Cruise Ålandeilanden

Zeven reizen naar een enkele haven

Er zijn 18 boekbare cruises die de Ålandeilanden aandoen, en die komen alle zeven in dezelfde plaats: Mariehamn.

Dat is de hoofdstad van deze eilandengroep en tegelijk de enige aanlegplaats in het hele aanbod.

De reizen worden gevaren door Seabourn, Hapag-Lloyd Cruises, Oceania Cruises en Windstar Cruises en vertrekken uit Kopenhagen, Dover en Hamburg.

De meeste duren 10 tot 14 dagen, en dat is de gebruikelijke lengte voor een rondreis over de Oostzee.

De goedkoopste begint bij €4.229 per persoon voor elf nachten; de duurste die er staat kost zeventienduizend vierhonderdnegentig euro voor dertien.

Bij vier van de zeven ontbreekt de prijs, en dat is voor een land met zo weinig reizen een fors gat.

Een reis van achtenzeventig nachten die New York naar Boston heet

Tussen die zeven staat een afvaart van achtenzeventig nachten, en de naam daarvan bestaat uit twee Amerikaanse steden die driehonderd kilometer uit elkaar liggen.

Dat is op zichzelf niet onwaar: de reis begint werkelijk in New York en eindigt werkelijk in Boston.

Maar in de elf weken daartussen steekt het schip de oceaan over, doet het Noord-Europa aan, komt het tot in de Oostzee en gaat het weer terug.

Als vaargebied staan er dan ook zes streken bij, van Scandinavie tot de Middellandse Zee.

Een naam die alleen begin en eind noemt zegt bij een reis van deze lengte dus niets, en dat is precies de reis waarover je het meest zou willen weten.

Bij die afvaart ontbreekt bovendien de prijs, dus er is helemaal niets waarop je kunt afgaan behalve de havenlijst.

Wat de Ålandeilanden zijn

Het is een groep van ruim zesduizend eilanden, rotsen en klippen tussen Zweden en Finland, waarvan er ongeveer zeventig bewoond zijn.

Er wonen bij elkaar dertigduizend mensen, van wie de helft in de hoofdstad.

Het gebied hoort staatkundig bij Finland maar is Zweedstalig: het Zweeds is er de enige officiele taal en het Fins is er geen verplicht schoolvak.

De eilanden hebben een eigen vlag, eigen postzegels, eigen nummerplaten en zelfs een eigen achtervoegsel voor internetadressen.

Wie er aan land gaat merkt dat aan alles: de opschriften, de namen en de kranten zijn Zweeds, en de Finse hoofdstad ligt gevoelsmatig verder weg dan Stockholm.

Dat is geen toeval maar het gevolg van een beslissing die ruim honderd jaar geleden buiten de eilanden om is genomen.

Gedemilitariseerd sinds 1856

Aan het eind van de Krimoorlog is bij verdrag vastgelegd dat er op deze eilanden geen vestingwerken en geen troepen mogen zijn.

Die afspraak geldt sindsdien onafgebroken en is bij elk volgend verdrag opnieuw bevestigd; het is daarmee een van de oudste nog werkende afspraken van dat soort ter wereld.

Toen Finland in 1917 onafhankelijk werd, wilden de eilanden zich bij Zweden aansluiten, en daarover is jarenlang gestreden.

In 1921 heeft de Volkenbond beslist dat zij bij Finland zouden blijven, maar met verregaande zelfstandigheid en met waarborgen voor de taal.

Dat besluit geldt tot op vandaag als een van de weinige geslaagde voorbeelden van internationale geschillenbeslechting uit die tijd.

De inwoners zijn bovendien vrijgesteld van de Finse dienstplicht, en dat vloeit rechtstreeks uit die afspraken voort.

De laatste zeilvloot ter wereld

Vanuit Mariehamn voer tot in de jaren veertig de laatste commerciele vloot van grote zeilschepen ter wereld.

Die schepen haalden graan uit Zuid-Australie en brachten dat om Kaap Hoorn naar Engeland, en zij deden dat omdat het met zeilen op dat traject nog altijd goedkoper kon dan met stoom.

Een reder uit deze stad kocht de schepen op die elders werden afgedankt, en had er op zijn hoogtepunt ruim twintig varen.

De laatste graanreis is in 1949 gemaakt, en daarmee eindigde een tijdperk dat in de rest van de wereld al een halve eeuw voorbij was.

Aan de kade in Mariehamn ligt nog een viermastbark uit 1903 als museum; die is nooit van een motor voorzien en is van binnen bewaard zoals zij voer, met de laadruimen en de kombuis.

