Cruises naar Bar

De haven die Montenegro overhoudt als Kotor vol is

Er komen 157 reizen langs in Bar, de grootste zeehaven van Montenegro, vijftig kilometer ten zuiden van Kotor.

Dat aantal is nieuw. Kotor ligt aan het einde van een baai die als een fjord het binnenland in loopt en die op drukke dagen vol ligt; sinds Montenegro het aantal schepen daar heeft beperkt, wijken de grote schepen uit naar Bar.

Kijk naar de rederijen: Princess Cruises, Celebrity Cruises, Oceania Cruises en Carnival Cruise Line, met één rederij op het merendeel van de aanlopen. De schepen die hier het vaakst liggen zijn Sun Princess, Enchanted Princess, Celebrity Ascent en Celebrity Constellation, en dat zijn schepen van drieduizend passagiers of meer.

Wat er verder op dezelfde reizen staat is Corfu, Civitavecchia, Athene en Messina; dit is de route door de Adriatische Zee en de oostelijke Middellandse Zee.

De haven is een vracht- en veerhaven met een containerterminal. Het stadje erachter is modern en er is aan de kade weinig te doen; wat je hier komt halen, ligt buiten Bar.

De olijfboom die er al stond voor Karel de Grote

Op twee kilometer van het centrum staat een olijfboom waarvan de leeftijd op ruim tweeduizend jaar wordt geschat.

De Stara Maslina heeft een stam van tien meter omtrek die aan de binnenkant is uitgehold, en hij draagt nog vrucht. Er is een muurtje omheen en een toegangsprijs.

Dat hij er staat is geen toeval: rond Bar staan honderdduizenden olijfbomen, waarvan een groot deel eeuwenoud is. De streek leeft van de olie en heeft daar een keurmerk voor.

De boom werd volgens de overlevering gebruikt als plek waar families die ruzie hadden zich verzoenden. Dat is niet te staven en het wordt er wel bij verteld.

In de omgeving zijn er meer: er zijn bomen aangewezen die duizend jaar of ouder zijn en er is een route langs de oudste.

Wie zelf gaat: het is een half uur lopen vanaf de kade of vijf minuten met een taxi.

Een verlaten stad tegen de berg

Vier kilometer landinwaarts ligt Stari Bar, het oude Bar, en dat is de reden om hier van boord te gaan.

Het is een ommuurde stad tegen de helling van de berg Rumija, met resten uit de tiende tot de negentiende eeuw: kerken, een aquaduct, een hamam, een citadel en straten die tussen de muren doorlopen.

De stad is in 1878 verlaten na een explosie in het kruitmagazijn tijdens de belegering door Montenegrijnse troepen, en daarna nooit meer opgebouwd. Wat er staat is dus geen gerestaureerd museum maar een ruïne waar je vrij doorheen loopt.

Er groeit gras tussen de stenen en er staan vijgenbomen in de huizen. Vanaf de citadel kijk je over de olijfvelden naar zee.

Aan de voet ligt een dorpje met een paar restaurants en een markt met streekproducten. Daar wordt japrak gegeten, wijnbladeren gevuld met rijst en vlees.

Reken op een half uur rijden en op twee uur voor het bezoek. Het terrein is ongelijk en er zijn treden; neem schoenen met profiel mee.

Het meer met de waterlelies

Op een half uur rijden ligt het Skadarmeer, het grootste meer van de Balkan.

Het is vierhonderdvijfenzeventig vierkante kilometer groot en ligt voor tweederde in Montenegro en voor de rest in Albanië. Het is nationaal park en het is een van de belangrijkste vogelgebieden van Europa, met kroeskoppelikanen die hier broeden.

In de zomer staan er velden waterlelies die het oppervlak bedekken. Er varen bootjes tussen door, en er liggen eilandjes met kloosters uit de veertiende en vijftiende eeuw.

Aan de oevers wordt wijn gemaakt van de vranac, een inheemse blauwe druif, en er wordt gevist op karper en aal die in de dorpen wordt gerookt.

Er ligt een uitkijkpunt bij Pavlova Strana waar de rivier de Crnojević in een lus om een rots draait; dat is het beeld dat je van dit meer kent.

Wat je onderweg passeert is het gebergte waar Montenegro naar heet: kale karstbergen die uit de kust omhoog komen.

Kotor en Budva, als je toch die kant op wilt

De bekendste plaatsen van het land liggen ten noorden van Bar en zijn per bus te bereiken.

Budva ligt op een half uur en heeft een ommuurde oude stad op een schiereiland, met stranden ernaast en een uitgaansgebied dat in de zomer druk is.

Kotor ligt op vijftig kilometer, ongeveer een uur, aan het einde van de Boka Kotorska. Dat is de baai die als een fjord het binnenland in loopt en die samen met de stad op de Werelderfgoedlijst staat.

De stad zelf is een middeleeuws stratenpatroon met pleinen en kerken, en achter de stad loopt een vestingmuur in zigzag de berg op naar de burcht van Sint-Johannes, vierhonderdtwintig meter boven zee. Dat zijn dertienhonderdvijftig treden.

Onderweg passeer je Perast met de twee eilandjes ervoor, waarvan er een kunstmatig is: opgebouwd uit stenen en gezonken schepen rond een rots waar volgens de overlevering een icoon is gevonden.

Reken op een lange dag als je Kotor doet vanaf Bar. Wie de baai in wil, kan beter kijken of zijn reis daar apart aanlegt.

Wanneer de schepen komen

September telt 39 reizen, april 27 en augustus 24. Van december tot en met februari komt hier niets langs.

Dat volgt het Middellandse Zee-seizoen. De piek in september komt doordat de schepen dan aan het einde van de zomer nog een ronde door de Adriatische Zee maken.

Het weer is in de zomer zevenentwintig tot vierendertig graden en droog; het voorjaar en het najaar zijn achttien tot vijfentwintig. De winter is zacht en zeer nat: deze kust is een van de natste hoeken van Europa.

Wat je in de zomer moet weten: er is bij Stari Bar en bij de olijfboom geen schaduw. Neem water mee.

De haven is groot genoeg voor de schepen die hier komen en er wordt niet getenderd. Het terminalgebouw is eenvoudig en er staan taxi's en excursiebussen.

Montenegro gebruikt de euro zonder lid te zijn van de eurozone; het land heeft die munt in 2002 eenzijdig ingevoerd. Pinnen kan en contant geld is handig buiten de stad.

Nederlanders hebben geen visum nodig. Er wordt rechts gereden en de bergwegen zijn smal en bochtig; wie zelf rijdt, moet daar rekening mee houden.