Cruises naar Korčula

Een stad die als een visgraat is aangelegd

Er komen 215 reizen langs in Korčula en er vertrekt er geen enkele. De oude stad ligt op een landtong en is aangelegd naar een plan dat aan het weer is ontleend.

Er loopt één hoofdstraat over de lengte van de landtong, met aan weerszijden zijstraatjes die er haaks op staan. Van bovenaf lijkt het op een visgraat.

Het bijzondere zit in het verschil tussen de twee zijden. De straatjes aan de oostkant maken een bocht; die aan de westkant lopen recht.

Dat is met opzet. De bura, de koude valwind uit het noordoosten, wordt door die bochten gebroken voordat hij de stad in kan; de maestral, de verkoelende zeewind uit het westen, kan door de rechte straatjes vrij doorwaaien.

Het plan dateert uit de dertiende of veertiende eeuw en is daarmee een van de vroegste voorbeelden van stedenbouw waarin met wind is gerekend. De stad telt binnen de muren nog geen driehonderd meter in de lengte.

De claim op Marco Polo

Korčula noemt zich de geboorteplaats van Marco Polo, en het is eerlijk om te zeggen hoe stevig die claim is.

Er is geen document dat het bewijst. Marco Polo wordt in de bronnen als Venetiaan aangeduid en Venetië geldt als zijn geboortestad.

Wat er wel is: Korčula hoorde in zijn tijd bij Venetië, er woonden families met de naam Depolo, en die naam komt er nog steeds voor. Verder is bekend dat hij in 1298 bij een zeeslag voor deze kust gevangen is genomen door de Genuezen, en juist in die gevangenschap dicteerde hij zijn reisverslag.

Er is een huis in de stad dat als zijn geboortehuis wordt aangewezen. Het pand dateert uit een latere eeuw dan zijn geboortejaar.

Het verhaal is dus niet onmogelijk maar ook niet aangetoond. In de stad wordt het met overtuiging verteld.

Een zwaarddans die het heeft overleefd

Korčula heeft een dans die nergens anders in de oorspronkelijke vorm is blijven bestaan.

De moreška is een gedanst gevecht tussen twee groepen, in het rood en in het zwart, om een vrouw die is geschaakt. De dansers slaan met echte zwaarden op elkaar in, in zeven figuren die steeds sneller gaan.

De vorm komt uit de vijftiende eeuw en is via Spanje en Italië naar de Adriatische kust gekomen, waar hij de strijd tussen christenen en Moren uitbeeldde. In de rest van het Middellandse Zeegebied is hij verdwenen of tot een optocht verwaterd.

Hier is hij blijven bestaan, met een orkest en met rollen die van vader op zoon gaan. Er wordt in het zomerseizoen wekelijks opgevoerd.

Er zijn dansers gewond geraakt; de zwaarden zijn echt en er wordt hard geslagen. Wij hebben de speeldata, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Een druif met alleen vrouwelijke bloemen

Aan de oostpunt van het eiland, bij Lumbarda, groeit een druif die nergens anders voorkomt en die zichzelf niet kan voortplanten.

De grk heeft alleen vrouwelijke bloemen. Er moet dus een andere soort tussen worden geplant om hem te bestuiven, meestal plavac mali, en zonder die buur draagt hij niets.

Hij groeit op zandgrond die op dit eiland alleen daar ligt, een paar honderd hectare. Buiten dat gebied lukt het niet.

Verder komt van dit eiland de pošip, een witte druif die in 1967 als eerste Kroatische witte wijn een beschermde herkomst kreeg. Die is inmiddels wel elders aangeplant.

De Grieken noemden het eiland Korkyra Melaina, zwart Korfoe, naar de dennenbossen die het van zee af donker maken. Die bossen staan er nog en maken het een van de groenste eilanden van de Adriatische Zee.

September springt eruit

September telt 51 reizen, augustus 38 en juli 37. Van november tot februari komt hier niets langs.

Dat september bovenaan staat is op deze kust een terugkerend patroon: de zee is dan op haar warmst en de drukte van augustus is voorbij. Bij Hvar en Rovinj ligt de piek in dezelfde hoek.

83 van de 215 reizen duren tien tot veertien dagen, 61 vijf tot zeven en 52 vijftien dagen of langer. 69 vertrekken uit Venetië, 55 uit Dubrovnik en 27 uit Civitavecchia.

Dat is fors minder dan bij Hvar en Rovinj, waar het bij 1.780 en 1.860 euro begint; hier komen naast de jachten ook grotere schepen als Cunard langs.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Dubrovnik, Venetie, Kotor en Hvar, met Dubrovnik op 197 en Kotor op 120. De rederijen zijn Emerald Yacht Cruises, Seabourn, Windstar Cruises en Cunard.

Waar je op moet letten

• Het schip ligt voor anker; je gaat met een tender.
• De oude stad is klein; in een uur heb je hem rond.
• De straatjes zijn steil en glad; draag vaste schoenen.
• De zwaarddans is niet elke dag; vraag het aan boord na.
• Van november tot februari komt hier niets langs.