Wie zich afvraagt hoe het aan boord van zo'n schip was, vindt daar het eerlijkste antwoord dat er nog bestaat.

Waarom de veerboten hier aanleggen

Tussen Stockholm en Helsinki en tussen Stockholm en Turku varen dagelijks grote veerboten, en die maken vrijwel allemaal een tussenstop op deze eilanden.

Dat heeft een reden die niets met reizigers te maken heeft: het gebied valt buiten het belastinggebied van de Europese Unie voor omzetbelasting.

Daardoor mag een schip dat er aanlegt onderweg belastingvrij verkopen, en dat is voor die rederijen een wezenlijk deel van hun inkomsten.

Zonder die stop zou de verbinding tussen Zweden en Finland er waarschijnlijk heel anders uitzien.

Voor de eilanden zelf betekent het dat er dagelijks duizenden mensen aan wal komen die er verder niets doen.

De cruiseschepen op deze pagina zijn een ander verhaal: die komen er zeven keer in drie jaar, en hun passagiers gaan wel de stad in.

Wat er verder te zien is

Mariehamn is in 1861 aangelegd en genoemd naar de echtgenote van de Russische tsaar, want deze eilanden hoorden toen bij dat rijk.

De stad heeft twee havens, een aan elke kant van een smalle landtong, en tussen die twee ligt het centrum met lindelanen.

Buiten de stad is het landschap laag en rotsig, met rode houten huizen, weilanden en overal water tussendoor.

In 2010 is bij deze eilanden een wrak gevonden met ruim honderdvijftig flessen champagne uit de jaren veertig van de negentiende eeuw, die in het koude donkere water drinkbaar waren gebleven.

Dat is de oudste champagne ter wereld waarvan bekend is dat hij nog te drinken was, en enkele flessen zijn voor tienduizenden euro's per stuk geveild.

Op hetzelfde wrak lag bier, en daarvan is de gist gebruikt om het brouwsel opnieuw te maken.

Wanneer je gaat en wat je moet regelen

Er wordt 7 maanden per jaar gevaren; juni is de drukste maand en februari de stilste.

Dat volgt het Oostzeeseizoen: van juni tot september is het er licht tot laat en aangenaam, en daarbuiten komt er geen cruiseschip.

In juli en augustus is het overdag rond de twintig graden, en in juni wordt het er 's nachts nauwelijks donker.

Een van de reizen ligt in september en heet naar de nazomer in Lapland; die combineert deze eilanden met het noorden van Scandinavie.

De eilanden horen bij Finland en bij de Europese Unie, dus je hebt er als Nederlander geen visum voor nodig en je betaalt er met euro's.

Houd er wel rekening mee dat de winkels er belastingvrij verkopen; dat betekent ook dat de gewone Europese regels over wat je mee terug mag nemen er anders liggen.

Voor wie dit land werkt

Dit werkt voor wie een Oostzeereis maakt en een plaats wil zien die op vrijwel geen enkel programma staat.

Het werkt uitzonderlijk goed voor wie belangstelling heeft voor de zeilvaart, want dit is de laatste plek waar die geschiedenis nog compleet is.

Het werkt voor wie de zomer in het noorden wil, want dat is de enige periode waarin er wordt gevaren.

Het werkt niet voor wie op prijs wil vergelijken, want bij vier van de zeven reizen staat die er niet.

Het werkt niet voor wie meerdere plaatsen op deze eilanden wil zien, want er is een enkele aanlegplaats.

En bij de reis van achtenzeventig nachten geldt: lees de havenlijst en niet de naam, want die dekt de lading niet.

De gegevens op deze pagina

Deze pagina is gemaakt op de gegevens die het boekingssysteem waarmee wij werken aanlevert, en telt alleen reizen die nog niet zijn vertrokken. Bij vier van de 18 reizen ontbreekt de prijs. Dit gebied heeft in het hele aanbod een enkele aanlegplaats, en die staat op alle zeven reizen. Een afvaart van achtenzeventig nachten draagt als naam alleen twee Amerikaanse steden die driehonderd kilometer uit elkaar liggen, terwijl die reis de oceaan oversteekt, de Oostzee in gaat en zes vaargebieden aandoet; bij die afvaart ontbreekt ook de prijs. De eilandengroep hoort staatkundig bij Finland maar is Zweedstalig en heeft eigen bestuur; in de gegevens staat zij als apart land vermeld, en dat is voor een reiziger ook de bruikbaarste indeling. Ga bij het boeken af op het volledige dagprogramma van de afvaart.