Cruises naar Fakarava

Een ring van koraal om een verdwenen vulkaan

Er komen 185 reizen langs in Fakarava en er vertrekt er geen enkele. Dit atol is zestig kilometer lang en vijfentwintig breed, en het hoogste punt ligt een paar meter boven zee.

Dat het zo'n vorm heeft, is in 1842 verklaard door Charles Darwin, en zijn verklaring is later met boringen bevestigd. Een atol begint als een vulkaan die uit zee opsteekt en waaromheen koraal groeit.

De vulkaan koelt af, wordt zwaarder en zakt langzaam weg in de oceaanbodem. Het koraal groeit ondertussen naar boven, want het heeft licht nodig, en houdt de zeespiegel bij.

Uiteindelijk is de berg helemaal verdwenen en blijft alleen de ring over, met de oude helling als lagune in het midden. Onder Fakarava zit op ruim een kilometer diepte nog het basalt van die vulkaan.

Het atol is dus geen eiland maar een muur van koraal met wat zand erop. Er wonen ongeveer achthonderd mensen.

Een muur van haaien

In het zuiden zit een doorgang tussen lagune en oceaan waar iets gebeurt dat elders zelden zo geconcentreerd te zien is.

Bij het wisselen van het getij stroomt het water met kracht door die pas. Dat brengt voedsel mee, en op dat voedsel komen vissen af, en op die vissen komen haaien af.

Er staan er honderden tegelijk in de stroming, met de kop naar de stroom, in lagen boven elkaar. Duikers noemen het de muur van haaien; tellingen komen op enkele honderden grijze rifhaaien uit.

Ze zijn er het hele jaar, maar in juni en juli komt daar iets bij: dan verzamelen duizenden zaagbaarzen zich in dezelfde pas om te paaien, en dan jagen de haaien er 's nachts op.

De pas in het noorden is de grootste van Frans-Polynesië, ongeveer anderhalve kilometer breed. Daar varen de schepen door naar binnen.

Beschermd sinds 1977

Fakarava en zes atollen eromheen staan sinds 1977 op de lijst van biosfeerreservaten van Unesco.

Die status is anders dan werelderfgoed: het gaat niet om iets wat bewaard moet blijven zoals het is, maar om een gebied waar wordt geprobeerd bewoning en natuur naast elkaar te laten bestaan. Er zijn zones met verschillende regels.

Wat er beschermd wordt is onder meer een reeks vogels die alleen hier voorkomt, waaronder een fruitduif en een lori waarvan er nog een paar honderd zijn. Op de kleinere atollen zijn ratten uitgeroeid om die vogels een kans te geven.

Voor bezoekers betekent het regels over waar je mag ankeren, snorkelen en aan land gaan. Die worden gehandhaafd.

De hoofdplaats Rotoava heeft een kerk uit de negentiende eeuw die van koraalblokken is gebouwd, met een altaar dat met schelp is ingelegd. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Oesters aan een lijn in de lagune

In de lagune drijven rijen boeien, en daaronder hangen manden met oesters.

Het gaat om een oester met een donkere schelprand, die in Frans-Polynesië een zwarte parel voortbrengt: groenzwart, grijs, soms met paars of blauw erin. Die kleur komt van de binnenkant van de schelp.

Zo'n zwarte parel ontstaat niet vanzelf. Er wordt een bolletje schelp en een stukje weefsel van een andere oester ingebracht, en daarna duurt het achttien maanden tot twee jaar voordat de oester er genoeg lagen omheen heeft gelegd.

Van elke honderd geënte oesters levert maar een deel iets op dat verkoopbaar is, en daarvan is een klein deel echt rond. De rest is grillig van vorm en gaat in sieraden.

Deze parelkweek is na toerisme de belangrijkste bron van inkomsten van deze eilanden. De prijzen zijn ter plaatse lager dan elders, maar er wordt ook van alles verkocht dat niet uit de lagune komt.

Januari, en lange reizen

Januari telt 45 reizen, oktober 28 en november 26. Juli telt er 4 en dat is de laagste maand.

Het verschil tussen de drukste en de stilste maand is hier ruim elf keer, en dat is fors voor een plek waar het het hele jaar zesentwintig graden is. Het volgt de vraag uit het noordelijk halfrond en niet het weer.

104 van de 185 reizen duren vijftien dagen of langer en 92 tien tot veertien. Korte reizen zijn er zes: dit ligt midden in de Stille Oceaan en je komt er niet even langs.

144 reizen vertrekken uit Papeete, tweehonderdvijftig kilometer westelijker. De rest komt van ver: 10 uit San Diego en 9 uit Miami.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Papeete, Bora Bora, Moorea en Rangiroa, met Rangiroa op 163, Bora Bora op 162 en Huahine op 125.

Waar je op moet letten

• Het schip ligt in de lagune; je gaat met een tender.
• Neem contant geld mee; pinnen kan hier vrijwel nergens.
• De stroming in de passen is sterk; snorkel alleen met een gids.
• Er is nauwelijks schaduw; het atol is een strook zand met palmen.
• Er is geen seizoen; het is er altijd zesentwintig graden.