Cruises naar Devils Island, French Guiana

Dit record is de bron van een fout vaargebied

Er komen 48 reizen langs in Devils Island, French Guiana en er vertrekt er geen enkele. Bij alle zevenenveertig staat Europa als vaargebied, en dat is honderd procent.

Wij zijn dat op andere pagina's tegengekomen en hebben het daar teruggevoerd op dit record. Bij Salvador de Bahia dragen zeventien van de verkeerd getagde reizen deze haven mee; bij Port of Spain veertien.

De omgekeerde toets bevestigt het. Van de grote buurhavens komt er geen enkele in de buurt van honderd procent zonder deze pagina erin: Bridgetown blijft op achtendertig procent steken, Rio de Janeiro op drieenvijftig en Port of Spain op tweeenveertig.

Nu is er iets bijzonders aan de hand, want hier is het etiket niet eens onzinnig. Deze eilanden horen bij een Frans departement en dat is onderdeel van de Europese Unie; staatsrechtelijk is dit Europa.

Dat is wel het enige punt in dit bestand waar die verklaring standhoudt. Op de pagina van Taiohae hebben wij haar juist verworpen, omdat Papeete in Frans-Polynesie maar op drieentwintig procent staat en dat gebied niet bij de Unie hoort. Het etiket zelf klopt hier dus, maar het reist mee naar reizen waar het niet meer klopt.

En het draagt zelf een fout etiket van elders

Terwijl deze pagina een bron is van het ene etiket, is zij tegelijk het slachtoffer van een ander. Dat maakt haar leerzaam.

Bij veertien van de reizen hier staan de Noorse Fjorden. Deze eilanden liggen op vijf graden noorderbreedte, ruim zesduizend kilometer van Noorwegen.

Dat etiket komt van een fjord in Labrador dat bij negenenvijftig van zijn negenenvijftig reizen dezelfde tag draagt en het over hele routes meesleept. Dertien reizen hier vertrekken uit Kangerlussuaq op Groenland, en dat is de verbinding.

Een record kan dus tegelijk zender en ontvanger zijn. Dat is voor het begrijpen van dit bestand het nuttigste wat deze pagina laat zien: de etiketten hangen niet aan reizen maar planten zich voort langs routes.

Praktisch blijft het simpel. Filter hier niet op vaargebied maar op vertrekhaven en op duur.

Er staan geen coordinaten bij, en het tweede record staat in Canada

Het veld voor de plaatsbepaling is bij dit record leeg gelaten. Dat is hinderlijk maar het is niet het ergste.

Er staat namelijk een tweede record voor dezelfde eilandengroep, onder de naam van het grootste eiland ervan, met eenentwintig aanlopen. De coordinaten daarvan wijzen naar zesenveertig graden noorderbreedte en eenenzestig graden westerlengte.

Dat is Kaap Breton in Nova Scotia, vierenveertighonderd kilometer verderop. En ook dat is geen toeval: dat Canadese eiland heeft van 1713 tot 1758 als Franse kolonie precies dezelfde naam gedragen.

Het is dus opnieuw een naamsverwarring die uit de geschiedenis komt en niet uit toeval, net als bij Husavik, Harlingen en Tobermory. Alleen gaat het hier niet om kolonisten die hun dorpsnaam meenamen maar om een koloniale naam die twee keer is gebruikt.

De overlap tussen die twee records is nul: geen enkele reis draagt ze allebei. Wie het volledige aanbod voor deze eilanden wil zien, moet dus op twee plaatsen kijken; samen gaat het om achtenzestig aanlopen.

Waar je werkelijk aan land gaat

De naam van dit record verwijst naar het kleinste van drie eilanden, en juist daar kom je niet.

Dat eiland heeft geen steiger en er staat een stroming tussen dat als een van de sterkste van de kust geldt. Gevangenen werden er vroeger met een kabelbaan naartoe gebracht. Bezoekers gaan aan land op het grootste eiland ernaast en kijken vanaf de rotsen naar het kleine.

Op dat grootste eiland stonden het bestuur, het hospitaal en de woningen van de bewakers. Die gebouwen staan er nog, half door de begroeiing overgenomen, met palmen die door de bewakers zijn geplant en met apen en agoeti's die tussen de ruines lopen.

Op het derde eiland lagen de strafcellen, waar mannen in het donker zaten en niet mochten praten. Dat eiland is minder toegankelijk en wordt niet altijd aangedaan.

De eilanden zijn nu eigendom van het Franse ruimtevaartagentschap, want zij liggen onder de baan van de raketten die dertien kilometer verderop opstijgen. Bij een lancering worden zij ontruimd.

Een strafkolonie van een eeuw

Vanaf 1852 zijn er ruim zeventigduizend veroordeelden vanuit Frankrijk naar dit gebied verscheept, en dat is tot 1953 doorgegaan.

De eilanden zelf golden binnen dat stelsel als het minst dodelijke deel: er woei zeewind en er was geen malaria zoals in de kampen op het vasteland. Wie daar terechtkwam, ging vaak binnen enkele jaren dood aan koorts of uitputting.

Het bekendste geval is dat van een Franse legerofficier die in 1895 op valse gronden voor spionage was veroordeeld en hier vier jaar alleen op het kleine eiland heeft gezeten, in een stenen hut, met bewakers die niet met hem mochten spreken. Zijn zaak heeft Frankrijk jarenlang verdeeld en hij is later volledig gerehabiliteerd.

Er is daarnaast een boek uit 1969 over een ontsnapping van dat eiland op een zak kokosnoten, dat wereldwijd is gelezen en tweemaal verfilmd. Historici nemen aan dat de schrijver een deel van de verhalen van medegevangenen als eigen belevenis heeft opgeschreven; wij geven dat zo weer en niet als vaststaand.

Er wordt 7 maanden per jaar aangelegd. oktober telt vijftien aanlopen, januari tien, augustus acht en september en februari elk vijf; van maart tot en met juni komt er niets. Bij zes van de zevenenveertig reizen ontbreekt het bedrag en de prijzen lopen van vierduizend negenenvijftig euro tot vierennegentigduizend achtennegentig euro. De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Bridgetown, Rio de Janeiro, Fortaleza en Salvadore de Bahia. Wij hebben de vaartijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Deze eilanden staan twee keer in het bestand; het tweede record staat in Canada.
• Je gaat niet aan land op het eiland waar dit record naar heet, maar op het grootste ernaast.
• De Noorse Fjorden in de vaargebieden zijn fout; Europa is staatsrechtelijk juist maar reist te ver mee.
• Er staan geen coordinaten bij dit record.
• Van maart tot en met juni komt hier niets.
• Bij een lancering vanaf de wal worden de eilanden ontruimd.