Cruises naar Porto Santo

De westelijke Middellandse Zee staat op alle negenendertig reizen

Er komen 40 reizen langs in Porto Santo en er vertrekt er geen enkele. Dit eiland ligt in de Atlantische Oceaan, ruim negenhonderd kilometer buiten de Straat van Gibraltar, en toch draagt elke reis hier de westelijke Middellandse Zee als vaargebied.

Wij hebben ze alle negenendertig nagelopen op de vraag of zij die zee werkelijk binnenvaren. Elf doen dat: die dragen Malaga, Cadiz, Mallorca of Civitavecchia, en daar is de tag dus juist.

De overige achtentwintig komen er niet in de buurt. Dat zijn rondreizen langs de Canarische eilanden en Madeira, met vertrek uit Tenerife, en de meest oostelijke haven die zij aandoen ligt nog altijd honderden kilometers ten westen van Gibraltar.

Wij hebben gezocht naar een record dat die achtentwintig gemeen hebben. Madeira staat op alle achtentwintig, maar dat kan de oorzaak niet zijn: van de dertienhonderd reizen die Madeira in dit bestand draagt, heeft negenendertig procent deze tag en de rest niet.

Er is wel een kandidaat. El Hierro, het meest westelijke van de Canarische eilanden, draagt deze tag bij negentien van zijn negentien reizen, terwijl de buureilanden zonder El Hierro rond de dertig procent blijven. Negentien is een kleine steekproef, en negen van de achtentwintig dragen El Hierro niet, dus dit verklaart het niet helemaal.

December is hier de drukste maand

Dit is een van de weinige pagina's op deze site waar het hele jaar door schepen komen.

Er wordt 11 maanden per jaar aangelegd; alleen augustus staat op nul. maart telt zeven aanlopen, november zes en maart zes, en januari vijf.

De zomer is juist stil: mei, juni en september tellen er een elk en juli twee. Dat is het omgekeerde van vrijwel elke Europese haven in dit bestand.

De reden is dat dit een winterbestemming is. Op deze breedte is het in december en januari zestien tot twintig graden, en dat is precies waarom de schepen dan uit Noord-Europa deze kant op komen.

Twintig van de negenendertig reizen duren precies tien nachten en negentien vertrekken uit Tenerife. Bij drie ontbreekt de prijs; de bedragen lopen van vijfentwintighonderdvijftig euro tot ruim dertigduizend.

Negen kilometer strand, en dat is het hele punt

Dit eiland ligt vijfenveertig kilometer van zijn grote buur, en het is er het tegendeel van.

Die buur is groen, steil en nat, met laurierbossen en wolken die tegen de bergen blijven hangen. Dit eiland is laag, droog en kaal, met een handvol vulkaanheuvels en nauwelijks regen; er staat een ontziltingsinstallatie voor het drinkwater.

Wat het wel heeft is een strand van negen kilometer over vrijwel de hele zuidkust, van goudkleurig zand dat aan de ene kant begint en aan de andere kant ophoudt. Op de grote buur zijn de stranden van steen.

Dat zand is bijzonder van samenstelling. Het bestaat voor een groot deel uit vermalen kalkskeletten van zeewier en schelpdieren, en het wordt hier gebruikt voor behandelingen waarbij mensen tot aan hun nek worden ingegraven; dat gebeurt in de zomermaanden en het is plaatselijk erkend als kuur.

Wij spreken ons niet uit over wat dat medisch doet. Wat wij wel kunnen zeggen is dat het strand breed is, dat het water er kalm is en dat het er ook in december rond de negentien graden is.

Columbus heeft hier gewoond

Voordat hij naar het westen voer, woonde de man die Amerika bereikte een tijd op dit eiland.

Hij trouwde rond 1479 met de dochter van de eerste kapitein van dit eiland, een Portugese edelman die het gebied in leen had gekregen. Via dat huwelijk kwam hij aan zeekaarten, aantekeningen en verhalen van een familie die al twee generaties op de Atlantische Oceaan voer.

Hoe lang hij hier is gebleven staat niet vast, en het huis dat nu zijn naam draagt is niet met zekerheid het zijne. Dat het gebouw uit die tijd stamt en dat hij op dit eiland heeft gewoond, is wel onbetwist.

Er zit een museum in dat over hem en over de vroege Atlantische vaart gaat, en het staat in het enige stadje van het eiland, op loopafstand van de kade. Reken op een uur.

Wat de plek interessant maakt is het uitzicht dat erbij hoort. Vanaf dit eiland drijft er bij een westenwind regelmatig hout, zaad en soms wrakhout aan dat van de overkant komt, en dat is voor iemand die over een westelijke route nadenkt geen onbelangrijke waarneming.

Het eiland dat eerder is gevonden dan zijn grote buur

De Portugese ontdekkingsreizen langs de Atlantische Oceaan zijn hier begonnen, en niet op de buur waar iedereen naartoe gaat.

In 1418 raakten twee kapiteins in een storm uit de koers en kwamen bij dit eiland terecht. Zij noemden het naar de veilige haven die zij hadden gevonden, en pas het jaar daarop voeren zij door naar de grotere buur in het zuidwesten.

Er is daarna geprobeerd om er landbouw te bedrijven, en dat is grondig misgegaan. Er zijn konijnen losgelaten die zich onbeheerst vermenigvuldigden, en er is hout gekapt voor akkers en brandstof; het eiland is daardoor kaal geworden en het houdt sindsdien slecht water vast.

Er wordt nu herbebost, met soorten die tegen droogte kunnen. Dat is aan de hellingen boven het stadje te zien als je erop let.

Het hoogste punt ligt op ruim vijfhonderd meter en er loopt een weg naartoe met uitzicht over de hele zuidkust. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• De westelijke Middellandse Zee klopt bij elf van de negenendertig reizen; de andere achtentwintig komen er niet.
• December is de drukste maand; augustus staat op nul.
• Dit is geen tweede Madeira. Het is droog en kaal, met een strand van negen kilometer.
• Het stadje is klein; het museum en het strand zijn te voet te doen.
• Twintig van de negenendertig reizen duren tien nachten en vertrekken uit Tenerife.
• Neem schaduw mee. Er staan hier vrijwel geen bomen.