Cruises naar Alert Bay

Een eiland van vijfhonderd hectare met twee begraafplaatsen

Er komen 56 reizen langs in Alert Bay en er vertrekt er geen enkele. De coordinaten kloppen tot op honderd meter.

Dit is een dorp op een eiland van ongeveer vijfhonderd hectare in de zeestraat tussen Vancouvereiland en het vasteland. Er wonen ongeveer vijftienhonderd mensen, en dat aantal is sinds de jaren zeventig gehalveerd.

Het eiland is het thuis van een van de eerste volken van deze kust, dat er al duizenden jaren woont. De helft van de bewoners hoort daarbij en woont in het noordelijke deel; de andere helft in het zuidelijke, waar de zalmfabriek stond.

Op de begraafplaats staan totempalen tussen de graven. Die zijn geen kunstwerk maar grafmonument, en het is de bedoeling dat zij vergaan; er wordt niet aan gerestaureerd en er mag niet tussen worden gelopen.

Alles ligt binnen een halfuur lopen van de aanlegsteiger. Je hebt hier geen excursie nodig.

Regalia die honderd jaar geleden in beslag zijn genomen

Aan de noordkant van het dorp staat een gebouw dat het bezoek hier de moeite waard maakt, en de reden waarom is ongemakkelijk.

De Canadese overheid heeft het potlatch, de ceremonie waarbij bezit wordt weggegeven om rang en verplichtingen te bevestigen, van 1885 tot 1951 bij wet verboden. Dat verbod raakte de kern van de samenleving hier, want zonder die ceremonie kon niets rechtsgeldig worden vastgelegd.

In 1921 werd er op een naburig eiland toch een gehouden. Vijfenveertig mensen zijn daarvoor aangeklaagd, twintig gingen de gevangenis in, en de maskers, rammelaars en koperen platen die erbij hoorden werden in beslag genomen en over musea in Canada, de Verenigde Staten en Europa verdeeld.

Vanaf de jaren zestig is de gemeenschap die stukken gaan terugvragen. Een deel is teruggekomen, op voorwaarde dat er een gebouw zou zijn om ze in te bewaren, en daarvoor is dit centrum in 1980 gebouwd.

Wat je er ziet is die teruggekregen verzameling, opgesteld zonder vitrines en in de volgorde waarin de dansers vroeger binnenkwamen. Er zijn nog stukken die niet terug zijn.

De hoogste totempaal en de school die er stond

Naast het feesthuis staat een paal van tweeenvijftig meter die in 1973 is opgericht en die tot de hoogste ter wereld hoort.

Hij is uit twee stukken opgebouwd omdat er geen boom van die lengte te vinden was, en er staan figuren op van de families van dit gebied. Het feesthuis ernaast is in gebruik en wordt niet altijd opengesteld.

Op dezelfde plek stond tot 2015 een baksteengebouw van vier verdiepingen: een internaat waar kinderen van deze kust vanaf 1929 naartoe werden gestuurd, weg van hun ouders, waar hun taal verboden was. Het is op verzoek van de gemeenschap gesloopt.

Er is een plaquette. Wij noemen het omdat het bij deze plaats hoort en omdat je anders niet weet waar die lege plek vandaan komt.

Aan het water staat verder een gebouwtje met een kleine tentoonstelling over de zalmvisserij, die hier tot 1997 de andere helft van het werk leverde.

Orka's in de zeestraat

Het water rond dit eiland is een van de betrouwbaarste plekken ter wereld om orka's te zien.

Er zwemt een vaste populatie van ongeveer tweehonderdvijftig dieren die in de zomer de zalm volgt die deze zeestraat in trekt. Zij leven in groepen die uit vrouwelijke lijnen bestaan waar de mannetjes hun leven lang in blijven, en elke groep heeft een eigen roepdialect.

Ten zuiden hiervan ligt een strook kiezelstrand waar die dieren zich tegen de stenen schuren; dat gedrag is nergens anders vastgelegd. Dat gebied is sinds 1982 beschermd en boten mogen er niet komen.

Je ziet ze dus vanaf een afstand of vanaf het dek. Er varen rondvaarten vanuit het dorp; reken op drie uur en op kou op het water.

Naast orka's komen hier bultruggen, zeehonden en zeearenden voor. Wij hebben de vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Zes maanden, en de prijzen beginnen bij vijfduizend

Er wordt 6 maanden per jaar aangelegd, van april tot en met september.

juli telt elf aanlopen, juli tien, juni negen en mei zeven. Van oktober tot en met maart komt er niets.

De goedkoopste reis die hier langskomt kost vijfduizend honderdachtennegentig euro. Dat komt doordat er vrijwel alleen kleine schepen komen: een enkele rederij levert veertig van de drieenveertig aanlopen.

Alle reizen dragen Alaska als vaargebied, en dat klopt: veertig komen ook langs Juneau en Wrangell. Het schip vaart hier langs op weg naar het noorden.

Zeventien reizen duren zeven nachten en zestien veertien. Twintig beginnen in Vancouver en achttien in Juneau; bij zes van de drieenveertig ontbreekt het bedrag.

Waar je op moet letten

• De totempalen op de begraafplaats zijn grafmonumenten; loop er niet tussen.
• Het cultureel centrum is de reden om hier te komen; reken op anderhalf uur.
• Het feesthuis is in gebruik en niet altijd open.
• Het orkagebied ten zuiden is gesloten voor boten.
• Het dorp is te voet te doen binnen een halfuur.
• Van oktober tot en met maart komt hier niets.