Cruises naar Cai Be

Een markt die aan het verdwijnen is

Er komen 290 reizen langs in Cai Be en er vertrekt er geen enkele. Het dorp is bekend om een drijvende markt, en dat is precies wat er aan het verdwijnen is.

Op de kruising van twee armen van de Mekong lagen hier tientallen boten die groothandel dreven: ananas, kokosnoten, pompoenen, per boot in bulk verhandeld tussen de boeren van de delta en de handelaren uit de stad.

Elke boot hing zijn waar aan een bamboestok op het voordek, zodat je van een afstand kon zien wat er te koop was. Dat is nog steeds hoe het werkt bij de boten die er liggen.

Maar het zijn er veel minder dan twintig jaar geleden. Er zijn wegen en bruggen gekomen in de delta, en een vrachtwagen is sneller en goedkoper dan een boot.

Wat er nu ligt is voor een deel op bezoekers gericht. Dat is geen bezwaar zolang je weet wat je ziet: een handelsvorm in zijn laatste fase, niet een dorpsmarkt zoals hij altijd was.

De kathedraal aan de rivier

Vanaf het water valt één gebouw meteen op, en het is niet wat je in Vietnam verwacht.

Aan de oever staat een neogotische katholieke kerk met een toren van tientallen meters, gebouwd tussen 1929 en 1932. Hij is voor het dorp veel te groot en dat is nu juist de reden dat hij er staat.

Vietnam heeft een katholieke minderheid van rond de zeven procent, een van de grootste van Azië na de Filipijnen. Die gaat terug op Portugese en later Franse missionarissen vanaf de zeventiende eeuw.

De Mekongdelta was daarbij een kerngebied. In de Franse tijd zijn hier tientallen kerken gebouwd, vaak in de stijl die op dat moment in Frankrijk gangbaar was, met bakstenen die ter plaatse zijn gebakken.

Binnen is het koeler dan buiten en zijn de heiligenbeelden Vietnamees geschilderd. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Een delta die zakt

De Mekongdelta staat gemiddeld nog geen meter boven zeeniveau, en dat cijfer wordt elk jaar kleiner.

Er spelen twee dingen. Boven in het stroomgebied zijn tientallen stuwdammen gebouwd, en die houden het slib tegen dat de delta eeuwenlang aanvulde; wat er beneden aankomt is een fractie van wat het was.

Tegelijk wordt er in de delta grondwater opgepompt voor drinkwater, viskwekerijen en industrie, en daardoor klinkt de bodem in. Op sommige plekken gaat dat harder dan de zeespiegel stijgt.

Het gevolg merk je aan het zout. Bij laag rivierdebiet dringt zeewater tientallen kilometers landinwaarts, en rijst verdraagt dat niet; in droge jaren gaan er oogsten verloren op velden die er altijd waren.

Dat is geen verre toekomst. Deze delta levert het grootste deel van de Vietnamese rijst en een groot deel van de export, en er wonen zeventien miljoen mensen.

Wat er in de werkplaatsen gebeurt

Het vaste programma hier is een ronde langs kleine bedrijfjes, en dat is minder opgezet dan het klinkt.

Je ziet rijstpapier maken: een dun beslag van rijstmeel wordt over een gespannen doek boven een ketel uitgestreken, na een halve minuut opgetild en op een matje van bamboe in de zon gelegd. Daar worden loempiavellen van gemaakt.

Verder wordt er kokossnoep gekookt, waarbij kokosmelk met palmsuiker wordt ingedikt tot het taai is en met de hand in stukken wordt geknipt. En er wordt rijst gepoft in een wok met hete zwarte zandkorrels, die daarna worden weggezeefd.

Het loopt uit op verkoop, zoals overal. De prijzen zijn laag en afdingen hoort erbij.

Daarna gaat het meestal met een sampan de smalle zijkanalen in, waar de waterkokospalmen boven het water hangen. Dat is het rustigste deel van de dag.

Twee rederijen en verder niemand

Van de 290 reizen die hier langskomen zijn er 136 van AmaWaterways en 107 van Scenic. Andere rederijen komen hier niet.

Dat is uitzonderlijk smal. De Mekong is een vaarweg waar maar een handvol maatschappijen op zit, en die verdelen de haltes onderling.

Oktober telt 43 reizen, november 40 en september 28. In juni komt hier niets langs, in juli 2 en in mei 3.

Dat gat is de waterstand. Aan het eind van de droge tijd staat de rivier te laag voor de schepen; de moesson vult hem vanaf juni en het hoogste peil valt in september en oktober, precies wanneer het hier het drukst is.

136 van de 290 reizen duren zes tot negen dagen en 83 tien tot veertien. Ze vertrekken uit Ho Chi Minh City (114), Kampong Cham (68) en Siem Reap (42).

Waar je op moet letten

• Het schip legt aan de oever aan; alles gaat verder per sampan of te voet.
• De drijvende markt is vroeg; later op de dag ligt er weinig.
• Neem kleingeld mee voor de werkplaatsen.
• Bedek schouders en knieën als je de kerk in gaat.
• Van mei tot juli vaart hier vrijwel niets door de lage waterstand.