Cruises naar Zadar

Een orgel dat door de zee wordt bespeeld

Er komen 663 reizen langs in Zadar en er vertrekt er geen enkele. Aan de punt van het schiereiland, op een paar minuten lopen van waar je aan land komt, ligt het bijzonderste van deze stad.

Wat je ziet is een brede trap die het water in loopt, van witte steen, waar mensen op zitten. Wat je hoort komt uit die trap: onder de treden zitten vijfendertig pijpen van verschillende lengte, en de golven duwen er lucht doorheen.

Dat levert akkoorden op die niemand bespeelt en die nooit hetzelfde zijn. Bij vlak water is het nauwelijks hoorbaar, bij deining wordt het diep en zwaar, en als er een veerboot langsvaart speelt het golfslagpatroon daarvan mee.

Het is in 2005 gemaakt door architect Nikola Bašić, die een saai stuk betonnen kade van na de oorlog moest opknappen. Ernaast legde hij een cirkel van zonnepanelen in de grond die overdag laadt en 's avonds oplicht.

De stad is twee keer opnieuw begonnen

Zadar ziet er anders uit dan Split of Dubrovnik, en daar is een reden voor die niet leuk is.

De stad heette in de twintigste eeuw Zara en was van 1920 tot 1947 Italiaans. In de Tweede Wereldoorlog is ze door geallieerde bombardementen voor een groot deel verwoest, en een groot deel van de bevolking vertrok daarna.

Wat je nu ziet is dus geen gaaf bewaarde oude stad maar een lappendeken: Romeinse resten, middeleeuwse kerken en daartussen woonblokken uit de jaren vijftig, opgetrokken op de puinhopen.

Dat maakt het minder fotogeniek dan de buursteden en tegelijk eerlijker. Je ziet aan de gevels wat er gebeurd is.

Midden in het centrum ligt het Romeinse forum, aangelegd onder keizer Augustus en het grootste van de Kroatische kust. Het is nooit herbouwd; de stenen liggen er als een open veld tussen de gebouwen.

Een ronde kerk gebouwd van Romeinse brokstukken

Op dat forum staat de Sint-Donatuskerk uit de negende eeuw, en die is bijzonder om wat hij is en om waarvan hij gemaakt is.

Hij is rond, wat in deze streek zeldzaam is, en ongeveer zevenentwintig meter hoog. De bouwers hebben eenvoudigweg gebruikt wat er lag: in de fundering en de muren zitten Romeinse altaarstenen en zuilen, sommige ondersteboven ingemetseld, met de inscripties nog leesbaar.

Er wordt geen dienst meer gehouden. De akoestiek is zo goed dat het gebouw als concertzaal wordt gebruikt.

Ernaast staat de kathedraal van de heilige Anastasia uit de dertiende eeuw, met een klokkentoren die je kunt beklimmen voor het uitzicht over de daken en de eilanden.

De stad adverteert daarnaast met een uitspraak die aan Alfred Hitchcock wordt toegeschreven, dat de zonsondergang hier de mooiste ter wereld zou zijn. Of hij dat zo gezegd heeft valt niet hard te maken; dat de zon hier achter de eilanden in zee zakt en dat de kade daar 's avonds vol voor zit, klopt wel.

Wat er buiten de stad ligt

Zadar is een goed vertrekpunt, en dat is voor een aanlegdag de vraag: blijf je of ga je eropuit.

Voor de kust ligt de Kornati, een nationaal park van negenentachtig eilanden en riffen, grotendeels kaal en onbewoond. Het is ontstaan doordat de zeespiegel steeg en een bergketen half onder water zette; er varen boten heen, en dat is een dag.

Landinwaarts, op ongeveer twee uur rijden, liggen de Plitvicemeren: zestien meren die door kalkbarrières op verschillende hoogte liggen en met watervallen in elkaar overlopen. Dat is een lange dag en in het hoogseizoen erg druk.

Dichterbij ligt het Paklenicapark, een kloof in het Velebitgebergte op een uur, waar wordt geklommen en gewandeld.

En de stad zelf heeft nog een specialiteit: maraschino, een heldere likeur van marascakersen die hier sinds de achttiende eeuw wordt gestookt. Wij hebben de afstanden, reistijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

September is hier de topmaand, en dat is ongewoon

September telt 162 reizen, juli en augustus elk 106 en oktober 78. Februari en december tellen er 6.

Dat september ruim boven de hoogzomer uitkomt zie je in de Middellandse Zee zelden, en het komt doordat Zadar vooral op langere reizen ligt: 219 van de 663 duren vijftien dagen of meer en 213 tien tot veertien. Die lange rondreizen worden in het najaar gevaren.

Voor de bezoeker is dat gunstig. In juli en augustus loopt het hier op naar dertig graden en zijn de Kroatische kustplaatsen vol; in september is het rond de zesentwintig en is het water nog warm.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Kotor, Dubrovnik, Split en Triest, met Dubrovnik op 476 en Split op 392. Wie een Adriatische reis boekt, krijgt Zadar er meestal bij.

Kroatië hoort sinds 2023 bij de eurozone en bij Schengen.

Waar je op moet letten

• Het zee-orgel klinkt alleen bij golfslag. Bij vlak water hoor je bijna niets.
• De oude stad is deels herbouwd na bombardementen; verwacht geen tweede Dubrovnik.
• Alles ligt op loopafstand op het schiereiland.
• Plitvice kost twee uur per kant en vult de hele dag.
• September is de drukste maand, en meteen de aangenaamste.