Cruises naar Riga

Achthonderd gebouwen in één stijl

Er komen 347 reizen langs in Riga en er vertrekt er geen enkele. Wat deze stad van elke andere Oostzeehaven onderscheidt, staat niet in de oude binnenstad maar in de straten erbuiten.

Daar staan ongeveer achthonderd gebouwen in art nouveau, wat hier jugendstil heet. Dat is de grootste aaneengesloten verzameling ter wereld; ongeveer een derde van alle panden in het centrum is in die stijl opgetrokken.

Ze zijn vrijwel allemaal tussen 1900 en 1914 gebouwd, in nog geen vijftien jaar. Riga was toen de derde stad van het Russische rijk en groeide zo hard dat er hele straten tegelijk verrezen.

Het opvallendst is de Alberta iela, waar de gevels vol staan met reusachtige gezichten, sfinxen, pauwen en gapende maskers. Een deel daarvan is ontworpen door Michail Eisenstein, wiens zoon Sergej later filmregisseur werd.

Loop er met je hoofd in de nek doorheen; het zit allemaal boven de eerste verdieping. Er is één huis dat als museum is ingericht zodat je ook binnen kunt kijken.

Een markt in zeppelinloodsen

Bij het station staan vijf enorme hallen met gebogen daken, en die hebben een verleden dat je niet raadt.

Het zijn hangars die tijdens de Eerste Wereldoorlog door het Duitse leger zijn gebouwd voor zeppelins, honderdvijftig kilometer verderop. Na de oorlog zijn ze uit elkaar gehaald, hierheen gebracht en opnieuw opgebouwd als markthallen.

Dat gebeurde in de jaren dertig, en het resultaat is een van de grootste overdekte markten van Europa: elke hal heeft zijn eigen waar, van vlees en vis tot zuivel en groente.

Het is geen toeristenmarkt. Er wordt gewoon boodschappen gedaan, en dat maakt het de beste plek om te zien wat mensen hier eten: zwart roggebrood, gerookte vis, augurken en zure room.

De hallen liggen op tien minuten lopen van de oude stad. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Een land dat zich heeft vrijgezongen

Letland is net als de buurlanden zonder geweld onafhankelijk geworden, en de manier waarop is opmerkelijk.

Op 23 augustus 1989 vormden ongeveer twee miljoen mensen een aaneengesloten keten van handen die van Vilnius via Riga naar Tallinn liep, zeshonderd kilometer lang. Het was precies vijftig jaar na het pact tussen Hitler en Stalin waarmee de drie landen bij de Sovjet-Unie werden ingedeeld.

Er is geen schot gevallen. De beelden gingen de wereld over en droegen bij aan de internationale erkenning van de zaak; twee jaar later waren de drie landen onafhankelijk.

In januari 1991 werden in Riga barricades opgeworpen toen Sovjettroepen gebouwen probeerden in te nemen; er vielen toen wel doden. Er staan gedenkstenen op de plekken waar dat gebeurde.

Zingen is in dit deel van Europa geen beeldspraak. Er wordt om de vijf jaar een zangfeest gehouden waar tienduizenden mensen tegelijk in koor staan, en die traditie staat op de lijst van immaterieel werelderfgoed.

De oude stad en wat erin ontbreekt

De middeleeuwse kern is compact en te lopen, met een Hanzeatisch verleden dat aan de pakhuizen te zien is.

Op het plein staat het Zwarthoofdenhuis, een rijk versierd gildehuis van ongebonden koopmannen, met een trapgevel vol beelden en een blauwe klok. Het is in 1941 verwoest en pas in 1999 herbouwd, en dat geldt voor meer in deze stad.

Riga is in de oorlog en daarna zwaar toegetakeld. Wat je nu ziet is deels origineel en deels reconstructie, en de stad is daar open over.

De Petruskerk heeft een toren van honderdtwintig meter met een lift naar het platform, en dat is het beste uitzicht over de daken en de rivier.

Buiten het centrum staat een tv-toren van driehonderdachtenzestig meter, na die van Moskou en Kiev de hoogste van Oost-Europa, en aan de rand ligt Jūrmala, een badplaats met houten villa's en een strand van tientallen kilometers, op een half uur met de trein.

Een kort zomerseizoen

Juni telt 84 reizen, augustus 78 en juli 66. In februari komt hier niets langs en in januari en november elk 1.

Dat is het Oostzeepatroon: van mei tot september wordt er gevaren en daarbuiten niet. In juni is het hier licht tot bijna middernacht en rond de twintig graden; in de winter vriest het en kan de Rigabocht dichtvriezen.

155 van de 347 reizen duren tien tot veertien dagen en 110 vijftien dagen of langer. Ze vertrekken uit Kopenhagen (111), Warnemünde (63) en Stockholm (39).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Kopenhagen, Stockholm, Tallinn en Helsinki, met Tallinn op 256; die twee hoofdsteden staan meestal samen op een reis.

Letland hoort bij de EU en de eurozone.

Waar je op moet letten

• Kijk omhoog in de jugendstilwijk; alles zit boven de eerste verdieping.
• De kade ligt aan de stad; het centrum is te lopen.
• De markthallen zijn geen toeristenmarkt, en juist daarom de moeite.
• Kinderkopjes in de oude stad. Draag stevige schoenen.
• Alleen van mei tot september komen hier schepen.