Cruises naar Alexandria

De stad van Alexander, met bijna niets ervan over

Er komen 186 reizen langs in Alexandrië, de tweede stad van Egypte en de belangrijkste haven van het land aan de Middellandse Zee.

De stad is in 331 voor Christus door Alexander de Grote gesticht en is daarna zeven eeuwen lang het intellectuele middelpunt van de antieke wereld geweest, met de grootste bibliotheek en de vuurtoren die tot de zeven wereldwonderen werd gerekend.

Van dat alles staat vrijwel niets meer overeind. De bibliotheek is verdwenen, de vuurtoren is door aardbevingen ingestort, en het koninklijke kwartier met het paleis van Cleopatra ligt onder water in de haven; de stad is bovendien enkele meters gezakt.

Wat er is, is een stad van zes miljoen mensen langs een boulevard van vijftien kilometer, met gebouwen uit de negentiende en twintigste eeuw en met opgravingen ertussen.

De rederijen zijn MSC Cruises, Holland America Line, Azamara Cruises en Fred Olsen Cruise Lines. Wat er verder op dezelfde reizen staat is Limassol, Athene, Rhodos en Heraklion.

Wat je van de oudheid nog ziet

Er zijn drie plekken waar de antieke stad tastbaar is, en ze liggen alle drie binnen de bebouwing.

De catacomben van Kom el-Shoqafa zijn in 1900 ontdekt toen een ezel door een gat zakte. Het is een grafcomplex van drie verdiepingen diep, uitgehakt in de rots in de tweede eeuw, waar Egyptische, Griekse en Romeinse vormen door elkaar lopen: een dodengod met een Romeins harnas, Anubis met een slangenstaart.

Je gaat er via een wenteltrap omlaag langs de schacht waarmee de lichamen naar beneden werden gelaten. De onderste verdieping staat onder water.

De zuil van Pompeius is een granieten zuil van zesentwintig meter die rond 297 voor keizer Diocletianus is opgericht en die niets met Pompeius te maken heeft. Hij staat op de plek van het Serapeum, de tempel die als bijgebouw van de bibliotheek diende en die in 391 op bevel is verwoest.

Het Romeinse theater bij Kom el-Dikka is het enige dat in Egypte is gevonden: dertien rijen marmeren zitplaatsen in een halve cirkel, met een badhuis en woonhuizen ernaast.

Wat je in het water ziet: bij het fort in de haven liggen op vijf tot acht meter diepte de resten van de vuurtoren en van het paleiskwartier. Er wordt gedoken; het zicht is beperkt.

Het fort op de plaats van de vuurtoren

Op de landtong bij de oostelijke haven staat het fort van Qaitbay, en dat staat op de fundering van het wereldwonder.

De Pharos was ruim honderd meter hoog en heeft vijftienhonderd jaar gefunctioneerd, met een vuur bovenin en een spiegel die het licht bundelde. Aardbevingen in de veertiende eeuw brachten hem definitief neer.

In 1477 liet sultan Qaitbay op die plek een fort bouwen, met stenen van de vuurtoren zelf; in de muren zitten granieten blokken en zuilen die je aan de buitenkant kunt zien zitten.

Het fort is te bezoeken en het uitzicht loopt over de baai en de boulevard. Binnen zit een klein maritiem museum.

Aan de andere kant van de baai staat de Bibliotheca Alexandrina, in 2002 geopend als eerbetoon aan de oude bibliotheek. Het gebouw is een schuin aflopende schijf van honderdzestig meter doorsnede, met een gevel van graniet waarin tekens uit honderdtwintig schriften zijn gehakt.

Binnen is een leeszaal over elf niveaus met plaats voor tweeduizend lezers, plus musea en een planetarium. De collectie is nog jong en de bibliotheek is vooral een gebouw dat je moet zien.

De stad van de twintigste eeuw

Alexandrië was tot in de jaren vijftig een kosmopolitische stad met grote Griekse, Italiaanse, Joodse en Armeense gemeenschappen.

Die wereld is beschreven door Constantijn Kavafis, de Grieks-Egyptische dichter die hier zijn leven lang woonde en wiens appartement museum is, en door Lawrence Durrell in het Alexandria Quartet.

Na de revolutie van 1952 en de nationalisaties die volgden zijn die gemeenschappen vrijwel geheel vertrokken. Wat er van over is zijn de gebouwen: appartementenblokken in art deco, een Griekse kerk, een synagoge die is gerestaureerd en cafés uit die tijd.

Een daarvan is patisserie Délices aan de boulevard, uit 1922, en er is een café dat sinds 1929 draait; die worden nog door Alexandrijnen bezocht en niet alleen door bezoekers.

De boulevard zelf, de Corniche, loopt van het fort tot voorbij Montaza en is het hart van de stad. Aan het einde ligt het paleis van Montaza in een park, gebouwd voor de koninklijke familie.

Wat je hier eet is vis. Aan de haven kies je je vis uit bij de toonbank en die wordt gebakken of gegrild geserveerd, met salades en brood.

Caïro, en waarom dat een lange dag is

De piramides liggen op tweehonderdtwintig kilometer, en dat is de excursie die het vaakst wordt geboekt.

Reken op tweeënhalf tot drie uur rijden per richting over de woestijnweg. Dat betekent dat je van zes uur 's ochtends tot in de avond onderweg bent en dat je in Gizeh en het museum samen een uur of vier hebt.

Wat je daar ziet: de drie piramides van Gizeh, de sfinx, en sinds 2025 het Groot Egyptisch Museum aan de rand van het plateau, waar de volledige vondst uit het graf van Toetanchamon bij elkaar staat.

Dat is het waard en het is zwaar. Als je reis Caïro elders aandoet, bijvoorbeeld via Port Said of Ain Sukhna, sla het hier over.

Wie in Alexandrië blijft, heeft een rustiger dag met meer om te zien dan de meeste mensen denken. De stad heeft geen enkele bezienswaardigheid van wereldformaat en wel een tiental die samen een goede dag maken.

Neem een gids of een excursie. Het verkeer is chaotisch, de bezienswaardigheden liggen verspreid, en zonder Arabisch is een taxi lastig.

Wanneer de schepen komen

Oktober telt 40 reizen, november 29 en september 27. Van juni tot en met augustus komt hier weinig langs.

Dat is de hitte: in de zomer loopt het op naar vijfendertig graden met hoge luchtvochtigheid aan de kust. Van oktober tot april is het achttien tot zesentwintig graden, en dat is het seizoen.

In de winter regent het hier, wat in Egypte ongebruikelijk is: Alexandrië heeft een Middellandse Zeeklimaat en krijgt in december en januari buien.

Kleding: schouders en knieën bedekt, ook voor mannen. Bij moskeeën gelden aanvullende eisen en er wordt kleding uitgeleend.

Tijdens de ramadan is eten, drinken en roken overdag in het openbaar verboden, ook voor niet-moslims, en zijn veel zaken pas na zonsondergang open.

Neem kleine biljetten mee voor de fooien; baksjisj hoort bij vrijwel elke dienst. Er wordt bij de bezienswaardigheden stevig verkocht en meegelopen.

De cruisekade ligt in de westelijke haven, een werkende vrachthaven, op een kwartier rijden van de boulevard. Er staan bussen en taxi's; lopen kan niet.