Cruises naar Aberdeen

Zesenzestig aanlopen en vrijwel geen groot schip

Er komen 66 reizen langs in Aberdeen en er vertrekt er geen enkele. Wie hier aanlegt, is opmerkelijk.

Vierentwintig aanlopen komen van een rederij met schepen van ongeveer zevenhonderd passagiers, vijftien van een met zevenhonderd, elf van een met zevenhonderdvijftig en negen van een met zeshonderd. Dat zijn de premium- en luxepartijen.

Van de grote rederijen komt er vrijwel niets: drie aanlopen van een Duitse partij en een enkele van een Britse lijn. Dat is voor een stad van tweehonderdduizend inwoners met een eigen vliegveld een vreemde verhouding.

De reden ligt in de haven zelf. Dit is van oudsher een werkhaven voor vissers en voor de bevoorrading van de booreilanden op de Noordzee, met kades die aan die schepen zijn aangepast, en daar past een schip van drieduizend passagiers niet.

Er is de laatste jaren een nieuwe havenkom ten zuiden van de stad aangelegd die wel op grote schepen is berekend. Wat daar in dit bestand van te zien is, is nog beperkt, en dat kan de komende jaren veranderen.

Vijfentwintig reizen beginnen in Southampton, zeven in Portsmouth, zes in Kopenhagen en vijf in Londen en Stockholm. Vijftien reizen duren twaalf nachten en er zitten veertien verschillende lengtes in, tot zesentwintig nachten.

Acht vaargebieden en ze kloppen alle acht

Bij dit record staan acht verschillende vaargebieden, en daar zit op het eerste gezicht iets tussen wat niet kan.

Twaalf reizen dragen de Middellandse Zee. Wij hebben nageteld hoeveel daarvan werkelijk een Italiaanse, Spaanse, Griekse of Turkse haven aandoen en dat zijn er twaalf.

De zeven onder de Noorse Fjorden komen van reizen waar Alesund op staat, en dat record draagt dat etiket feedbreed bij tweeentwintighonderdzesennegentig van zijn tweeentwintighonderdzesennegentig reizen. Die reizen gaan dus werkelijk de fjorden in.

De zeven onder IJsland staan alle zeven op reizen met Akureyri, Reykjavik, Seydisfjordur en Isafjordur, en die vier records dragen dat etiket alle vier bij honderd procent van hun reizen. Ook juist.

Verder Europa en het Verenigd Koninkrijk bij alle zesenzestig, Scandinavie bij zevenendertig en de Oostzee bij achttien. Dat is een schone pagina, en dat melden wij omdat wij op veel andere pagina's een scheve tag hebben moeten aanwijzen.

Er staat wel een tweede haven met deze naam in het bestand, in Sierra Leone. Dat is geen fout: die wijk in Freetown is werkelijk naar deze Schotse stad genoemd, door een Britse gouverneur.

De stad die uit een gat van honderdveertig meter is gebouwd

Deze stad is vrijwel geheel van een en hetzelfde gesteente gebouwd, en dat kwam uit een groeve midden in de bebouwing.

Het gaat om graniet, en dat is niet grijs zoals beton grijs is. Er zit glimmer in, en bij zon licht de hele stad op alsof de gevels met iets zijn ingestrooid; bij regen, wat hier vaker voorkomt, is zij juist loodgrijs.

De groeve waar dat vandaan kwam ligt aan de westkant en zij is honderdtweeenveertig meter diep geworden. Dat was lange tijd het diepste door mensen gegraven gat van Europa.

Er is graniet uit deze stad verscheept naar Londen voor bruggen en overheidsgebouwen, en naar het vasteland. In 1971 is de groeve gesloten en volgelopen met water, en er staat nu een hek omheen.

Wat je aan de hoofdstraat ziet is daarmee gebouwd: een straat van anderhalve kilometer waar de gevels alle van dezelfde steen zijn. Dat maakt deze stad anders dan elke andere Britse stad, en of je het mooi vindt hangt sterk van het weer af.

De universiteit is van 1495 en heeft een torentje in de vorm van een kroon, en die staat in een oud stadsdeel met geplaveide straten dat los van het centrum ligt.

Honderdzevenenzestig doden op zes juli 1988

Deze stad leeft sinds de jaren zeventig van de olie onder de Noordzee, en dat heeft een prijs gehad die hier niet wordt weggemoffeld.

Op 6 juli 1988 is een productieplatform op honderdzeventig kilometer ten noordoosten hiervandaan in brand gevlogen en binnen enkele uren vergaan. Er waren tweehonderdzesentwintig mensen aan boord en honderdzevenenzestig van hen zijn omgekomen.

Het is de zwaarste ramp in de geschiedenis van de offshore-industrie, waar ook ter wereld. Vrijwel iedereen die hier werkte kende iemand die erbij was, want het personeel kwam grotendeels uit deze stad.

Het onderzoek dat erop volgde heeft de veiligheidsregels voor de hele bedrijfstak wereldwijd veranderd, en de aanbevelingen daaruit gelden tot vandaag als het keerpunt.

In een park aan de westkant van de stad staat een gedenkteken met alle namen erop, in een omsloten rozentuin. Dat is een stille plek en zij ligt buiten de gewone route.

Vissersdorp aan de havenmond, dolfijnen en een kasteel op een rots

Aan het einde van de haven, waar de rivier de zee in gaat, ligt een dorp dat in 1809 in een keer is neergezet.

Het is gebouwd voor de vissersfamilies die uit de stad werden weggehaald, in vierkanten met de huizen naar binnen gekeerd tegen de wind. De huisjes zijn klein en er staan losse schuurtjes bij die de bewoners zelf bouwden, en het geheel is nu een gewilde woonbuurt.

Vanaf de havenmond daar is dit een van de beste plekken van het land om vanaf de wal dolfijnen te zien. Er leeft een groep tuimelaars in deze monding die achter de schepen aan zwemt, en met een beetje geduld zie je ze springen.

De bekendste excursie gaat vijfentwintig kilometer naar het zuiden, naar een kasteelruine op een rots die met een smalle landtong aan de kust vastzit en aan drie kanten door zee wordt omspoeld. Daar zijn in 1651 de Schotse kroonjuwelen verstopt toen het leger van Cromwell het land binnenviel, en zij zijn na een beleg van acht maanden in het geheim naar buiten gesmokkeld.

Verder landinwaarts ligt het dal waar het Britse koningshuis zijn zomerverblijf heeft, op ongeveer tachtig kilometer. Reken daar een hele dag voor.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Southampton, Kirkwall, Kopenhagen en Glasgow. Wij hebben de afstanden, rijtijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Er komen hier vrijwel alleen kleine schepen. De haven is op werkschepen gebouwd.
• De acht vaargebieden kloppen alle acht. Dat is op deze pagina's uitzonderlijk.
• Er vertrekt hier niets. Vijfentwintig reizen beginnen in Southampton.
• Het kasteel op de rots ligt vijfentwintig kilometer verderop en is de gebruikelijke uitstap.
• Kijk bij de havenmond naar dolfijnen. Dat kan vanaf de wal.
• Neem regenkleding mee. Het graniet ziet er in de zon heel anders uit dan in de regen.