Cruise Slovenië

Zesenveertig kilometer kust, en twee havens

Er zijn 444 boekbare reizen die Slovenië aandoen, langs 2 havens. Koper draagt er 286 en Piran 137.

Dat is alles wat er kan zijn, want dit land heeft zesenveertig kilometer kust. Het is daarmee een van de kortste kustlijnen van Europa, geklemd tussen Italië en Kroatië aan de bovenkant van de Adriatische Zee.

Koper is de handelshaven met een kade waar grote schepen aan kunnen. Piran ligt vijftien kilometer zuidelijker, is een stadje van vierduizend inwoners op een landtong, en heeft geen kade voor zeeschepen; daar wordt geankerd en getenderd, en dat lukt alleen met kleine schepen.

Dat verklaart de rederijenlijst. Seabourn staat op 67 reizen, Emerald Yacht Cruises op 60, en 183 van de 444 reizen zijn geboekt als kleinschalige cruise. De goedkoopste begint bij €627 per persoon.

Waarom deze kust Venetiaans oogt

Wie in Piran van boord komt staat op een plein dat er Italiaans uitziet, met een campanile die naar het voorbeeld van die op het San Marcoplein is gebouwd.

Dat is geen kopie maar erfenis. Deze kust heeft ruim vijf eeuwen bij de Republiek Venetië gehoord, van 1283 tot 1797, en de gebouwen, de pleinen en de stratenpatronen komen daarvandaan. Het gevleugelde leeuwenwapen van Venetië staat er nog op poorten en gevels.

Piran heeft een van de best bewaarde middeleeuwse kernen van de Adriatische kust: smalle steegjes die op het water uitkomen, een ovaal plein waar tot 1894 de binnenhaven lag, en een muur op de heuvel erboven waar je overheen kunt lopen.

Het plein is naar Giuseppe Tartini genoemd, een violist en componist die hier in 1692 is geboren en die in Italië naam maakte; zijn geboortehuis staat aan het plein.

Koper heeft een vergelijkbare kern, kleiner en minder gaaf, met een Venetiaans paleis aan het hoofdplein. Het verschil is dat er een moderne containerhaven omheen ligt; dat is de grootste haven van het land en die bedient het achterland tot in Oostenrijk en Hongarije.

In beide plaatsen wordt naast Sloveens ook Italiaans gesproken, en dat is er een officiële taal; borden zijn tweetalig.

Wat er landinwaarts ligt

De kust is kort en dat maakt het binnenland dichtbij. Vanaf Koper ligt het meeste binnen anderhalf uur.

De grotten van Škocjan liggen op veertig kilometer en staan sinds 1986 op de Werelderfgoedlijst. Wat je er ziet is een ondergrondse kloof waar een rivier doorheen stroomt, met een gewelf van honderdveertig meter hoog en een brug die er middenin hangt. Het is een van de grootste ondergrondse ruimtes van Europa.

Postojna, verderop, is de bekendere grot en er rijdt een treintje doorheen. Daar zit ook de olm, een blinde salamander die honderd jaar oud kan worden en jaren zonder eten kan.

De naam van dit gebied is in de aardrijkskunde terechtgekomen. De streek heet Kras, en dat woord is via het Duitse Karst de internationale term geworden voor landschappen waar kalksteen door water is uitgehold.

Lipica, op vijftig kilometer, is de stoeterij waar in 1580 de Lipizzaner is gefokt voor het Weense hof. Die is er nog en er zijn rondleidingen.

Ljubljana, de hoofdstad, ligt op honderd kilometer en anderhalf uur. Dat is een lange maar haalbare havendag: een compacte stad met een burcht op de heuvel, bruggen van architect Jože Plečnik en een autovrij centrum aan de rivier.

Het Bledmeer met het eilandje en de kerk erop ligt op honderdvijftig kilometer, tweeënhalf uur. Dat past er alleen bij als je schip lang blijft liggen, en dan is het heen en terug vijf uur reizen.

Zout, en waarom er hier nog velden liggen

Tussen Piran en de Kroatische grens liggen de zoutpannen van Sečovlje, zevenhonderd hectare bassins waar sinds de dertiende eeuw zout wordt gewonnen.

