de route.

Hoe een Labradorse fjord op een Braziliaanse pagina belandt, is aan de vertrekhavens te zien: dertien reizen hier beginnen in Kangerlussuaq op Groenland. Dat zijn oversteken die aan het eind van het poolseizoen naar het zuiden varen.

Daarmee heeft dit etiket in dit bestand een afstand afgelegd van Labrador tot de evenaar. Filter dus niet op vaargebied; ook Scandinavie staat hier op zeventien reizen en het Poolgebied op vijftien.

Vijfentwintig van de zevenenvijftig aanlopen vallen in oktober

Er wordt 8 maanden per jaar aangelegd, en de verdeling laat precies zien wat voor haven dit is.

Oktober telt vijfentwintig aanlopen, januari elf en augustus acht. Dat is vierenveertig procent van het jaar in een maand.

Die maand is geen toeval. Dit is de tijd waarin schepen van het noordelijk halfrond naar het zuidelijk verkassen, en deze plaats ligt precies op de route: het is de eerste grote Braziliaanse haven die je tegenkomt als je de Atlantische Oceaan vanuit het noorden oversteekt.

Daarom is dit vrijwel uitsluitend een tussenstop. Er vertrekken maar twee reizen, en negen beginnen in Southampton, zes in Bridgetown en Fort Lauderdale, vijf in Halifax en Hamburg.

De reizen zijn navenant lang: er zitten veertien verschillende lengtes in van negen tot vierendertig nachten. De prijzen lopen van zestienhonderdzesenzeventig euro tot vierennegentigduizend achtennegentig, en bij twaalf van de zevenenvijftig ontbreekt het bedrag.

Wie hier dus wil komen, moet een oversteek boeken. Een week Brazilie vanaf deze kade bestaat in dit bestand niet.

De vissers die in 1881 weigerden

Deze stad heeft een geschiedenis waar in Nederland niemand van heeft gehoord en die het verdient.

In deze provincie is de slavernij in 1884 afgeschaft, vier jaar voor de rest van Brazilie. Dat is niet door de regering bedacht maar afgedwongen van onderaf, en het begon in deze haven.

Er lag hier geen kade. Wie een schip op wilde, moest met een vlot van balsahout worden overgezet, en dat werk deden de vissers van deze kust, die met zulke vlotten ook op zee gingen.

In januari 1881 hebben zij geweigerd om tot slaaf gemaakte mensen naar de schepen te varen die hen naar de koffieplantages in het zuiden zouden brengen. Zonder die vlotten kwam er niemand aan boord, en de handel viel stil.

De man die daar leiding aan gaf was zelf visser en hij is de zeedraak genoemd. Hij is naar Rio gehaald en daar als held onthaald door de afschaffingsbeweging, en de handel is hier nooit meer op gang gekomen.

Het culturele centrum van deze stad, een groot gebouw aan het oude havenkwartier met een museum en een planetarium, draagt zijn naam. Dat is de plek om dit verhaal te horen en het ligt op loopafstand van de kade.

Zeilvlotten, wind en duinen

Die vlotten varen nog steeds, en dat is aan het strand bij de vissershaven te zien.

Het zijn platte vlotten van lichte stammen met een driehoekig zeil, zonder kiel en zonder verschansing, en er wordt tot tientallen kilometers uit de kust mee gevist. Ze worden 's ochtends vroeg binnengehaald en de vangst wordt ter plekke verkocht.

Wat deze kust verder bepaalt is de wind. Van juli tot januari staat er vrijwel onafgebroken een passaat van vier tot zes beaufort, en dat heeft deze streek tot een van de bekendste gebieden ter wereld voor kitesurfen gemaakt.

Op ongeveer dertig kilometer ten westen liggen duinen die tot aan het water komen, met lagunes ertussen waar het regenwater in blijft staan. Daar wordt met strandbuggy's overheen gereden en dat is de meest geboekte uitstap.

Verder naar het westen ligt een dorp achter een duin dat als een van de mooiste stranden ter wereld wordt genoemd, maar dat is driehonderd kilometer en een dag rijden enkele reis. Dat past niet in een aanlegdag.

In de stad zelf is er een overdekte markt van vier verdiepingen met honderden kraampjes, vooral kant en hangmatten, en een boulevard met een vismarkt. De stad telt tweekommazeven miljoen inwoners en is druk.

De droogte die de helft van de provincie doodde

Deze streek heeft een geschiedenis van droogte die haar karakter heeft gevormd.

Tussen 1877 en 1879 viel er hier vrijwel geen regen. Naar schatting vijfhonderdduizend mensen zijn omgekomen, ongeveer de helft van de bevolking van de provincie, en het is een van de dodelijkste droogtes uit de wereldgeschiedenis.

Wie kon vertrok. Een groot deel van hen is naar het Amazonegebied getrokken om rubber te tappen, en de nakomelingen van die trek wonen daar nog.

Sindsdien zijn er stuwmeren aangelegd en is er een kanaal gegraven dat water uit de rivier de Sao Francisco hierheen brengt. Droogte is er nog steeds en het blijft de bepalende zorg van het achterland.

Van dat achterland merk je aan de kust weinig, en dat is precies het punt: dit is een groene, natte kuststrook met een droge binnenlandse steppe erachter die begint zodra je een uur landinwaarts rijdt.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Rio de Janeiro, Bridgetown, Montevideo en Devils Island, French Guiana. Wij hebben de afstanden, rijtijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Filter niet op vaargebied. Vijftien reizen staan onder de Noorse Fjorden.
• Vierenveertig procent van de aanlopen valt in oktober. Dat is de overstekenmaand.
• Dit is een tussenstop op een lange reis. Er vertrekken er maar twee.
• De duinen liggen op dertig kilometer en zijn de gebruikelijke uitstap.
• Het beroemde strand ligt driehonderd kilometer verderop. Dat haal je niet.
• Het culturele centrum ligt op loopafstand en vertelt het verhaal van 1881.