Een Turkse haven midden in de Griekse eilanden

Er komen 43 reizen langs in Cesme en er vertrekt er geen enkele. Bij alle zevenenvijftig staan de Griekse Eilanden als vaargebied, en dit is Turkije.

Dat is geen fout maar een beschrijving van waar deze plaats ligt. Wij hebben per reis nagekeken of er een Griekse haven op de route staat en dat is bij alle zevenenvijftig het geval.

Kijk naar de kaart en het spreekt vanzelf. Het Griekse eiland Chios ligt op ongeveer tien kilometer van deze kust, dichterbij dan de meeste Griekse eilanden bij elkaar liggen, en het is bij helder weer vanaf de boulevard te zien.

Deze kust en die eilanden vormden eeuwenlang een geheel. De grens die er nu doorheen loopt is van 1923 en die is jonger dan vrijwel alles wat je hier ziet.

Ook de negen reizen onder de westelijke Middellandse Zee kloppen: alle negen doen werkelijk een Italiaanse, Spaanse of Franse haven aan. Dat is op deze pagina's het vermelden waard, want wij hebben datzelfde etiket op negen andere plaatsen moeten afkeuren.

Achtentwintig reizen beginnen in Piraeus en tien in Dubrovnik. Ga hier dus gerust op het vaargebied af.

De bevolking van deze streek is in 1923 verwisseld

Wat je in de dorpen om deze haven ziet, is gebouwd door mensen die er niet meer wonen.

Na de oorlog tussen Griekenland en Turkije is in 1923 bij verdrag afgesproken dat de bevolkingen zouden worden uitgewisseld. Ongeveer een komma twee miljoen orthodoxe christenen moesten Turkije verlaten en ongeveer vierhonderdduizend moslims Griekenland.

Dat gebeurde op grond van geloof en niet van taal, en er zaten mensen bij die geen woord Grieks spraken en toch naar Griekenland gingen, en omgekeerd. Vrijwel niemand had er zelf iets over te zeggen.

Deze streek was tot dat jaar overwegend Grieks. Het dorp tien kilometer landinwaarts dat nu het bekendste van de kust is, was een Grieks wijnbouwdorp, en de stenen huizen met de blauwe luiken en de kleine binnenplaatsen zijn door die bewoners gebouwd.

Wat er kwam waren moslimgezinnen uit Griekenland, vooral van Kreta en uit Thessalie, die hier hun eigen gewoonten meebrachten. In sommige families werd nog generaties lang Grieks gesproken.

Dat is de laag onder het toerisme dat er nu is, en het maakt een wandeling door die dorpen anders. De kerken staan er nog, deels als moskee en deels als ruine.

Een zeeslag waarbij een vloot in een nacht verdween

In de baai voor deze plaats is in juli 1770 een van de meest eenzijdige zeeslagen uit de geschiedenis geleverd.

Een Russische vloot was helemaal om Europa heen gevaren, van de Oostzee via de Atlantische Oceaan naar de Egeische Zee, om de Ottomaanse vloot aan te vallen. Dat was op zichzelf al een prestatie van formaat.

Na een eerste treffen trok de Ottomaanse vloot zich terug in deze baai en ging daar dicht opeen voor anker liggen. Dat bleek een fout.

De Russen stuurden in de nacht branders naar binnen, schepen vol pek en buskruit die in brand werden gestoken. Het vuur sloeg van schip op schip over en binnen enkele uren was vrijwel de hele Ottomaanse vloot verbrand.

De verliezen liepen aan Ottomaanse zijde in de duizenden en aan Russische zijde in de tientallen. Het is een van de zwaarste nederlagen die een vloot ooit heeft geleden en het heeft het machtsevenwicht in deze zee voor decennia verlegd.

Boven de haven staat een Genuees kasteel uit 1508 waarin een museum over die slag zit. Dat is het belangrijkste gebouw van het stadje en het ligt op vijf minuten van de kade.

Warm water uit de grond

De naam van deze plaats betekent bron of fontein, en dat is letterlijk bedoeld.

Er komt hier op verschillende plekken warm water uit de grond, tot in zee toe. Er zijn baden waar dat water wordt gebruikt en er is een strand waar het warme water op sommige plekken zo uit de bodem opwelt dat je het onder je voeten voelt.

Dat water is zwavelhoudend en het wordt sinds de oudheid gebruikt. Er zijn resten van Romeinse baden gevonden en er staan negentiende-eeuwse badhuizen.

Naast de haven ligt een baai met een strand van fijn zand dat aflopend en ondiep is, en dat is voor deze kust ongebruikelijk; het meeste is rots. Dat strand is met een taxi in tien minuten te bereiken.

Het dorp landinwaarts is bekend om iets anders: daar staat vrijwel altijd wind, en het is uitgegroeid tot een van de bekendste plekken voor windsurfen in de Middellandse Zee. De baai daar is ondiep, vlak en breed, en dat is precies wat beginners nodig hebben.

Datzelfde dorp heeft straten met stenen huizen, bougainville en restaurants, en het is in de zomer druk. Er staan windmolens op de heuvel erboven die nog uit de Griekse tijd stammen.

Praktisch

Er wordt 7 maanden per jaar aangelegd, met oktober op dertien, augustus op twaalf en mei op elf. In juli zakt het terug naar twee.

Die dip in juli is opvallend en wij hebben er geen verklaring voor die wij hard kunnen maken. Wij hebben op meer kleine mediterrane havens een zomerdip gezien, bij Trogir, Bonifacio, Port-Vendres en Sanary-sur-Mer, en telkens konden wij de oorzaak niet aanwijzen; dit is het vijfde geval.

De prijzen lopen van tweeentwintighonderdnegenennegentig euro tot eenenveertigduizend honderdacht, en bij acht van de zevenenvijftig reizen ontbreekt het bedrag. Die hoge ondergrens komt doordat er vrijwel alleen kleine luxeschepen aanleggen.

Er leggen zes rederijen aan en drieendertig van de aanlopen komen van de grootste. Tien reizen duren zeven nachten en tien eenentwintig nachten.

De stad zelf is klein, ongeveer veertigduizend inwoners, en het centrum ligt aan de kade. Efeze ligt op ruim honderd kilometer en dat is een lange dag; daarvoor is de haven verderop aan deze kust geschikter.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Athene (Piraeus), Istanbul, Mykonos en Kusadasi. Wij hebben de afstanden, rijtijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• De vaargebieden kloppen allebei. Alle reizen doen werkelijk Griekenland aan.
• Efeze ligt op ruim honderd kilometer. Dat is een lange dag.
• Het centrum ligt aan de kade. Je hebt geen excursie nodig.
• In juli is het hier juist rustig, en waarom weten wij niet.
• Het surfdorp ligt tien kilometer landinwaarts en is in de zomer druk.
• Van november tot en met maart komt hier niets.