Cruises naar Koh Chen

Een dorp dat van hameren leeft

Er komen 22 reizen langs in Koh Chen en er vertrekt er geen enkele. Dit is geen stad en geen haven maar een dorp aan de Mekong, ongeveer veertig kilometer ten noorden van Phnom Penh.

Wat er gebeurt hoor je voordat je het ziet. In vrijwel elk huis wordt met de hand op koper en zilver geslagen, en dat geluid ligt over het hele dorp.

Er worden schalen, dozen, kommen en dierfiguren gemaakt, met een hamer op een plaat die op een houten blok ligt. Het patroon wordt van binnenuit naar buiten geklopt, zonder mal en zonder machine, en aan een middelgroot stuk wordt dagen gewerkt.

Dit dorp leverde van oudsher aan het koninklijk hof in Phnom Penh. Dat is de reden dat het vak hier zit en niet elders.

Daarnaast wordt er zijde geweven, op houten getouwen onder de huizen die op palen staan. Die twee ambachten zijn wat het dorp draagt.

Je loopt er in ongeveer een uur doorheen en gaat een aantal werkplaatsen binnen. Er wordt verkocht en er wordt onderhandeld, en de prijzen liggen ver onder wat je in een winkel in de hoofdstad betaalt.

Dat dit vak nog bestaat is niet vanzelfsprekend

Wat je hier ziet is bijna verdwenen, en dat verdient uitleg.

Tussen 1975 en 1979 heeft het bewind van de Rode Khmer geprobeerd de samenleving tot een boerensamenleving terug te brengen. Steden werden ontruimd, geld en markten werden afgeschaft, en iedereen moest op het land werken.

Ambachtslieden, geschoolden en kunstenaars behoorden tot de groepen die het zwaarst zijn getroffen. Van de klassieke dansers van het hof heeft naar schatting een op de tien het overleefd, en met zilversmeden en wevers ging het niet anders.

Dat betekent dat het vak dat je hier ziet met een handvol mensen is doorgegeven, van wie sommigen het in het geheim of uit hun geheugen hebben hersteld. In veel gevallen is er een generatie overgeslagen.

Dat wordt in het dorp niet als verhaal verteld en je moet ernaar vragen. Wij noemen het omdat het uitmaakt voor wat je ziet: dit is geen ononderbroken traditie maar een herstelde.

Wie iets koopt, koopt daarmee iets anders dan een souvenir. Dat is de eerlijkste reden om hier je portemonnee te trekken.

Let bij het kopen op het gewicht en op de naad. Handwerk is aan de binnenkant onregelmatig en heeft geen zichtbare las; wat glad en licht aanvoelt is meestal gegoten en elders gemaakt.

Er wordt daarnaast met zilverkleurig metaal gewerkt dat geen zilver is, en dat wordt ook zo verkocht als je ernaar vraagt. Vraag er dus naar, want de prijzen verschillen aanzienlijk en het verschil is met het oog niet te zien.

Dezelfde reis als de rest van deze rivier

De cijfers van deze pagina zijn tot op de eenheid gelijk aan die van Chau Doc, honderdvijftig kilometer stroomafwaarts, en dat is geen toeval.

Alle tweeenvijftig reizen komen van dezelfde Franse rederij, duren dertien nachten en beginnen in dezelfde plaats bij Angkor. Er vaart op dit traject in dit bestand maar een aanbieder, met twee schepen.

Wij hebben op de pagina van Chau Doc uitgelegd wat daarbij het meest praktische punt is: die vertrekplaats ligt aan een binnenmeer dat een half jaar de ene kant op stroomt en een half jaar de andere, en of het eerste deel varend of per bus gaat, hangt van de waterstand af.

De prijzen lopen van zesenveertighonderdvierenzestig euro tot eenenzestighonderddertien, en bij vierentwintig van de tweeenvijftig reizen ontbreekt het bedrag. Die rederij geeft feedbreed bij zesenveertig procent van haar reizen geen prijs.

Er wordt 8 maanden per jaar gevaren, met maart en oktober op acht. In juni, juli en augustus komt er niets.

Er staat een vaargebied bij en dat klopt. De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Hanoi, Vietnam, Siem Reap, Cambodja, Kampong Tralach, Cambodja en Phnom Penh, Cambodja.

Wat er verder op deze dag gebeurt

Aan de oever is geen kade. Het schip legt aan de wal aan en je loopt over een plank of een steiger het dorp in.

Op veel reizen wordt dit bezoek gecombineerd met een ossenkarrit door het dorp en de rijstvelden erachter. Dat gaat stapvoets en het duurt een half uur.

Op ongeveer twintig kilometer ligt een heuvel die tot 1618 de koninklijke hoofdstad is geweest, met stoepa's op de top waarin de as van een aantal koningen ligt. Daar leidt een trap van vijfhonderd treden naartoe.

Dat is de gebruikelijke tweede stop op deze dag. Vanaf boven kijk je over de vlakte en de rivier.

Neem contant geld in kleine coupures mee. Er is hier geen pinautomaat en er wordt zowel in de plaatselijke munt als in dollars gerekend.

Kleed je bedekt bij de stoepa's en trek schoenen aan die makkelijk uit kunnen. Wij hebben de afstanden, looptijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Alle reizen zijn dezelfde reis. Een rederij, dertien nachten, dezelfde vertrekplaats.
• Bij bijna de helft ontbreekt de prijs. Dat ligt aan de rederij.
• Neem contant geld mee in kleine coupures; er is geen pinautomaat.
• In juni, juli en augustus vaart hier niets.
• Er is geen kade. Je loopt over een plank de oever op.
• Vraag naar het vak zelf. Dat is een herstelde traditie en geen ononderbroken.