Cruises vanuit Martinique

Een stad die in twee minuten verdween

Er komen 199 reizen langs in Martinique en er vertrekken er 32. Aan de noordkust van dit eiland ligt de plek van een van de dodelijkste vulkaanuitbarstingen van de moderne tijd.

Saint-Pierre was rond 1900 de belangrijkste stad van het eiland, met theater, tram en dagbladen, en werd het Parijs van de Antillen genoemd. Boven de stad ligt de Montagne Pelée.

In april 1902 begon die te roken. Er vielen as en modder, er kwamen slangen en insecten de stad in die van de helling vluchtten, en er was een verkiezing op komst waarbij het bestuur er belang bij had dat mensen bleven.

Op 8 mei om even na achten scheurde de flank open. Er kwam geen lavastroom maar een gloedwolk: een mengsel van gas, as en gesteente van enkele honderden graden dat met meer dan honderd kilometer per uur naar beneden schoot en de stad in minuten wegvaagde.

Er kwamen naar schatting achtentwintig- tot dertigduizend mensen om. Er waren twee of drie overlevenden.

De man in de cel

Een van die overlevenden is beroemd geworden, en zijn verhaal zegt iets over hoe de gloedwolk werkte.

Ludger Sylbaris zat een straf uit in een cel die deels in de grond was uitgegraven, met muren van een meter dik en één klein luik dat van de berg af wees. Dat luik was zijn redding: de hitte kwam er wel doorheen maar de wolk niet.

Hij is er zwaar verbrand uit gekomen en werd dagen later gevonden. Later is hij met een Amerikaans circus meegereisd als de man die de ondergang van Saint-Pierre overleefde.

De cel staat er nog, tussen de ruïnes van het theater en de kerk. Die ruïnes zijn niet opgeruimd: de stad is naast de oude opnieuw opgebouwd en telt nu een paar duizend inwoners.

De ramp heeft de vulkanologie veranderd. Het begrip gloedwolk is er letterlijk aan ontleend en de studie ervan begon hier. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Rum die van sap wordt gemaakt

Martinique maakt rum op een manier die elders zeldzaam is, en er zit een keurmerk op dat nergens anders bestond.

De meeste rum ter wereld wordt gestookt uit melasse, het restproduct dat overblijft als je suiker uit riet hebt gewonnen. Hier wordt vers rietsap gebruikt, dat binnen enkele uren na het snijden moet worden vergist omdat het anders bederft.

Dat levert een andere smaak op: grasachtig en scherper, met meer van het riet erin. Het heet rhum agricole, landbouwrum.

Sinds 1996 heeft die van Martinique een beschermde herkomstaanduiding, met regels over de rietsoorten, de opbrengst per hectare, de gisting en de opslag. Het was jarenlang de enige rum ter wereld met zo'n keurmerk.

Er staan een stuk of tien distilleerderijen op het eiland die te bezoeken zijn. De oogst valt van februari tot juni, en dan draaien de molens.

Een standbeeld zonder hoofd

Op een plein in Fort-de-France staat een beeld waar iets aan mankeert, en dat is met opzet zo gebleven.

Het is Joséphine de Beauharnais, geboren in 1763 op dit eiland, in Trois-Îlets aan de overkant van de baai. Zij trouwde met Napoleon en werd keizerin van Frankrijk.

In 1802 herstelde Napoleon de slavernij, die in 1794 door de revolutie was afgeschaft. Op Martinique wordt haar invloed daarbij aangerekend, al is die nooit aangetoond.

In 1991 is het hoofd van het beeld afgeslagen en met rode verf overgoten. Het is nooit hersteld; het beeld heeft daar jaren onthoofd gestaan als een uitspraak op zichzelf en is in 2020 helemaal van zijn sokkel gehaald.

De slavernij is hier in 1848 definitief afgeschaft. In Le Diamant staat aan zee een monument van vijftien staande figuren die naar de horizon kijken, voor een slavenschip dat in 1830 op de rotsen liep.

Winter, en korte reizen

Februari telt 50 reizen, januari en december elk 43 en november 29. Van mei tot en met september komt hier niets langs.

111 van de 199 reizen duren vijf tot zeven dagen en 46 vijftien dagen of langer. Die eerste groep is bijzonder voor de Kleine Antillen: de meeste eilanden hier liggen te ver voor een week vanuit Florida.

Dat komt doordat er hier reizen beginnen. 34 vertrekken uit Pointe-à-Pitre op Guadeloupe, 33 uit Santo Domingo en 32 uit Martinique zelf; dat zijn rondjes binnen de Antillen met een vlucht ernaartoe.

Dat zie je terug bij de rederijen: Costa heeft er 123 van de 199, ruim de helft, en dat is een maatschappij die op de Europese markt vliegt en vaart.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Guadeloupe, Santo Domingo, Tortola en St. Maarten, met Saint Kitts op 134 en Tortola op 102. De goedkoopste reis begint bij €509 per persoon.

Waar je op moet letten

• Saint-Pierre is een uur rijden langs de kust.
• Er wordt Frans gesproken; het is een Frans departement met de euro.
• De ruïnes zijn niet opgeruimd; dat is de bezienswaardigheid.
• Rhum agricole is niet hetzelfde als de rum die je kent.
• Van mei tot september komt hier niets langs.