De methode is niet veranderd. Zeewater loopt via sluisjes een reeks ondiepe bassins in, verdampt in de zon, en het zout wordt met houten harken bij elkaar geschraapt. Wat het bijzonder maakt is de bodem: die bestaat uit een laagje algen en gips dat elk jaar opnieuw wordt aangelegd en dat voorkomt dat er modder in het zout komt.

Een deel van de velden is nog in bedrijf en een deel is natuurgebied geworden, met ruim tweehonderdnegentig vogelsoorten die er doortrekken of broeden. Er loopt een pad doorheen en er is een museum in een oud zouthuis.

Het zout uit deze pannen was in de Venetiaanse tijd het belangrijkste product van deze kust en de reden dat Piran welvarend werd; de stad had het monopolie op de handel met het achterland.

Wie er heen wil vanaf Koper: het is een halfuur rijden en de laatste kilometer gaat te voet of met de fiets.

Een land dat in de aardrijkskundeles thuishoort

Slovenië is zo groot als de helft van Nederland en heeft in die ruimte vier landschappen die elders honderden kilometers uit elkaar liggen.

Er is de Adriatische kust met olijven en wijngaarden, het karstgebied met zijn grotten en verdwijnende rivieren, de Julische Alpen met toppen boven de tweeduizendachthonderd meter, en de Pannonische vlakte in het oosten met thermale bronnen.

Zestig procent van het land is bos, en dat is een van de hoogste aandelen van Europa. Er leven bruine beren, wolven en lynxen in aantallen die in West-Europa niet meer voorkomen.

Het land is in 1991 onafhankelijk geworden van Joegoslavië, na een oorlog die tien dagen duurde en waarbij enkele tientallen doden vielen. Dat is uitzonderlijk kort geweest vergeleken met wat er daarna in de rest van dat land gebeurde, en het verklaart waarom Slovenië economisch snel is aangesloten bij West-Europa.

Sinds 2004 zit het in de Europese Unie en sinds 2007 in de eurozone. Voor een reiziger betekent dat euro's, Europese roaming en geen grensformaliteiten.

Een seizoen dat in september piekt

September telt 82 reizen, augustus 68 en juli 64. December komt uit op 1 en januari op 4.

Dat september bovenaan staat en niet juli is voor de Adriatische Zee gewoon. In juli en augustus loopt het aan deze kust op naar dertig graden en meer en is het druk; in september is het vijfentwintig, is het water nog warm en zijn de steden leger.

De winter valt hier vrijwel volledig weg omdat de vloot dan uit de Adriatische Zee vertrekt. Het weer speelt wel mee: aan deze kust waait in de winter de bora, een valwind uit het noordoosten die tot windkracht tien kan komen en die scheepvaart en verkeer stillegt.

De rederijen zijn Seabourn, Emerald Yacht Cruises, Silversea Cruises en Norwegian Cruise Line, met Seabourn op 67 reizen, Emerald Yacht Cruises op 60 en Norwegian op 43. Er varen negenenveertig verschillende schepen.

De vertrekhavens zijn Venetie, Athene (Piraeus) en Dubrovnik. Athene staat op 106, Venetië op 97 en Dubrovnik op 59, met Triëst op 46. Dat laatste is dertig kilometer van Koper en het verklaart waarom deze haven op zoveel Adriatische routes past: hij ligt aan het begin ervan.

Wie een reis vanaf Triëst of Venetië boekt kan er met de trein of een bus naartoe; dat is voor Nederlandse reizigers een van de weinige Middellandse Zeeroutes waarbij vliegen niet hoeft.

Waar je op moet letten

• Koper heeft een kade, Piran niet; daar wordt getenderd.
• Piran is de mooiste van de twee en in een uur belopen.
• De grotten van Škocjan liggen op veertig kilometer en zijn werelderfgoed.
• Ljubljana is anderhalf uur; Bled is met vijf uur reizen te ver voor de meeste havendagen.
• September is hier de beste maand, niet juli.
• Euro's, roaming als thuis, geen grens.